Хакас

Чөлөөт нэвтэрхий толь, Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт
Оросын холбооны наян гурван махбодын нэг, харъяат орон
Бүгд Найрамдах Хакас Улс
Хакас Республиказы
Республика Хакасия
Сүлд туг Сүлд тэмдэг
Сүлд туг Сүлдтэмдэг
Улс орон Орос Орос (ОХУ)
Холбооны тойрог Сибирийн ХТ
Эдийн засгийн бүс Дорно Сибирийн ЭЗБ
Засаг захиргааны нэгж бүгд найрамдах улс
Нийслэл Абакан
Нутгийн хуваарь 13 нутаг = 5 хот + 8 район
Газар нутаг 61,569 км² (46-р том)
Хүн ам (2013) 533,025 хүн (71-р олон)
Нягт сийрэг 8.7 хүн/км²
Хакасын ард түмэн
Хакасынхан (2010)
Орос үндэстэн (80.3 %)
Хакас ястан (12.0 %)
Албан хэл бичиг Орос, Хакас
Орон, ЗГ-ын тэргүүн Виктор Зимин
Хууль тогтоох газар Дээд зөвлөл
Түүхэн он цаг 1930-10-20 — ХакӨЗМ
1991–1992 — огцом дэвшсээр
1992 он — БНХакУ
Цагийн бүс НЗНЦ +10, +11, +12
Шуудан хаяг 655000–655999
Нутгийн томъёо 19 / 95 / RU-KK
Цахим газар r-19.ru  (орос.)
Khakassia republic map.png

Бүгд Найрамдах Хакас Улс (орос. Респу́блика Хака́сия; хак. Хакас Республиказы) — Оросын Холбооны Улсын холбооны этгээд болоод бүгд найрамдах улс. Сибирийн холбооны тойрог болон Дорно Сибирийн эдийн засгийн бүст багтана. Нийслэл - Абакан хот.

Газар нутгийн талбай - 61,569  км2[1], 2010 оны хүн амын тоо - 532,319[2]. Хүн амын 81,7% - Оросууд, 12.1% (63,643) - Хакасууд.[3] Орос хэлнээс гадна Хакас хэл албанд хэрэглэгдэнэ.

Түүх[засварлах]

Хакасууд нь Түрэг хэлний бүлгийн Хакас хэлээр ярилцдаг ард түмэн бөгөөд хиргистэй түүхийн хувьд холбоотой. Хиргисүүд анх Монголын баруун хойно нутагладаг байсан нь батлагдсан бөгөөд хожим баруун урагш нүүхэд үлдэж хоцорсон нь хакасууд гэх таамаглал байдаг. Хакасууд Енисей мөрний дунд биед нүүдлийн мал аж ахуй эрхлэн амьдарч иржээ.

Түрэг, Уйгурын ханлигуудтай тэмцэж, 13-р зуун хүртэл тусгаар байдлаа хадгалж ирсэн боловч Чингис хааны Их Монгол Улсын захиргаанд нэгдсэн аж.

Улмаар 17-р зуунд Оросын мэдэлд шилжсэн байна.

1930 оны 10 сарын 10-нд Хакас муж байгуулагдсан бөгөөд 1991 онд Бүгд Найрамдах Улс болсон байна.

Аж үйлдвэр[засварлах]

Улаан буудай, эрдэнэшишийн тариалан, мал аж ахуй, чулуун нүүрс, төмөрлөг, үнэт металлын олборлох аж ахуй, мод боловсруулах үйлдвэрлэл хөгжсөн.

Байгалийн баялаг[засварлах]

Чулуун нүүрс, төмрийн хүдэр, төмөрлөг бус ашигт малтмал, зэс, молибден, хар тугалга, алт, барилгын материалын орд газруудтай.

Засаг захиргааны хуваарь[засварлах]

Хакасын БНУ нь улсын чанартай 5 хот, 8 дүүргээс бүрдэнэ.

Зүүлт[засварлах]

Агуулахад байгаа «Хакас» зургийн цомог