Жигжидийн Мөнхбат

Жигжидийн Мөнхбат

Хувийн мэдээлэл
Үндэс	Монгол
Төрсөн огноо	(1941-06-01)6 сарын 1, 1941 Эрдэнэсант, Төв аймаг, Монгол
Нас барсан огноо	4 сарын 9, 2018(2018-04-09) (76 насалсан)
Спорт
Улс	Монгол
Спорт	Бөх
Төрөлүүд	Чөлөөт бөх, Үндэсний бөх
Бөхийн мэдээлэл
Төрийн цол	Хөдөлмөрийн баатар (1994)
Бөхийн цол	Дархан аварга
Дархан аварга	1966
Улсын аварга	1965
Улсын арслан	1963
Улсын заан	1961
Улсын наадмын барилдааны амжилт
Түрүүлсэн	6 (1963, 1964, 1965, 1966, 1967,1974)
Үзүүрлэсэн	4 (1972, 1975, 1978, 1980)
Шөвгөрсөн	23
Цагаан сарын барилдааны амжилт
Түрүүлсэн	6 (1963, 1964, 1968, 1973, 1976, 1981)
Үзүүрлэсэн	4 (1966, 1974, 1975, 1978)

Жигжидийн Мөнхбат (* 1941 оны 6 сарын 1-нд Төв аймгийн Эрдэнэсант суманд төрсөн- 2018 оны 4 сарын 9-нд Улаанбаатар хотод нас барсан) нь Монгол Улсын гавьяат тамирчин, Хөдөлмөрийн баатар, үндэсний бөхийн дархан аварга, Олимпын мөнгөн медальт тамирчин байсан.

Намтар

Ж.Мөнхбат 1941 оны могой жилийн 6-р сарын 2-нд Төв аймгийн Эрдэнэсант суманд "Хадан" хошуу гэдэг газар эцэг Чанцал, эх Хажид нарын 11 хүүхдийн 10 дахь хүү болж төржээ. Хүүг төрөөд удаагүй байхад нагац ах Жигжид нь үрчилж авчээ. Эрдэнэсант сумын 7 жилийн дунд сургууль төгсөөд Санхүүгийн Техникум улмаар Эдийн засгийн дээд сургуульд сурсан байна.

1960 онд Санхүүгийн Техникумд сурч байхдаа сумын заан болоод л дараа жил нь 60 жилийн ойгоор шууд Улсын заан цол хүртэж байжээ.

Чөлөөт бөх

Ж.Мөнхбат Монгол Улсын чөлөөт бөхийн тамирчдаас Олимп, Дэлхийн АШТ-ий анхны медалийг эх орондоо авчирсан. 1967 онд Энэтхэг улсын Шинэ Дели хотноо болсон чөлөөт бөхийн ДАШТ-ээс хүрэл медаль хүртсэн бол дараа жил нь Мексикийн Мехико хотод зохиогдсон Зуны Олимпын наадмаас мөнгөн медалиар энгэрээ мялаажээ.

Тойрог	Өрсөлдөгч	Улс	Дүн	Цаг
1	Петер Дёринг	Герман	Оноогоор ялалт
2	Рауль Гарсия	Мексик	Цэвэр ялалт	(1:17)
3	Жан-Мари Шардонне	Швейцар	Техникийн цэвэр ялалт
4			Гоц мөргөсөн
5	Продан Гаржев	Болгар	Хайнцал	(12 мин.)
6	Борис Гуревич	ЗХУ	Хайнцал	(12 мин.)
7	Томас Пекхэм	АНУ	Оноогоор ялалт

Олимпын тэмцээнд Ж.Мөнхбатын хувьд хүнд нөхцөл байдал үүссэн. Монгол бөх хоёр олимпын, дэлхийн аваргуудтай тэнцэж, бусад өрсөлдөгчөө янз бүрийн аргаар ялж, нийт 5,5 торгуулийн оноо авлаа. Сүүлийн тойрогт тэнцвэл (2 торгуулийн оноотой болно) бол нийлбэр торгуулийн онооныхоо улмаас медальгүй үлдэх байсан. Сүүлийн тойрогт Ж.Мөнхбатын эсрэг 5 торгуулийн оноотой ялагдалгүй АНУ-ын хошой аварга Томас Пекхэм ирэв. АНУ-ын бөх нутагтаа дэлхийн аварга, ДАШТ-ий медальт бөх хоёрыг ялж, байнга дайралт хийдэг, доогуур маш сайн барилддаг, цэвэр ялалтын төлөө зүтгэдэг их хүчтэй хүн байсан. Гэвч монгол бөх доогуур барилдаан бас сайн үзсэн, түүнийг ялж, олимпын медальтан боллоо. Тэр мөнгөн медаль алт шиг юм, Ж.Мөнхбатын даваа бүр нь үр дүнг олон улсын Олимпын хороо албан ёсоор бүртгэсэн. Түүний хэлснээр тэрээр даваа бүрт ялалт байгуулах гэсэн ганц зорилготой явсан.

Ж.Мөнхбат жиндээ дэлхийн шилдэг гурван бөхтэй өрсөлдөж, өндөр амжилт үзүүлсэн: 1966 оны ДАШТ-д 1964 оны Олимпод хамгийн хүчтэй бөх, хүчин төгөлдөр дэлхийн гурван удаагийн аварга Мансур Мехдизадег ялж, 1968 оны Олимпод Борис Гуревич, Продан Гаржев нар олимпын, дэлхийн аваргуудтай тэнцсэн. Ж.Мөнхбат, дэлхийн шатрын олимпиадын аварга Т. Үйтүмэн, дэлхийн аварга Д. Дэмбэрэл нар бол олон улсын их спортод анхны дээд амжилттай монгол хүмүүс юм. Олон улсын их спорт бол олон улсын дипломат харилцааны үндсэн бүрэлдэхүүн хэсгүүдийн нэг юм.

