Тугухунь

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт
Тугухунь
вант улс
284 он—672 он
Тугухунь улс газрын зурагт
Нийслэл Фучи
Хэл бичиг сяньби хэл
(өвөг монгол хэл)
Төр засаг хаант засаг
Улсын ван
 •  284-317 он Мужун Тугухунь
 •  635-672 он Мужун Нухэбо
Түүх
 •  284 он үүсэн байгуулагдсан
 •  672 он Төвөдөд эзлэгдсэн
Өмнөх
Дараах
тэмдэглэгдээгүй
Төвөд
Өнөөгийн
улс орон
Flag of the People's Republic of China.svg Хятад

Тугухунь (Тогоон) — 284-684 онд Хөхнуурт оршин тогтнож байсан өвөг монгол сяньби улс байв.

Түүх[засварлах | edit source]

Мандсан үе[засварлах | edit source]

Сяньби улс бутарсаны дараа Мужун Тугухунь ардаа дагуулан Хөхнуурт одож улс байгуулжээ. Тугухань Түрүү Яний Мужун Хуйн ах, Мужун Шэгүйн хүү байсан ба Ляодунгийн хойгоос Хатан голыг гатлан нүүсээр Хөхнуур, Чилянь нуруунд ирж суужээ.

Тугухунь 317 онд нас барахад хөвүүд нь Түрүү Цинь, Шя улсыг цохин эзлэн мөхөөжээ. Мөн тэдэнд Хөхнуур, туфа, Чифу, Хаоляний сяньби нар дагаар орсон. Улсын нийслэл нь Хөх нуураас баруун зүгт 6 км зайнд байв.

Өрнө зүг аян дайн хийж Хотан, Кашмир хүрч, харьяа нутаг зүүнээс баруунш 1500 км, хойноос өмнөш 1000 км болсон.

Доройтсон үе[засварлах | edit source]

Дотор газрын хятадыг Тан улс нэгтгэн хүчирхэгжиж Тугухуньтай худалдааны зам булаацалдах болов.

Соронзонгомбоор удирдуулсан төвөдүүд хүчирхэгжин Тугухунийг довтлон ялж байжээ.

Хүчирхэгжсэн хоёр хөршийн нөлөөгөөр Тугухуний дотоод байдал тогтворгүй болсон.

672 онд Төвөдийн эзэнт гүрэн Тугухунийг бүрэн байлдан дагуулжээ.

Хожим хойно[засварлах | edit source]

Тугухунь улс мөхсөний дараа ард түмэн нь хуваагджээ. Мужун Нохэбо хэсэг ард дагуулан Чилянь уулын зүүн зүгт нүүдэллэв. Бусад нь Төвөдийн эзэнт гүрний харьяанд үлджээ. Тугухунийг монгор ястны өвөг байжээ гэж зарим судлаачид үзсэн.

Улсын ван[засварлах | edit source]

  • Мужун Тугухунь — 284—317 он
  • Мужун Туян — 317—329 он
  • Мужун Циянь — 329—351 он
  • Мужун Сюйси — 351—371 он
  • Мужун Шилянь - 371—390 он
  • Мужун Шипи — 390—400 он
  • Мужун Угэти − 400-405 он
  • Мужун Шулогань - 405—417 он
  • Мужун Ачай — 417—424 он
  • Мужун Мугуй — 424—436 он
  • Мужун Мулиянь — 436—452 он
  • Мужун Шэинь — 452—481 он
  • Мужун Дулхоу — 481—490 он
  • Мужун Фулянчоу - 490—540 он
  • Мужун Куалюй — 540—591 он
  • Мужун Шифу — 591—597 он
  • Мужун Фуюнь — 597—635 он
  • Мужун Шунь - 635 он
  • Мужун Нохэбо — 635—672 он

Мөн үзэх[засварлах | edit source]

Зураг[засварлах | edit source]

Гадаад холбоос[засварлах | edit source]