Хэнтий

Чөлөөт нэвтэрхий толь, Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт
Хэнтий аймаг
Хэа-мб.png
—  аймаг  —
Дадал сумын нутгаар урсаж буй Онон гол

Сүлд туг

Сүлд тэмдэг
Монгол орон дахь Хэнтий аймаг
Улс орон Flag of Mongolia.svg Монгол
Аймаг Хэнтий
Сум (18) Нэр бүхий 18 сум
Аймгийн төв Өндөрхаан
Газар нутаг 80,325.08 км²
Хүн ам (тоол.) 2010 онд 65,811 хүн [1]
- МУ-ын иргэн 65,571 хүн (99.6%) [2]
Хүн ам (тооц.) 2012 онд 70,205 хүн [3]
Нягт сийрэг 2012 онд 0.87 хүн/км²
Ард түмэн үндсэндээ монгол, 2000
оны бүртгэл тооллогоор
86.5% - халх, 8.8% - буриад
Нутгийн олон Хэнтийнхэн
Урьд цагт Сэцэн хан аймагт байв
1923-1931 он Хан Хэнтий уулын аймагт
1931 он Хэнтий аймаг үүссэн
Засаг дарга Жагдагийн Оюунбаатар (АН)
Цагийн бүс Улаанбаатарын цаг (НЗНЦ+8)
Утасны дуг. +976 156
Шуудан-дугаар 23000
Автомашиных ХЭ
Цахим газар khentii.gov.mn (монголоор)

Хэнтий (худам монголоор ᠬᠡᠨᠲᠡᠢхэнтэи) — Монгол Улсын аймаг.

Ерөнхий тойм[засварлах]

Хэнтий аймаг 1931 онд байгуулагдсан. Газар нутгийн хэмжээ - 80,311 км² (21 аймгаас 9-р том[4]). 2008 оны тооцоогоорх хүн амын тоо - 67,770 (21 аймгаас 14-р их[4]). Засаг захиргааны төв - Чингис хот. Аймгийн нутаг засаг захиргааны хувьд 17 сумнэгжтэй. Хэнтийн нурууны нэрнээс аймгийн нэр өгөгджээ. Эзэн Чингис хааны төрж өссөн олон газар энэ аймгийн нутагт бий.

Газар орны тойм[засварлах]

Хэнтий аймаг Монгол орны дорно умар биед оршино. Хэрэглээний бүсчлэлээр зүүн бүст хамаарна. Хойд талаараа Оросын Холбооны Улстай (Өвөр Байгалийн хязгаар) хил залгана. Улс дотор Дорнод, Сүхбаатар, Дорноговь, Говьсүмбэр, Төв, Сэлэнгэ гэх 6 аймаг, улсын нийслэлийн Багануур дүүрэгтэй хаяална.

Аймгийн баруун талаар Хэнтийн нурууны зүүн хошуу сунайна. Нуруунд төрийн тахилгат Бурхан Халдун уул байдаг. Нурууны араас Онон гол, өврөөс аймгийн урд талаар хөндлөн урсдаг Хэрлэн гол эх авдаг.

Хүн амын тойм[засварлах]

Хэнтий аймгийн хүн амын тоо 2000 онд 70,946 байсан бол 2010 оны тооллогоор нийт хүн ам нь 65,811, суурин хүн ам нь 65,335 болж буурчээ.[5] Энэ тоогоор бол Монгол улсын 13-р олон хүн амтай аймаг гэж үзэгдэнэ. 2007 оны үед хүн амын нягтрал 0.89 (21 аймгаас 14-р шигүү[4]) байв. Хүн амын үнэмлэхүй олонх нь Монгол үндэстэн. 2000 оны тооллогын дүнгээр олонх Халх ястнаас (нийт хүн амын 86.5%) гадна Буриад ястан онцлохуйц олноор (6,223 буюу 8.8%) оршин суудаг гэжээ.[4] 2010 онд гадаад улсын харъяат иргэн 580 хүн тоологдсон нь хүн амын 0.8% болж байгаа юм.[5]

Засаг захиргааны хуваарь[засварлах]

Сумдын газрын зураг

Хэнтий аймгийн нутаг дэвсгэр засаг захиргааны хувьд дээд түвшинд 18 сум, дэд түвшинд 83 багт хуваагддаг.[6] Хүн ам олонтой 3 суурин газартай. Тухайлбал, Хэрлэн суманд харъяалагддаг аймгийн төв Өндөрхаан хот 17164, Бор-Өндөр сум буюу Бор-Өндөр тосгон 8080, Батноров суманд харъяалагдах Бэрх тосгон 2413 хүн амтай.[7]

Дадал сум, Дэлүүн Болдог
Сумын нэр Хүн ам (2008)[4] Суурин
хүн ам
(2010)[8]
Нутаг дэвсгэр (км²) Хүн амын нягтрал (хүн/км²)
Батноров* 2,833 2,693 4,968 0.54
Батширээт 2,092 2,086 7,018 0.30
Баян-Адрага 2,429 2,205 3,021 0.73
Баянхутаг 1,949 1,656 6,029 0.27
Баянмөнх 1,532 1,347 2,540 0.53
Баян-Овоо 1,765 1,581 3,381 0.47
Биндэр 3,784 3,455 5,386 0.64
Дадал 2,667 2,612 4,727 0.55
Дархан 1,899 1,549 4,455 0.35
Дэлгэрхаан 2,353 2,040 3,986 0.51
Галшар 2,074 1,807 6,676 0.27
Жаргалтхаан 1,926 1,831 2,752 0.67
Хэрлэн ** 17,154 19,000 3,788 5.02
Мөрөн 1,934 1,326 2,196 0.60
Норовлин 2,341 2,254 5,334 0.42
Өмнөдэлгэр 5,148 5,156 10,877 0.47
Цэнхэрмандал 1,447 2,004 3,177 0.63
* - Тоонд Бэрх тосгон багтаагүй.
** - Тоонд Өндөрхаан хот багтсан.

Эх сурвалж[засварлах]

Викимедиа зургийн сан: Хэнтий аймгийн зураг

Гадаад холбоос[засварлах]

  • khentii.mn - Хэнтий аймгийн засаг захиргааны газраас эрхлэн хөтөлдөг цахим сүлжээ
  • khentii.com - Хан Хэнтий нутаг минь сүлжээ
  • khentii.biz - Хэнтий сүлжээ