1975 оны улсын наадмын бөх барилдаан

1975 оны (Ардын хувьсгалын 54 жилийн ойн) улсын баяр наадмын торгон ногоон дэвжээнээ 512 бөх хүчийг үзэн барилдсанаас Увсын Хорлоогийн Баянмөнх аварга түрүүлж, Төв аймгийн Жигжидийн Мөнхбат аварга үзүүрлэжээ.

Шөвгөрсөн арван зургаан бөх

Амжилт		Ямар цолтой	Аль аймгийн	Хүчит бөх		9	8	7	6	5		Шинэ цол, чимэг
Түрүүлсэн		Дархан аварга	Увсын	Хорлоогийн Баянмөнх		Ж.М	Д.Х	Д.М	Д.З	Д.Г		«Түмнээс төгөлдөр»
Үзүүрлэсэн		Дархан аварга	Төв аймгийн	Жигжидийн Мөнхбат		~	П.Д	Ө.Э	С.Ч	Ж.Д		«Түмнээс төгөлдөр»
Дөрөвт үлдсэн		Улсын арслан	Төв аймгийн	Пүрэвийн Дагвасүрэн		~	~	Ж.Х	Ч.Г	И.Л		«Чин зоригт»
		Улсын начин	Төв аймгийн	Дагвацэрэнгийн Хадбаатар		~	~	Д.Д	Д.Ц	М.М		«Улсын заан»
Наймд үлдсэн		Улсын арслан	Увсын	Жамбалын Хайдав		~	~	~	Д.А	Л.Д		«Харилтгүй жавхлант»
		Улсын начин	Өвөрхангайн	Донровын Долгорсүрэн		~	~	~	Г.Б	О.П		«Тод гарамгай»
		Улсын заан	Төв аймгийн	Өлзийсайханы Эрдэнэ-Очир		~	~	~	Д.Ц	Г.Ц		«Хуйрнан шуугигч»
		Улсын начин	Ховдын	Дасрангийн Мягмар		~	~	~	Ё.И	Д.Г		«Хуйрнан шуугигч»
Арван зургаад үлдсэн			Хөвсгөлийн	Дамбажавын Цэнд-Аюуш		~	~	~	~	Ч.Б		«Улсын начин»
			Булганы	Долгорын Загдаа		~	~	~	~	С.Ц		«Улсын начин»
			Өвөрхангайн	Сандуйхүүгийн Чулуунбаатар		~	~	~	~	Ж.Ч		«Улсын начин»
			Булганы	Дэндэвийн Амгаа		~	~	~	~	У.М		«Улсын начин»
			Өвөрхангайн	Ёндонгийн Ишгэн		~	~	~	~	Ч.Ө		«Улсын начин»
			Архангай	Чимэдийн Гочоосүрэн		~	~	~	~	Д.Ж		«Улсын начин»
		Улсын начин	Говь-Алтайн	Дүгэрийн Цэрэндаш		~	~	~	~	Т.А		«Өсөх идэр»
		Улсын начин	Баянхонгорын	Гандолгорын Батсүх		~	~	~	~	Ч.Л		«Өсөх идэр»

