Камчаткын хязгаар
Камчаткын хязгаар | |
|---|---|
| Камчатский край | |
_-_Kamchatka_Krai_(Crimea_disputed).svg) | |
| Солбицол: 56°00′N 159°00′E / 56.000°N 159.000°EСолбицол: 56°00′N 159°00′E / 56.000°N 159.000°E | |
| Улс |  Орос |
| Холбооны тойрог | Алс Дорнодын ХТ[2] |
| Эдийн засгийн бүс | Алс Дорнодын ЭЗБ[3] |
| Байгуулагдсан | 7 сарын 1, 2007[4] |
| Засаг захиргааны төв | Петропавловск-Камчатский |
| Засаг захиргаа | |
| • Биет | Хууль тогтоох хурал[5] |
| • Захирагч[5] | Владимир Солодов[6] |
| Газар нутаг | |
• Нийт | 464,275 км2 (179,258 бээр2) |
| • Байр | 10-р байр |
| Хүн ам | |
| • Нийт | 291,705 |
| • Тооцоо (2018)[9] | 315,557 |
| • Байр | 77-р байр |
| • Нягтрал | 0.63/км2 (1.6/бээр2) |
| • Хотын бүс | 77.8% |
| • Хөдөө | 22.2% |
| Цагийн бүс | UTC+12 (Камчаткын цаг  [10]) |
| ISO 3166 код | RU-KAM |
| Улсын дугаар | 41, 82 |
| OKTMO ID | 30000000 |
| Албан ёсны хэл | Орос хэл[11] |
| Вэб сайт | https://www.kamgov.ru/ |
Камчаткын хязгаар (орос. Камча́тский край) Оросын дорнод хэсэгт орших 2007 онд Камчатк өөртөө засах тойрог, Камчатк муж хоёрыг нэгтгэн байгуулсан хязгаар юм. Засаг захиргааны төв нь Петропавловск-Камчатский хот юм.
Тус хязгаар нь баруун хойд талаараа Магадан муж, хойд талаараа Чукоткын өөртөө засах тойрог, өмнөд талаараа Курилын хоолойгоор дамжин Сахалин мужтай хиллэдэг.
Түүх
[засварлах | кодоор засварлах]17-р зуунд Оросын эзэнт улс Сибирь болон Алс Дорнодыг судлах ажил эхлүүлсэн байна. Алс Дорнодын хамгийн эртний хотуудын нэг бол Петропавловск-Камчатский юм.
Энэ нутагт анх ирсэн оросуудын дунд 1697 онд Атласовын казакууд байв. Номхон далайн Авача булангийн эрэг дээрх Аушин тосгоны ойролцоох Авача буланд казакууд ясак (татвар) хадгалах агуулах байгуулж, суурин байгуулжээ.
43 жилийн дараа буюу 1740 оны 10-р сарын 17-нд Камчаткагийн өмнө нь эмхэтгэсэн газрын зургийн дагуу Витус Беринг, Алексей Чириков нарын удирдсан Камчаткагийн хоёрдугаар экспедиц "Гэгээн Петр", "Гэгээн Павел" гэсэн хоёр багц далбаат завиар энд иржээ. Петропавловский сууринг хожим нь эдгээр хоёр хөлөг онгоцны нэрээр нэрлэжээ.
1779 онд Жэймс Күүкийн гурав дахь тойрон аяллын экспедицийн "Дискавери" болон "Резолюций" гэсэн хоёр Британийн байлдааны хөлөг онгоц Петропавловскийн боомтод очсон. 8-р сард Күүкийг нас барсаны дараа экспедицийн командлалыг авсан Чарльз Кларкийг уг боомтод оршуулсан юм.
1787 онд Лаперузийн тойрон аяллын экспедицийн Буссол болон Астролабе хөлөг онгоцууд Петропавловск хотод мөн очиж байжээ.
1922 онд Камчатк мужийн нутаг дэвсгэр дээр Камчатка губерни байгуулагдсан.
Камчатка муж нь 1932 оны 10-р сарын 20-нд Хабаровскийн хязгаарын нэг хэсэг болсон.
1978 онд Зөвлөлт Холбоот Улс Японыг өөрийн онцгой эдийн засгийн бүсэд (эргээс 200 милийн зайд) загасчлахыг хориглосон.
Газар зүй
[засварлах | кодоор засварлах]Камчаткын хязгаар нь Камчаткын хойг, түүний зэргэлдээ эх газар, Карагинск арал, Командор арлуудыг эзэлдэг бөгөөд зүүн талаараа Берингийн тэнгис (2000 гаруй км эргийн шугамтай), баруун талаараа Агнуулын тэнгис (ойролцоогоор 2000 км эргийн шугамтай)-тай хиллэдэг.
