Монголын спорт

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Jump to navigation Jump to search

Монгол оронд уламжлалт спортын төрлүүдээс гадна хөл бөмбөг, чөлөөт бөх, сагсан бөмбөг зэрэг олон спорт хөгжиж байна. Монголын Үндэсний Олимпийн Хороо нь Монгол улсад спортыг хөгжүүлэх, олимпизмийн хөдөлгөөнийг дэлгэрүүлэхэд чиглэсэн үйл ажиллагаа явуулж байна.

Эрийн гурван наадам болох морины уралдаан, сур харваа, үндэсний бөх нь Монгол даяар хамгийн их тархсан, хамгийн олон үзэгчтэй спортын төрлүүд юм. Наадмын үеэр шагай харвах тэмцээнүүд ч гэсэн болдог.

Хамгийн их дэлгэрсэн спорт бол эрийн гурван наадмын гол төрөл, үндэсний бөх юм. Монгол бөхийг анх 7000 жилийн өмнө үүссэн гэж түүхчид үздэг байна. Монгол бөхөөр элдэв маргааныг цэгцлэж шийдвэрлэх явдал нь Монголын нууц товчоонд ч гардаг ажээ. Улсын бөхийн тэмцээнүүдэд улсын өнцөг булан бүрээс хэдэн зуун бөхчүүд ирж өрсөлддөг.

Сүүлийн үед ширээний теннис, жүдо, сагсан бөмбөг, хөлбөмбөг ихээхэн дэлгэрч, монгол тамирчид эдгээр төрлүүдээр олон улсын тэмцээнүүдэд амжилттай оролцож байна.

Монголчууд 1990-ээд оны сүүлчээс Японы сүмо бөхөд хүчээ сорих болж, өндөр амжилт гаргаж ирсэн. 2003 онд Асашёорюү нь анхны монгол Ёкозүна (сүмогийн аварга) болсон ба 2007 онд Хакүхо хоёр дахь, 2012 онд Ама гуравдахь, 2014 онд Какүрюү 4 дэх монгол Ёкозүна болжээ.

Одоогоор Монгол улсын тамирчид зуны Олимпоос 2 алт, 10 мөнгө, 14 хүрэл медаль хүртээд буй.

Жүдогийн 100 кг-ийн жинд Найдангийн Түвшинбаяр Бээжингийн Олимпын үеэр Монголын анхны алтан медалийг авчирсан.[1] Тэрээр 4 жилийн дараа олимпоос мөнгөн медаль зүүснээр Олимпын хос медальтай Монголын анхны тамирчин болсон. Мөн Олимпын хүрэл медальт Хашбаатарын Цагаанбаатар нь Монголоос төрсөн жүдогийн анхны дэлхийн аварга юм.

Буудлагын төрөлд монгол эмэгтэйчүүд амжилт үзүүлэх болсон. Доржсүрэнгийн Мөнхбаяр нь хоёр удаагийн дэлхийн аварга, Олимпын хүрэл медальт (одоо Германы иргэн болсон) тамирчин бөгөөд Отрядын Гүндэгмаа нь Олимпын мөнгөн медальтай.

Сонирхогчдын боксын төрөлд сүүлийн үед ихээхэн амжилт гаргаж байна. Бээжингийн олимпод 4 боксчин оролцсоноос Энхбатын Бадар-Ууган алт, Пүрэвдоржийн Сэрдамба мөнгөн медаль авсан. П.Сэрдамба 2009 онд Монголын тамирчдаас анх удаа дэлхийн аварга болсон.

Байт харвааны төрөлд Бээжингийн паралимпаас Дамбадондогийн Баатаржав алтан медаль авсан.

Хүндийг өргөлтийн төрлөөр Мөнхжанцангийн Анхцэцэг 2017 онд Монголдоо анх удаа Дэлхийн АШТ-ий хүрэл медаль авчирчээ. Я

Хөлбөмбөг нь залуучууд, хүүхдүүдийн дунд түгээмэл болсон. 1990-ээд оноос Монголын хөлбөмбөгийн шигшээ нь дахин тоглох болсон боловч том хэмжээний тэмцээнд орж чадаагүй л байна.