Цол, чимэг хүртсэн бөхчүүд

д\д	Цол	Овог нэр	Харъяалал	Шинээр хүртсэн цол
Түрүү	Дархан аварга	Хорлоогийн Баянмөнх	Увс Хяргас
Үзүүр	Дархан аварга	Жигжидийн Мөнхбат	Төв Эрдэнэсант
Шөвгийн дөрөв	Улсын арслан	Пүрэвийн Дагвасүрэн	Төв Батсүмбэр
	Улсын начин	Дагвацэрэнгийн Хадбаатар	Төв Угтаалцайдам	" Улсын заан " цол
Шөвгийн найм	Улсын арслан	Жамбалын Хайдав	Увс Зүүнговь
	Улсын заан	Өлзийсайханы Эрдэнэ-Очир	Төв Баянзүрх
	Улсын начин	Донровын Долгорсүрэн	Өвөрхангай Хужирт
	Улсын начин	Дасрангийн Мягмар	Ховд Буянт
Шөвгийн арван зургаа	Улсын начин	Дүгэрийн Цэрэндаш	Говь-Алтай Халиун
	Улсын начин	Гандолгорын Батсүх	Баянхонгор Эрдэнэцогт
		Сандуйхүүгийн Чулуунбаатар	Өвөрхангай Гучин-Ус	" Улсын начин " цол
		Дэндэвийн Амгаа	Булган Дашинчилэн	" Улсын начин " цол
		Чимэдийн Гочоосүрэн	Архангай Хотонт	" Улсын начин " цол
	Аймгийн арслан	Долгорын Загдаа	Булган Могод	" Улсын начин " цол
		Дамбажавын Цэнд-Аюуш	Хөвсгөл Галт	" Улсын начин " цол
		Ёндонгийн Ишгэн	Өвөрхангай Хужирт	" Улсын начин " цол

Барилдааны дүйз

Товчилсон үгнүүдийн тайлбар

Товчилсон үг	Д.ав	Да.ав	У.ав	У.арс	У.з	У.н	А.а	О	Х
Тайлбар	Дархан аварга	Даян аварга	Улсын аварга	Улсын арслан	Улсын заан	Улсын начин	Аймгийн арслан	Давсан	Унасан

Тавын даваа

д\д	Ам бөх			Даваа, унаа		Угтуул бөх
	Цол	Овог нэр	Харъяалал			Цол	Овог нэр	Харъяалал
1.	Д.ав	Жигжидийн Мөнхбат	Төв Эрдэнэсант	О	Х		Жамцын Даваажав	Булган Тэшиг
2.	Д.ав	Хорлоогийн Баянмөнх	Увс Хяргас	О	Х	У.н	Дандарын Гомбосүрэн	Булган Бүрэгхангай
3.	Да.ав	Сэрээтэрийн Цэрэн	Булган Сайхан	Х	О	А.а	Долгорын Загдаа	Булган Могод
4.	У.ав	Чойжилын Бээжин	Хөвсгөл Цагаан-Үүр	Х	О		Дамбажавын Цэнд-Аюуш	Хөвсгөл Галт
5.	У.арс	Жалбуугийн Чойжилсүрэн	Архангай Өлзийт	Х	О		Сандуйхүүгийн Чулуунбаатар	Өвөрхангай Гучин-Ус
6.	У.арс	Далайн Жамц	Архангай Хотонт	Х	О		Чимэдийн Гочоосүрэн	Архангай Хотонт
7.	У.арс	Уламбаярын Мижиддорж	Архангай Хашаат	Х	О		Дэндэвийн Амгаа	Булган Дашинчилэн
8.	У.арс	Пүрэвийн Дагвасүрэн	Төв Батсүмбэр	О	Х	У.н	Ишийн Ламаажав	Өмнөговь Булган
9.	У.арс	Жамбалын Хайдав	Увс Зүүнговь	О	Х	У.н	Лувсандоржийн Дашдаваа	Сүхбаатар Сүхбаатар
10.	У.з	Өлзийсайханы Эрдэнэ-Очир	Төв Баянзүрх	О	Х	У.н	Гомбын Цэрэнчимэд	Дундговь Цагаандэлгэр
11.	У.н	Чойдорын Өвгөнхүү	Сүхбаатар Уулбаян	Х	О		Ёндонгийн Ишгэн	Өвөрхангай Хужирт
12.	У.н	Донровын Долгорсүрэн	Өвөрхангай Хужирт	О	Х	У.н	Очирын Пүрэв	Өмнөговь Хүрмэн
13.	У.н	Дасрангийн Мягмар	Ховд Буянт	О	Х	У.н	Дамдингийн Галдандагва	Булган Дашинчилэн
14.	У.н	Чимэдийн Лундаа	Булган Бугат	Х	О	У.н	Дүгэрийн Цэрэндаш	Говь-Алтай Халиун
15.	У.н	Төмөрийн Артаг	Увс Тэс	Х	О	У.н	Гандолгорын Батсүх	Баянхонгор Эрдэнэцогт
16.	У.н	Дагвацэрэнгийн Хадбаатар	Төв Угтаалцайдам	О	Х	У.н	Мядагийн Мөнгөн	Увс Давст

