5 сарын 8

5 сарын 8 нь Григорийн тооллын жилийн 128 дахь (өндөр жил бол 129 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 237 өдөр үлдэж байна.

Онцлох үйл явдал

МЭӨ 453 - Хавар-Намрын үе: Жин гүрний язгууртан гэр бүлүүдийн хооронд өрнөсөн зөрчил болох Жинянгийн тулаан Жао угсааныхан Жи угсааныханыг буулган авснаар өндөрлөв.
413 - Баруун Ромын эзэнт гүрний хаан Хонориус, визиготуудад тонуулсан Италийн Тускиа, Кампаниа, Пиченум, Самниум, Апулиа, Лусаниа, Калабриа мужуудыг татвараас чөлөөлөх зарлигт гарын үсэг зурав.
1429 - Жанна д’Арк Орлеаны бүслэлтийг зогсоосноор Зуун жилийн дайны үйл явцад эргэлт гарав.
1450 - Английн иргэн Жек Кейд эзэн хаан VI Хенрийн эсрэг хувьсгал дэгдээв. Хоёр сарын дараа тэрээр эзэн хааны цэргүүдэд амиа алдсан юм.
1541 - Испанийн нэрт аялагч Эрнандо де Сото тухайн үед "Рио де Эспириту Санто" гэж нэрлэдэг байсан Миссиссипи мөрний эрэгт буудаллав. Тэрээр тус мөрнийг өгсөж судалсан анхны европ хүн юм.
1788 - Францын парламент ээлжит хуралдаанаараа засаг захиргааны нэгжүүдэд 48 шинэ шүүх танхим барихаар болов.
1821 - Грекийн тусгаар тогтнолын дайн: Грекийн арми Гравиагийн тулаанд Туркийн армийг бут ниргэв.
1842 - Францын нийслэл Парис хотод галт тэрэг замаас гарч шатсанаар 52-200 хүн амиа алджээ.
1846 - Мексик-Америкийн дайн: Америкийн генерал Закари Тэйлорын арми Рио Грандегийн хойд хэсэгт тус дайны анхны том тулаанд Мексикийн армийг буулган авав.
1886 - Америкийн эм зүйч Жон Пембертон зохион бүтээсэн хийжүүлсэн ундаагаа "Кока-Кола" гэх нэрээр худалдаалж эхлэв.
1898 - Италийн хөлбөмбөг лигийн системд шилжиж, анхны тэмцээнээ зохиож эхлэв.
1899 - Ирландын Дублин хотод утга зохиолын театр байгуулагдав.
1902 - Мартиникийн арлын Пелее галт уул дэлбэрч Сен-Пьер тосгон бүрэн сүйрчээ. Гамшгийн улмаас 30 мянган хүн амиа алдсан байна.
1912 - Америкийн кино урлагийн алдарт "Парамаунт Пикчерс" албан ёсоор байгуулагджээ.
1921 - Румыны Коммунист Нам байгуулагджээ.
1927 - Францын армийн Дэлхийн нэгдүгээр дайны баатрууд болох Шарль Нюнгессе, Франсуа Коли нар АНУ-ын Нью-Йорк хот руу анх удаагаа Атлантын далай дамнан нисэх оролдлого хийхээр "Цагаан шувуу" хос хөдөлгүүрт онгоцоор Парисаас хөөрснийхөө дараа сураггүй алга болов.
1941 - Дэлхийн хоёрдугаар дайн: Английн Дерби болон Ноттингем хотуудад Нацистын Германы арми бөмбөг хаяжээ.
1942 - Дэлхийн хоёрдугаар дайн: Керчийн хойгийн тулаан: Германы 11-р арми ЗХУ-ын 44, 47, 51-р армитай тулалдаж эхлэв.