Камчаткын хязгаараар 14,100 орчим гол, горхи урсдаг. Гол голууд нь: Камчатка (758 км урт), Пенжина (713 км), Куюл (Таловка) (458 км), Вывенка (395 км), Пахача (293 км), Апука (296 км), Укелаят (288 км). Нуурууд: Таловское (44 км²), Паланское (28 км²).
Камчатка бол идэвхтэй галт уулын бүс бөгөөд ойролцоогоор 300 том, дунд хэмжээний галт уул байдаг бөгөөд тэдгээрийн 29 нь идэвхтэй байдаг. Евразийн хамгийн том галт уул бол Ключевская Сопка (4,750 м) юм.
Цаг амьсгал
[засварлах | кодоор засварлах]Тус бүс нутгийн хойд хэсэг нь субарктикийн уур амьсгалтай бөгөөд эрэг орчмын зөөлөн далайн муссон уур амьсгал, дотоод хэсэгт эх газрын уур амьсгалтай. Өвөл урт, цастай; 1-р сараас 2-р сарын дундаж температур -3°C (Берингийн арал)-аас -24°C (Каменское) хооронд хэлбэлздэг. Зун богино, ихэвчлэн сэрүүн, бороотой; 7, 8-р сарын дундаж температур +11°C (Никольское)-аас +16°C (Ключи) хооронд хэлбэлздэг байна.
Ан амьтан
[засварлах | кодоор засварлах]Камчаткын хязгаарын амьтны аймаг нь хүрэн баавгай, том эвэрт хонь, цаа буга, хандгай, чоно зэрэг хамгийн том хуурай газрын хөхтөн амьтад зэрэг олон төрлийн зүйлээр төлөөлдөг. Мөн үнэг, булга, хэрэм, усны булга, саарал шувуу, заарт харх, Арктикийн газрын хэрэм, хар магнайтай тарвага, цох, хээрийн оготно, мөөг зэрэг нь түгээмэл байдаг. Чоно харьцангуй ховор бөгөөд хойгийн хойд хэсэгт илүү түгээмэл байдаг. Камчаткын харьцангуй ховор зүйлд Брандтын сарьсан багваахай, хойд сарьсан багваахай, зүүн бор урт чихтэй сарьсан багваахай зэрэг сарьсан багваахай багтдаг. Далайн халиу, Стеллер далайн арслан, үслэг далайн хав, толбот далайн хав, боомтын далайн хав, халим, саарал халим, боомтын далайн гахай зэрэг халимнууд эрэг болон эргийн усанд амьдардаг.
Камчаткт 240 орчим жигүүртэн шувууны төрөл зүйл байдаг бөгөөд тэдгээрийн хамгийн алдартай нь колоничлолын үеийн далайн болон намгархаг газрын зүйлүүд юм. Мөн олон тооны болжмор хэлбэрт бөгөөд махчин шувууд (Стеллерийн далайн бүргэд, цагаан сүүлт бүргэд, алтан бүргэд, гирфаклон, шонхор шувуу, харцага, далайн шонхор гэх мэт) байдаг.
Хүн ам
[засварлах | кодоор засварлах]Оросын статистикийн газрын мэдээлснээр тус бүс нутгийн хүн ам 288,200 хүн (2025) бөгөөд үүний 56.4% нь тус бүс нутгийн нийслэл Петропавловск-Камчатский хотод амьдардаг байна.
2010 оны хүн амын тооллогоор тус бүс нутагт 322,079 хүн амьдарч байсан бөгөөд үүнд 252,609 орос (78.43%), 11,488 украин (3.57%), 6,640 коряк (2.06%), 2,394 ительмен (0.74%) үндэстнүүд багтжээ.
Томоохон хот суурингууд
[засварлах | кодоор засварлах]
|
Эдийн засаг
[засварлах | кодоор засварлах]Эдийн засгийн гол салбарууд нь загас агнуур (загас агнуур болон далайн хоол боловсруулах), хөдөө аж ахуй, байгалийн хий, нүүрс, өнгөт бус металлын үйлдвэрлэл; цахилгаан эрчим хүч, түүний дотор уламжлалт бус геотермаль эрчим хүчний эх үүсвэрийг хөгжүүлэх; тээвэр, харилцаа холбоо юм.
Энэ бүс нутагт шумбагч онгоцны цэргийн баазууд, агаарын бааз, радарын станцууд зэрэг томоохон тэнгисийн цэргийн баазууд байрладаг. Хүн амын нилээд хэсэг нь цэргийн аж ахуйн үйлчилгээнд ажилладаг.
Хөдөө аж ахуй
[засварлах | кодоор засварлах]Камчатка нь үслэг эдлэлийн худалдаагаараа эртнээс алдартай юм. Эндээс хураасан булга, үнэг, хөх үнэг, далайн хавны арьс олон улсын дуудлага худалдаагаар өндөр үнэлэгддэг. Цаа буга маллах нь мөн Камчаткийн хойд хэсгийн маш сайн бэлчээрийн газрыг ашиглан сайн хөгжсөн. 1990 онд тус бүс нутагт 172,400 цаа буга, 2000 онд ердөө 41,500, 2010 онд ердөө 37,100 буга байсан.