2012 оны зуны олимпоос Монгол Улс алтан медаль авч чадаагүй ч түүхэндээ хамгийн олон буюу 5 медаль хүртжээ.

Аэробик[засварлах | edit source]

Байт харваа[засварлах | edit source]

Үндсэн өгүүлэл: Байт харвааны ДАШТ

Байт харваа нь Монголын спортын гол төрлүүдийн нэг болдог.

ДАШТ[засварлах | edit source]

Медаль Тамирчин Он Төрөл
1Gold medal icon.svg Алт Должингийн Дэмбэрэл 1971 Их Британи, Кардифф эмэгтэйчүүдийн ганцаарчилсан төрөл[2]

Бенди[засварлах | edit source]

Монголын бендийн баг 2014 оны ДАШТ-д B дивизионы 9 багаас 6-д оржээ.

Биллъярд[засварлах | edit source]

Бокс[засварлах | edit source]

Бокс Монголд 1948 оноос хөгжиж эхэлжээ. 1960-аад онд 3 жил орчим социалист үзэл сурталд тохирохгүй гэж хориглосоны дараа эргэн сэргэжээ. СГЗ, яруу найрагч С.Оюун боксыг эргэн хөгжүүлэх талаар идэвхтэй санал санаачилга гаргаж байсан байдаг. Куба улс мэргэжлийн боксыг мөн адил шалтгаанаар хориглож байсан ч сүүлийн үед мэргэжлийн боксыг хөгжүүлэхэд анхаарч байна. 1970 оноос боксын УАШТ зохиогдож эхэлжээ.

Буудлага[засварлах | edit source]

ДАШТ[засварлах | edit source]

Медаль Тамирчин Он Төрөл
1Gold medal icon.svg Алт Доржсүрэнгийн Мөнхбаяр 1998 Испани, Барселон эмэгтэйчүүдийн 10 метрийн хийн гар буу
3Bronze medal icon.svg Хүрэл Отрядын Гүндэгмаа 2006 Хорват, Загреб эмэгтэйчүүдийн 25 метрийн гар буу
3Bronze medal icon.svg Хүрэл Отрядын Гүндэгмаа, Доржсүрэнгийн Мөнхбаяр, Д.Оюун 1998 Испани эмэгтэйчүүдийн багийн 10 метрийн хийн гар буу
2Silver medal icon.svg Мөнгө Отрядын Гүндэгмаа, Цогбадрахын Мөнхзул, Т.Баярцэцэг 2014 Испани эмэгтэйчүүдийн багийн 25 метрийн гар буу

Тивийн АШТ[засварлах | edit source]

Бүстэй бөх[засварлах | edit source]

Гииииинасизкдлп[засварлах | edit source]

Даам[засварлах | edit source]

Дартс[засварлах | edit source]

Дугуйн спорт[засварлах | edit source]

Монгол улс дугуйн ДАШТ-д[засварлах | edit source]

Медаль Тамирчин Он Төрөл
3Bronze medal icon.svg Хүрэл Жамсрангийн Өлзий-Орших 1997
2Silver medal icon.svg Мөнгө Жамсрангийн Өлзий-Орших 2002

Хоккей[засварлах | edit source]

Монголын хоккейн баг ДАШТ-ий доод (D) дивизионд хэд хэдэн удаа оролцож байсан ба 2007 онд C буюу дээрээсээ 3 дахь дивизионд дэвшин оролцсон нь ДАШТ-д гаргасан хамгийн том амжилт болжээ. Сонирхуулахад Канадчууд Монголын хоккейчидтой уулзахдаа дундад зууны үеийн монголчууд анх хоккейг үүсгэсэн гэсэн байдаг.

Хөл бөмбөг[засварлах | edit source]

Жиүжицү[засварлах | edit source]

Жиүжицү 2007 оноос Монголд дэлгэрчээ.