- Дэлхийн хоёрдугаар дайн: Японы эзэн хааны тэнгисийн цэргийн хөлөг онгоц тээвэрлэгч халдлага үйлдэж АНУ-ын Лексингтон хөлгийг живүүлснээр Сувдан тэнгисийн тулаан өндөрлөв.
1945 - Дэлхийн хоёрдугаар дайн: Европ дахь тулаанууд өндөрлөв. Францын Реймс хотод Германы цэргүүд бууж өгөхөөр болжээ.
- Праг хотод болсон бослого дарагдав. Энэ өдрийг Бүгд найрамдах Чех улсад үндэсний баяр болгон тэмдэглэдэг болжээ.
- Алжирын Сетиф хотод Францын армийн явуулсан цэргийн ажиллагааны улмаас 100-аас илүү энгийн иргэн амиа алджээ.
1946 - Эстонийн Таллин хотод ЗХУ-ын эзэрхэг бодлогыг эсэргүүцэж Айли Йоги, Агеда Паавель нар "Талинн хотын цэргүүдийн хүрэл хөшөө"-г сүйтгэжээ.
1963 - Өмнөд Вьетнамын католик шашинт Ерөнхийлөгч Нго Дин Диемийн цэргүүд Бурхан багшийн их дүйчин өдрөөр буддын шашны дарцаг мандуулсан 9 ламыг хороосон байна.
1967 - Филиппиний Засгийн газар Давао мужийг Умард Давао, Өмнөд Давао, Дорнод Давао гэж гурван хэсэг болгож хуваав.
1972 - Вьетнамын дайн: АНУ-ын Ерөнхийлөгч Ричард Никсон зэвсэг, хангамжийн нийлүүлэлтийг нь таслах зорилгоор Умард Вьетнамын гол боомтуудад мина байрлуулах тушаал буулгав.
1973 - АНУ-ын Өмнөд Дакота мужид цэргийн ажиллагаа явуулж, тусгаар тогтнох хөдөлгөөн өрнүүлсэн Америкийн Индианчуудын Хөдөлгөөн Пайн Риж Нөөцийг 71 хоног эзлэн суусныхаа дараа АНУ-ын армид бууж өгчээ.
1976 - Америкийн "Сикс Флагс Мэжик" соёл амралтын хүрээлэн дэлхийд анх удаагаа босоо гогцоо бүхий анхны ган хийцтэй галзуу хулганыг ашиглалтад оруулжээ.
1978 - Италийн уулчин Райнхолд Месснер, Австрийн уулчин Петер Хабелер нар Эверестийн оргилд анх удаагаа хүчилтөрөгчийн аппаратгүй авирав.
1980 - ДЭМБ цэцэг өвчнийг үндсээр нь устгасан тухайгаа дэлхий нийтэд зарлав.
1984 - Канадын армийн бага түрүүч Денис Лорти Квебекийн үндэсний ассемблейд зэвсэгтэй халдаж 3 хүн амиа алдан, 13 хүн шархдав. Квебекийн Ассемблейн зэвсэгт харуулын ахлагч Рене Жальбер түүнийг тайвшруулан халдлагыг зогсоосон бөгөөд хожим Эр зоригийн загалмайгаар шагнуулжээ.
- Тэмз мөрний хашлага ашиглалтад оржээ.
1987 - Умард Ирландын Лаухолл хотод Ирландын Бүгд найрамдах армийн 8 цэрэг, нэг энгийн иргэнийг Агаарын тусгай хүчин устган сөнөөв.
- Цахим улс гэгдэх "Аерикийн эзэнт гүрэн" байгуулагджээ.
1988 - АНУ-ын Иллиной мужид байрлах Белл корпорацын Хинсдэйл төв оффист гал гарч 1AESS сүлжээ тасалдав. Энэ нь тухайн үедээ АНУ-ын харилцаа холбооны салбарын түүхэнд тохиосон хамгийн хөнөөлтэй осол гэгдэж байв.
1997 - Өмнөд Хятадын 3456 нислэгийн онгоц Баоаны нисэх буудалд буухдаа осолдож 35 хүн амиа алджээ.