2021 оны 1-р сарын 1-ний байдлаар үхрийн тоо толгой 9,596 толгой (+2.2%), үүнд 4,331 толгой үнээ (+0.5%), мөн 24,888 толгой гахай (-7.8%), 2,721 толгой хонь, ямаа (+2.4%), 291,400 толгой шувуу (-15.2%), 1,529 толгой адуу байв. Цаа буга - 48,555 толгой.
Тээвэр
[засварлах | кодоор засварлах]Автомашины тээвэр нь тус бүс нутагт ачаа тээвэрлэлтэд тэргүүлэх үүрэг гүйцэтгэдэг. Хурдны замын нийт урт нь 3,014.04 км бөгөөд үүнээс 47.5 км нь холбооны (A401 "Далайн боомт-Нисэх онгоцны буудал"), 1,875.82 км нь бүс нутгийн, 1,090.72 км нь орон нутгийнх юм. Замын сүлжээ нь маш их элэгдсэн (бүс нутгийн замууд 70.9% элэгдсэн), дуусаагүй бөгөөд эдийн засгийн хувьд хөгжсөн өмнөд болон төвийн бүс нутаг болон хойд хэсгийн хооронд жилийн турш авто тээврийн үйлчилгээ үзүүлдэггүй.
Камчаткт төмөр зам байхгүй.
Камчаткын хязгаар болон гадаад ертөнцийн хоорондох зорчигч тээвэрлэлт зөвхөн Елизово нисэх онгоцны буудлаар дамжин хийгддэг бол ачаа тээврийн тээвэрлэлт нь далайн замаар хийгддэг байна.
Боловсрол
[засварлах | кодоор засварлах]Тус бүс нутагт Камчаткын Улсын Техникийн Их Сургууль, Витус Берингийн нэрэмжит Камчаткийн Улсын Их Сургууль гэсэн хоёр их сургууль байдаг.
Эш холбоос
[засварлах | кодоор засварлах]- ↑ Хууль #397
- ↑ Президент Российской Федерации. Указ №849 от 13 мая 2000 г. «О полномочном представителе Президента Российской Федерации в федеральном округе». Вступил в силу 13 мая 2000 г. Опубликован: "Собрание законодательства РФ", No. 20, ст. 2112, 15 мая 2000 г. (President of the Russian Federation. Decree #849 of May 13, 2000 On the Plenipotentiary Representative of the President of the Russian Federation in a Federal District. Effective as of May 13, 2000.).
- ↑ Госстандарт Российской Федерации. №ОК 024-95 27 декабря 1995 г. «Общероссийский классификатор экономических регионов. 2. Экономические районы», в ред. Изменения №5/2001 ОКЭР. (Gosstandart of the Russian Federation. #OK 024-95 December 27, 1995 Russian Classification of Economic Regions. 2. Economic Regions, as amended by the Amendment #5/2001 OKER. ).
- ↑ Law #2-FKZ, Article 4
- 1 2 Камчаткын хязгаарын дүрэм, 13-р зүйл
- ↑ Камчаткын хязгаарын албан ёсны вэбсайт. Владимир Викторович Солодов (Memento 16. Долоодугаар сар 2015 цахим архивт), Камчаткын хязгаарын захирагчийн үүрэг гүйцэтгэгч (Орос хэлээр)
- ↑ "Сведения о наличии и распределении земель в Российской Федерации на 01.01.2019 (в разрезе субъектов Российской Федерации)". Federal Service for State Registration, Cadastre and Cartography. Эх хувилбараас архивласан: 9 February 2022. Татаж авсан: 29 August 2023.
- ↑ "Оценка численности постоянного населения по субъектам Российской Федерации". Federal State Statistics Service. Татаж авсан: 1 September 2022.
- ↑ "26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года". Federal State Statistics Service. Татаж авсан: 23 Нэгдүгээр сар 2019.
- ↑ "Об исчислении времени". Официальный интернет-портал правовой информации (Орос хэлээр). 3 June 2011. Татаж авсан: 19 January 2019.
- ↑ Оросын Үндсэн хуулийн 68.1-д заасны дагуу Оросын Холбооны Улс даяар албан ёсных.
- ↑ Эш татахад гарсан алдаа: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "2025AA". - 1 2 Эш татахад гарсан алдаа: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "_de971aee8e60992a". - 1 2 3 Эш татахад гарсан алдаа: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "_0eec3e11637322b5". - ↑ Эш татахад гарсан алдаа: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "_7bee6f1eb44b232a". - ↑ Эш татахад гарсан алдаа: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "_a026789df2eeb5ba".