Зургаагийн даваа

д\д	Ам бөх			Даваа, унаа		Угтуул бөх
	Цол	Овог нэр	Харъяалал			Цол	Овог нэр	Харъяалал
1.	Д.ав	Жигжидийн Мөнхбат	Төв Эрдэнэсант	О	Х		Сандуйхүүгийн Чулуунбаатар	Өвөрхангай Гучин-Ус
2.	Д.ав	Хорлоогийн Баянмөнх	Увс Хяргас	О	Х		Долгорын Загдаа	Булган Могод
3.	У.арс	Пүрэвийн Дагвасүрэн	Төв Батсүмбэр	О	Х		Чимэдийн Гочоосүрэн	Архангай Хотонт
4.	У.арс	Жамбалын Хайдав	Увс Зүүнговь	О	Х		Дэндэвийн Амгаа	Булган Дашинчилэн
5.	У.з	Өлзийсайханы Эрдэнэ-Очир	Төв Баянзүрх	О	Х		Дамбажавын Цэнд-Аюуш	Хөвсгөл Галт
6.	У.н	Донровын Долгорсүрэн	Өвөрхангай Хужирт	О	Х	У.н	Гандолгорын Батсүх	Баянхонгор Эрдэнэцогт
7.	У.н	Дасрангийн Мягмар	Ховд Буянт	О	Х		Ёндонгийн Ишгэн	Өвөрхангай Хужирт
8.	У.н	Дагвацэрэнгийн Хадбаатар	Төв Угтаалцайдам	О	Х	У.н	Дүгэрийн Цэрэндаш	Говь-Алтай Халиун

Долоогийн даваа

д\д	Ам бөх			Даваа, унаа		Угтуул бөх
	Цол	Овог нэр	Харъяалал			Цол	Овог нэр	Харъяалал
1.	Д.ав	Жигжидийн Мөнхбат	Төв Эрдэнэсант	О	Х	У.з	Өлзийсайханы Эрдэнэ-Очир	Төв Баянзүрх
2.	Д.ав	Хорлоогийн Баянмөнх	Увс Хяргас	О	Х	У.н	Дасрангийн Мягмар	Ховд Буянт
3.	У.арс	Пүрэвийн Дагвасүрэн	Төв Батсүмбэр	О	Х	У.арс	Жамбалын Хайдав	Увс Зүүнговь
4.	У.н	Донровын Долгорсүрэн	Өвөрхангай Хужирт	Х	О	У.н	Дагвацэрэнгийн Хадбаатар	Төв Угтаалцайдам

Наймын даваа

д\д	Ам бөх			Даваа, унаа		Угтуул бөх
	Цол	Овог нэр	Харъяалал			Цол	Овог нэр	Харъяалал
1.	Д.ав	Жигжидийн Мөнхбат	Төв Эрдэнэсант	О	Х	У.арс	Пүрэвийн Дагвасүрэн	Төв Батсүмбэр
2.	Д.ав	Хорлоогийн Баянмөнх	Увс Хяргас	О	Х	У.н	Дагвацэрэнгийн Хадбаатар	Төв Угтаалцайдам

Есийн даваа

д\д	Ам бөх			Даваа, унаа		Угтуул бөх
	Цол	Овог нэр	Харъяалал			Цол	Овог нэр	Харъяалал
1.	Д.ав	Хорлоогийн Баянмөнх	Увс Хяргас	О	Х	Д.ав	Жигжидийн Мөнхбат	Төв Эрдэнэсант

Эх сурвалж

• Ц.Бат-Очир. «Үндэсний бөх 70 жилд» ном. "Соёмбо" хэвлэлийн газар. 1991 он.

Гадаад холбоос

• «Хийморь» цахим сүлжээнд бичигдсэн улсын наадмын дүн бичиг