Хонжин

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Jump to navigation Jump to search

Хонжин нь Монголын Юань улсын үеэс уламжлан ирсэн цолны нэг бөгөөд энэ бол Чингис хааны найман цагаан гэрийн ёслолын хэргийг эрхэлсэн түшмэдийн цол юм.

Судалсан байдал[засварлах | edit source]

Хятадын эрдэмтэн Лю Жинсо нь хонжинг "ёслолын явдлыг эрхэлсэн сайд түшмэлийн хэргэм байсан", хятадын судлаач Ринчингаваа нь "Их Юань улсын үеийн ёслолын хэрэг эрхлэх түшмэлийг хонжмн түшмэл гэдэг". Харин Сайшаал абугай хонжинг "хятад хэлний ноёнтой буюу ноён гэсэн утгатай гуанжин гэсэн үг" гэж үзжээ.[1] Хубилай хааны үед зохиосон Цагаан түүхд "түшмэлийн тэргүүн хонжин tüsimel-ün terigün qonjin" хэмээн үзэж байжээ.[2]

Цолны түүхэн хөгжил[засварлах | edit source]

Цагаан түүхд "...Гурван их үйлийг 3 хонжин мэд, хоёр үйлэнд эндүүрэлгүйеэ аварваас амьтныг удирдагч биеийн шүтээн хонжин хэмээюү... энх төрөөр гар газар хөл хөсөр амируулваас улсыг засагч зарлигийн шүтээн хонжин хэмээюү... харь дайсныг арга хүчнээр доройтуулан чадваас иргэн ургуныг сахигч шүтээн хонжин хэмээюү..."[3] гэж заасан байдаг. 1295 оноос Юань улсад уг цолыг Чингис хааны найман цагаан гэрийн дотор байх тайши, дайбу, зайсан тэргүүт найман их ямутаны дотор оруулж өгсөн. XIV-XVII зууны үед ноёдын тэргүүн цолны нэг байсан. 1570-аад онд Ордосын Хутагтай сэцэн хунтайж нэгэн удаад Очир түмэйд Уханчу чандан хэмээгдэх гэргийг , гүй он хонжин,цол өгч түшмэдийн тэргүүн болгосон[4] тохиолдол гарч байжээ. 1578 оноос шарын шашинд Сога хонжин (bsoga qonjin) гэх нэртэйгээр хэрэглэж эхэлсэн. Харин XVII зууны эхэн үеэс эхлээд доод дэв зиндааны түшмэлийн цол болж[5] эхэлсэн. Чин улсын үеэс түшмэлийн цолд хэрэглэхээ больж, гагцхүү Ордосын Чингис хааны онгоны 8 ямутанд хэрэглэх сул тушаал болоод үе уламжлах болж ирсэн.

Өв дурсгал[засварлах | edit source]

Ж.Цэвээн гуай Ордост Чингис хааны онгоны талаар судалгааны ажил хийж явах үедээ "Хонжин дэвтэр оршивой" гэдэг хурим ёслолын холбоотой нэгэн сурвалж олсныг Ц.Дамдинсүрэн гуай Монгол уран зохиолын зуун билиг оршивой гэх бүтээлдээ оруулжээ. Хонжин нь сүүл үе хүртэл Ордосын Чингисийн онгоны тайлгын ерөөлийг дуудах үүрэгтэй хүнийг хэлж байжээ. Сүүлдээ энэ нь хавтгайраад Ордос нутгийн хурим найрыг удирдан зохион байгуулах хүнийг хэлдэг болжээ. Монгол улсын Ерөнхийлөгчийн 1994 оны 67-р хавсралт дахь Төрийн тугийг хүндэтгэн залах журамд зааснаар Үндэсний их баяр наадмаар есөн хөлт цагаан тугийг залах торгон цэргийг залах захирагчыг хонжин гэж нэрлэж, Төрийн тугийг хүндэтгэн залах үед Төрийн хонжин ... оролцож байгаа төрийн ёслолын торгон цэргийг захирна[6]

Холбоотой өгүүлэл[засварлах | edit source]

Эшлэл[засварлах | edit source]

  1. Ж.Гэрэлбадрах "Дөчин, Дөрвөн хоёрын Монгол улсын язгууртны цол зэрэг" УБ., 2010. тал 62. ISBN 99929-78-82-1
  2. Ж.Гэрэлбадрах "Дөчин, Дөрвөн хоёрын Монгол улсын язгууртны цол зэрэг" УБ., 2010. тал 62. ISBN 99929-78-82-1
  3. Ж.Гэрэлбадрах "Дөчин, Дөрвөн хоёрын Монгол улсын язгууртны цол зэрэг" УБ., 2010. тал 62-63. ISBN 99929-78-82-1
  4. Ж.Гэрэлбадрах "Дөчин, Дөрвөн хоёрын Монгол улсын язгууртны цол зэрэг" УБ., 2010. тал 62. ISBN 99929-78-82-1
  5. Ж.Гэрэлбадрах "Дөчин, Дөрвөн хоёрын Монгол улсын язгууртны цол зэрэг" УБ., 2010. тал 64. ISBN 99929-78-82-1
  6. http://www.legalinfo.mn/annex/details/76?lawid=776