Мэндэлсэн алдартнууд

1639 - Италийн нэрт зураач Жиованни Баттиста Гаулли (1709 онд нас барсан)
1720 - Их Британийн Ерөнхий сайд Уиллиам Кавендиш (1764 онд нас барсан)
1821 - Америкийн төмөр замын магнат Корнелиус Вандербильтийн хөвүүн Уиллиам Хенри Вандербильт (1885 онд нас барсан)
1828 - Улаан загалмайн нийгэмлэгийг байгуулсан, Нобелийн энхтайвны шагналт Анри Дюнан (1910 онд нас барсан)
1879 - Олимпын мөнгөн медальт Америкийн тамирчин Весли Ко (1926 онд нас барсан)
1884 - АНУ-ын 33 дахь Ерөнхийлөгч Харри Трумэн (1972 онд нас барсан)
1899 - Нобелийн шагналт АНУ-ын эдийн засагч Фридрик Хаек (1992 онд нас барсан)
1902 - Нобелийн шагналт Францын микробиологич Андре Мишель Лофф (1994 онд нас барсан)
1913 - Алдарт "Лүүни Тюнес" хүүхэлдэйн цувралыг зохиогч Боб Клампетт (1984 онд нас барсан)
1916 - Олон улсын хөлбөмбөгийн холбоо буюу FIFA-н Ерөнхийлөгч Жоан Авеланж (2016 онд нас барсан)
1920 - Америкийн дизайнер, лого зохион бүтээгч Саул Басс (1996 онд нас барсан)
1925 - Танзанийн хоёр дахь Ерөнхийлөгч Али Хассан Мвини
1939 - Олимпын наадмын алт, мөнгөн медальт Америкийн гүйгч Пол Дрейтон (2010 онд нас барсан)
1947 - Нобелийн шагналт Америкийн биологич Х.Роберт Хорвитц
1951 - Америкийн сагсан бөмбөгч, дасгалжуулагч Майк Д'Антони
1953 - Алдарт Ван Хейлн хамтлагийн бөмбөрчин Алекс Ван Хейлн
1960 - Италийн нэрт хөлбөмбөгч Франко Барези
1961 - Нью-Йорк хотын 109 дэх амбан захирагч Билл де Бласио
1963 - Олимпын наадмын хүрэл медальт, Европын аварга Зөвлөлтийн гурвын харайгч Александр Коваленко
1966 - Бразилын хөлбөмбөгч Клаудиу Таффарель
1969 - Олимпын аварга, хүрэл медальт, Дэлхийн аварга Британийн завьчин Жонатан Сийрл
- Японы мэргэжлийн сүмо бөхийн 64 дэх ёкозүна Акэбоно Таро
1970 - Испанийн хөлбөмбөгч, дасгалжуулагч Луис Энрике
1975 - Испани-Америкийн нэрт дуучин жүжигчин Энрике Иглесиас
1981 - Италийн хөлбөмбөгч Андреа Барзиали
1985 - Олимп, Дэлхий, Европын аварга Румын улсын гимнастикч Силвиа Строеску
1986 - Олимпын алт, мөнгөн медальт Америкийн гүйгч Гейлн Рапп
1990 - Америкийн сагсанбөмбөгч Кемба Уолкер
1991 - Олимпын хүрэл медальт, Европын аварга Румын улсын гимнастикч Анамариа Тамарян

Нас барсан алдартнууд

535 - Ромын пап II Йоан (төрсөн огноо тодорхойгүй)
685 - Ромын пап II Бенедикт (төрсөн огноо тодорхойгүй)
1278 - Хятадын эзэн хаан Дуан Зонг (1269 онд төрсөн)
1319 - Норвегийн хаан V Хаакон (1270 онд төрсөн)
1782 - Португалын Ерөнхий сайд Себастайн Хосе де Карвальо е Мело (1699 онд төрсөн)
1785 - Францын Ерөнхий сайд Этьен Франсуа (1719 онд төрсөн)
1873 - Английн эдийн засагч Жон Стюарт Милл (1806 онд төрсөн)
1882 - Олимпын хүрэл медальт Грекийн өндрийн харайгч Демистоклис Диакидис (1944 онд нас барсан)
1948 - Бирмийн Ерөнхий сайд У Сау (1900 онд төрсөн)
1952 - Америкийн Фокс кино театрын сүлжээг үндэслэгч Уиллиам Фокс (1879 онд төрсөн)
1984 - "Readers Digest"-г үндэслэгч Лила Белл Уоллос (1890 онд төрсөн)
2014 - Байрлал тогтоох GPS сүлжээг үндэслэгч Рожер Л.Ийстон (1921 онд төрсөн)

Тэмдэглэлт өдөр

Норвеги Ахмад дайчдын өдөр
Өмнөд Солонгос Эцэг, эхчүүдийн өдөр
Олон улсын улаан загалмай, улаан хавирган сар нийгэмлэгийн өдөр

Commons: 5 сарын 8 – Викимедиа зураг, бичлэг, дууны сан