Үндэсний бөх

Ж.Мөнхбат Үндэсний их баяр наадамд 6 удаа (1963-1967, 1974) түрүүлсэн. 1963 онд Улсын арслан У.Мижиддоржийг орхин түрүүлж Улсын арслан цол хүртсэн. 1964, 1965 онуудад Чойжилын Бээжин аварга, Хорлоогийн Баянмөнх нарыг арслан, заан цолтой байхад нь орхин түрүүлж Улсын аварга цол хүртсэн байна. 1966, 1967 онуудад дархан аварга Дарийн Дамдин, Дархан аварга Х.Баянмөнх нарыг орхин түрүүлсэн. 1974 онд Дархан аварга Х.Баянмөнхийг орхин сүүлчийн удаа түрүүлсэн. Анхны цагаан сарын барилдаанд 1963 онд түрүүлсэн байна. Цагаан сарын барилдаанд нийтдээ 6 удаа түрүүлж бүх бөхчүүдээс 3-т орох амжилт үзүүлжээ. Түүний өмнө Бадмаанямбуугийн Бат-Эрдэнэ, Х.Баянмөнх нар л зогсдог билээ. Улсын их баяр наадамдаа нийт 23 удаа шөвгөрч мөн л 3-т орох амжилт үзүүлсэн билээ. Хамгийн сүүлд 1994 онд 53 насандаа 6 даван шөвгөрч Улсын заан Р.Гансүхэд унасан билээ.

Үндэсний бөхийн амжилт

Жигжидийн Мөнхбат

Жил	Түвшин	Бөхийн тоо	Цол	Давсан тоо	Авсан цол/чимэг	Тэмдэглэл
1994	Улс	768	Улсын Дархан Аварга	6	Өнөд Түвшин, Хотлоорыг Баясуулагч
1992	Улс	512	Улсын Дархан Аварга	0
1991	Улс	512	Улсын Дархан Аварга	4
1990	Улс	512	Улсын Дархан Аварга	4
1989	Улс	512	Улсын Дархан Аварга	4
1988	Улс	512	Улсын Дархан Аварга	4
1987	Улс	512	Улсын Дархан Аварга	4
1986	Улс	512	Улсын Дархан Аварга	4
1985	Улс	512	Улсын Дархан Аварга	6	Бат Нягт Итгэлт
1984	Улс	512	Улсын Дархан Аварга	4
1983	Улс	512	Улсын Дархан Аварга	7	Тод Сонин Үзэсгэлэнт
1981	Улс	512	Улсын Дархан Аварга	7	Үлэмж Бадрах
1980	Улс	512	Улсын Дархан Аварга	8	Манлайн Баясгалант
1979	Улс	512	Улсын Дархан Аварга	7	Бүхнээ Дуурсгалт
1978	Улс	512	Улсын Дархан Аварга	8	Далай Дайчин
1977	Улс	512	Улсын Дархан Аварга	7	Өнөд Баясгалант
1976	Улс	512	Улсын Дархан Аварга			Гадаадын тэмцээнд явсан тул барилдаагүй.
1975	Улс	512	Улсын Дархан Аварга	8	Түмнээс Төгөлдөр
1974	Улс	512	Улсын Дархан Аварга	9	Баяр Наадмын Манлай
1973	Улс	512	Улсын Дархан Аварга	7	Даяаар Дуурсагдах
1972	Улс	512	Улсын Дархан Аварга	8	Далай Даян
1971	Улс	512	Улсын Дархан Аварга	6	Бат Нягт
1970	Улс	512	Улсын Дархан Аварга			Олимпын наадамд оролцсон тул барилдаагүй.
1969	Улс	512	Улсын Дархан Аварга	7
1968	Улс	512	Улсын Дархан Аварга	7	Олныг Баясуулагч
1967	Улс	512	Улсын Дархан Аварга	9
1966	Улс	512	Улсын Аварга	9	Улсын Дархан Аварга
1965	Улс	512	Улсын Арслан	9	Улсын Аварга
1964	Улс	512	Улсын Арслан	9	Улам Нэмэх
1963	Улс	512	Улсын Заан	9	Улсын Арслан
1962	Улс	512	Улсын Заан	3
1961	Улс	512	Залуу Бөх	5	Улсын Заан
Улсын Наадмын Түрүү Улсын Наадмын Шөвөг Аймаг/Сумын Наадам Цол ахисан

Гэр бүл

Эхнэр Ө.Тамир. Хүү Мөнхбатын Даваажаргал /Хакухо/ нь Японы мэргэжлийн сүмогийн ёкозүна цолтой бөх юм.

Дурсгал

Түүнийг 2018 оны 4-р сарын 9-нд таалал төгсөхөд Спортын ордонд салах ёс гүйцэтгэж талийгаачийн шарилыг “Алтан-Өлгий”-д оршуулжээ. Салах ёс гүйцэтгэх ёслолд төр, нийгмийн нэрт зүтгэлтнүүд, спорт холбоодын удирдлагууд болон үндэсний бөхийн дархан аварга Х.Баянмөнх, Б.Бат-Эрдэнэ, А.Сүхбат, Г.Өсөхбаяр, аварга О.Балжинням, Г.Эрхэмбаяр, Ч.Санжаадамба, С.Мөнхбат нар болон монголын ард иргэд энгүй хүчит аваргаа сүүлчийн замд нь үджээ.

Ж.Мөнхбатад зориулан төрсөн нутаг Төв аймгийн Эрдэнэсант суманд 2023 оны 7-р сарын 21-нд цээж баримал гэрэлт хөшөөг нь сүндэрлүүлжээ.