Жүдо[засварлах | edit source]

Эрэгтэйчүүдийн УАШТ 1977, эмэгтэйчүүдийн УАШТ 1992 оноос, багийн УАШТ 2012 оноос зохиогдож байна.

Дэлхийн жүдогийн мастеруудын тэмцээн[засварлах | edit source]

Энэ тэмцээнд жин тус бүрт дэлхийд чансаагаараа эхний 16-д орсон тамирчдыг оролцуулдаг. Зарим тамирчин оролцоогүй тохиолдолд чансаагаараа 16-с хойш бичигдсэн тамирчид орж болдог.

Медаль Байр Тамирчин Он Жин
1Gold medal icon.svg Алт Санжаасүрэнгийн Мияарагчаа 2010 Сувон, өмнөд Солонгос[3] эрэгтэй 66 кг
1Gold medal icon.svg Алт Хашбаатарын Цагаанбаатар 2011 Баку, Азербайжан[4][5] эрэгтэй 66 кг
3Bronze medal icon.svg Хүрэл Баттулгын Тэмүүлэн 2011 эрэгтэй 100 кг
1Gold medal icon.svg Алт Санжаасүрэнгийн Мияарагчаа 2012[6][7] эрэгтэй 66 кг
2Silver medal icon.svg Мөнгө Хашбаатарын Цагаанбаатар 2012 эрэгтэй 66 кг
2Silver medal icon.svg Мөнгө 2 Ганбатын Болдбаатар 2013, Тюмень, ОХУ[8] эрэгтэй 60 кг
1Gold medal icon.svg Алт 2 Сайнжаргалын Ням-Очир 2013 эрэгтэй 73 кг
3Bronze medal icon.svg Хүрэл 2 Хашбаатарын Цагаанбаатар 2013 эрэгтэй 66 кг
2Silver medal icon.svg Мөнгө 2 Адъяасамбуугийн Цолмон 2013[9] эмэгтэй 52 кг
1Gold medal icon.svg Алт 2 Доржсүрэнгийн Сумъяа 2013[10] эмэгтэй 57 кг

Заалны хөл бөмбөг[засварлах | edit source]

Каратэ[засварлах | edit source]

Кикбокс[засварлах | edit source]

Кураш бөх[засварлах | edit source]

Кураш нь түрэг үндэсний бөхийн тэмцээн бөгөөд Узбекистан улс сүүлийн жилүүдэд олон улсын хэмжээнд хөгжүүлэх болжээ.

Монгол улс кураш бөхийн ДАШТ-д[засварлах | edit source]

Медаль Байр Тамирчин Он Жин
1Gold medal icon.svg Алт Доржготовын Цэрэнханд 2007 эмэгтэй +63 кг
1Gold medal icon.svg Алт Доржготовын Цэрэнханд 2007 эмэгтэй үнэмлэхүй кг
1Gold medal icon.svg Алт Мөнхбатын Уранцэцэг 2007 эмэгтэй 48 кг


Пауэрлифтинг[засварлах | edit source]

Сагсан бөмбөг[засварлах | edit source]

Самбо[засварлах | edit source]

Сонгомол бөх[засварлах | edit source]

Сумо[засварлах | edit source]

Таэквондо[засварлах | edit source]

Ушу[засварлах | edit source]

Холимог тулааны урлаг[засварлах | edit source]

Хөл бөмбөг[засварлах | edit source]

Хүндийг өргөлт[засварлах | edit source]

Чөлөөт бөх[засварлах | edit source]

Универсиад[засварлах | edit source]

Монгол улс анх 1965 онд Универсиадад оролцжээ.[11]

Зуны Универсиад
Он Алт Мөнгө Хүрэл Байр
1973 Зөвлөлт, Москва 1 0 1 16
1977 1 0 2 15
1999 1 0 2 26
2003 1 45
2005 1 37
2007 1 1 37
2009 2 1 45
2011 Хятад 4 43
2013 Орос 3 6 16 20

Ишлэл[засварлах | edit source]

Мөн үзэх[засварлах | edit source]

Гадаад холбоос[засварлах | edit source]