Цэцэрлэг сум (Хөвсгөл)

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Jump to navigation Jump to search
Flag of Mongolia.svg Монгол улсын
Mn coa khövsgöl aimag 2014.svg Хөвсгөл аймгийн
Цэцэрлэг сум
Улбар шар нь Мөрөн, ягаан нь Хатгал сум
7,480 км² газар нутагтай
5,876 хүн оршин суудаг
110,000 толгой малтай
7 баг нь Дэлгэрхаан, Зуун мод, Могой (Рэнчинжугнай), Согоот, Халбан, Жаргалант, Бүрхээр долоо болой.
1930 онд үүсгэн байгуулагдсан
Эргэн тойрондоо Хөвсгөлийн Цагаан-Уул, Завханы Их-Уул, Тосонцэнгэл, Тэлмэн, Нөмрөг, Баянхайрхан, Асгат, Баянтэс гэсэн найман сумтай хаяалж, ОХУ-ын БНТувУ-ын Тере-Хөл, Эрзин хоёр хошуутай хиллэнэ.

Цэцэрлэг (худам монголоор Čečerlig.png чэчэрлиг) нь Хөвсгөл аймгийн сум юм. Нийт 7,480 км² газар нутгийн 6,040 км² нь бэлчээр, 1,340 км² нь ой болно. 2000 оны байдлаар Цэцэрлэг суманд 5,876 хүн амьдарч байсны ихэнх нь хотгойд ястан юм. Сумын төв Халбан нь аймгийн төв Мөрөнгөөс баруунш 209 км, Улаанбаатараас 880 км зайд оршино.

Түүх[засварлах | edit source]

1931 онд Хантайшир уулын аймгийн Дэлгэрхаан уулын хошууны харьяанд Цэцэрлэг сум байгуулагдсан байна. 1933 оны байдлаар 1150 өрхийн 3,800 иргэн бүхий, 92,000 орчим толгой малтай томоохон сум болжээ. 1954 онд "Энх-Амьдрал" нэгдэл байгуулагдаж, 1990 онд татан буугдсан байна.

Эдийн засаг[засварлах | edit source]

2004 оны байдлаар 110,000 орчим толгой мал тоологджээ. Үүнд ямаа 45,000, хонь 48,000, үхэр, сарлаг 8,300, адуу 8,100, тэмээ 606 байв[1].

Түүхийн дурсгалт газрууд[засварлах | edit source]

Монголын хойд хэсгийн хамгийн том хийдүүдийн нэг Тэсийн Хүрээ 1717 онд өдгөө сумын төв байгаа газрын ойролцоо байгуулагджээ. Тэсийн Хүрээ нь хөгжлийнхөө оргил үедээ 1,500 ламтай, 6 аймаг, 16 дацан, 29 дуганаас бүрдэж байв. Тэсийн Хүрээг 1930-аад оны сүүлчээр нураажээ.

Эшлэл[засварлах | edit source]

  1. Статистикийн Төв Газар: 2004 оны мал тооллого

Ном зүй[засварлах | edit source]

М.Нямаа, Хөвсгөл аймгийн лавлах толь, Улаанбаатар 2001, х.201