Амбан

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Jump to navigation Jump to search
Голын албаны хувцастай нь Хотангийн Амбан сайд Тан Тэжэн, түүний 2 хүүхэд, дагалдагчид

Амбан Amban.png ноён нь Чин гүрний үед өөрийн эзэлсэн нутгуудыг захируулахаар томилж байсан төлөөний сайд нарын ерөнхий нэршил юм. Амбан нар нь дотроо Манжийн эзэн хаанаас авсан үүргээсээ хамаарч харилцан адилгүй цол хүртэж байсан. Энэ цол нь үе залгамжлахгүй бөгөөд хааны засгийн газраас томилох журмаар суулгаж байжээ.

Ар Монгол дахь Амбан суулгасан төвүүд[засварлах | edit source]

Манжийн Чин гүрний үед Ар Монголд хэд хэдэн газар амбан ноёныг суулгаж байсан.

Лхаса дахь амбан Юйтай болон Янхазбэнд нар 1903-1904 оны зураг

Ховдын амбан[засварлах | edit source]

Ховдын амбан нь 1761 онд байгуулагдсан. Манжийн хааны зарлигаар “Зарлигаар зарсан Ховдод сууж хэрэг шийтгэгч сайдын яам” гэсэн нэртэйгээр байгуулагдаж, Дөрвөдийн хоёр аймаг, Алтайн урианхайн 7 хошуу, Торгууд 2 хошуу, Захчин, мянгад, өөлдийн нэжгээд хошуудыг захирч байжээ. Эрх мэдлийн хувьд Их Хүрээний амбантай адил байв. 1912 онд Олноо өргөгдсөн Монгол улсын их цэрэгт эзлэгдэж, Манжийн сүүлчийн амбанг хөөн гаргасан.

Улиастайн манж жанжны газар[засварлах | edit source]

Улиастайн манж жанжны газар нь зохион байгуулалт, эрх үүргийн хувьд Ар Монголын цэргийн хэргийг ерөнхийлөн захирсан томоохон газар байв. Улиастайн жанжны газрыг 1733 онд байгуулж “Хязгаар дахиныг тогтоогч зүүн этгээдийн туслагч жанжин” гэсэн тамга олгожээ. 1732 онд Зүүнгарын Галданцэрэн хааны Их Цэрэндондовоор удирдуулсан 30,000 их цэрэг гэнэт халдан довтолсны дараа байгуулсан. 1900 онд Улиастай хотод Халхын дөрвөн аймгаас татсан 2000 монгол цэргүүд бослого гаргаж байсан. 1912 онд манжийн амбанг хөөн явуулсан.

Их Хүрээний амбан[засварлах | edit source]

Манж Чин улсаас Ар Монголд байгуулсан засаг захиргааны томоохон газрын нэг нь Их Хүрээний сайдын газар юм. Их Хүрээний сайдын газрыг 1758 онд байгуулж, анхны сайдаар Манжийн хааны эфү Халхын ноён Санзайдоржийг томилсон боловч 1761 онд манж сайдыг давхар томилон суулгажээ. Сүүлдээ зөвхөн Манж юмуу, хятаджсан монгол ноёдыг томилон суулгаж байсан. 1911 оны 12 сард сүүлчийн амбан Хөх хотын Түмэд гаралтай хятаджсан Саньдог хөөж явуулснаар, Манжийн ноёрхол төгсгөл болсон.

Холбооотой мэдээлэл[засварлах | edit source]