Гомбожав (Хүдэр)

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Jump to navigation Jump to search

Одоогийн Дорнод аймгийн Баян-Уул сумын нутгийн бөх. 1810 оны цагаан морин жил Монголын дорнод их тал дунд, айл хэсэж амь зууж явсан ядуу эмэгтэй Должингийн нуган үр мэндэлжээ. Ямар ч бэлтгэлгүй нар, салхи авхуулан төрж, хүдэр боргил байдлаар хүн болж байгааг өхөөрдөн Хүдэр нэр хайрласан гэдэг.

Хүдэр хүү хамгийн анх 1835 оны уул тайлгын наадамд Духтай арслан, Гомбожав заан нарын зэрэг нутгийнхаа алдар цуутай бөхчүүдийг даган ирж барилдаад 3 даваад нутаг буцсан байна. Мөн наадамд 1836 онд дахин ирж барилдаад 5 даван шөвгөрч шонхор цол, 1836 оны их даншигт 11-ийн даваанд Богдын шавь (хүлэгч) Намжилжав дархан аваргад буулгуулж үзүүрлэн арслан цол, 1841 оны их даншигт 10-ийн Богдын шавь Ринчин арслан (хожмын дархан аварга)-д буулгуулж даян аварга цол хүртсэн байна.

Хүдэр даян аварга Гомбожав их даншигт 3 удаа, уул тайлгад мөн 3 удаа нийтдээ Монгол наадамд 6 удаа түрүү үзүүрт үлдээд Богдын шавийн бөхөд буулгуулж байжээ.

Энэхүү домогт аваргын өргөж тавьсан үхрийн дайтай том чулуу (”Үүнийг Сан бэйсийн хошууны Хүдэр даян аварга Гомбо хэмээх хүн өргөж тавилаа, Ийм хүчтэй хүн байсныг хожмын хүмүүс мэдтүгэй гэсэн” хятад бичигтэй) Баянтүмэнээс Долнуур орох замд бий.