3 сарын 23

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт
Түүхэн жилийн өдөр
2 сар · 3 сар · 4 сар
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31

3 сарын 23 нь Григорийн тооллын жилийн 82 дахь (өндөр жил бол 83 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 283 өдөр үлдэж байна.

Үйл явдлууд[засварлах | edit source]

  • 1400 - Вьетнамын газар нутгийг 175 жил захирсан Тран гүрэн задран унав.
  • 1540 - Английн хаан VIII Хенригийн зарлигаар тус улсад үйл ажиллагаа явуулдаг Уалтам Абби дахь сүмийг хаах шийд гаргав.
  • 1568 - Францын шашны хоёрдугаар дайн Лонжүмэгийн гэрээнд гарын үсэг зурснаар дуусчээ.
  • 1775 - Америкийн иргэний дайн: АНУ-ын Виржиниа мужийн Ричмонд хотын Гэгээн Жоны сүмд Патрик Хенри алдарт "Надад эрх чөлөө эсвэл үхэл өг" гэсэн үгээ хэлэв.
  • 1801 - Оросын хаан I Павелыг Гэгээн Павелийн ордонд унтаж байхад нь жадлан алжээ.
  • 1821 - Грекын хувьсгалын төлөөх дайн: Геркын хувьсгалын генерал Теодорос Колокотронисийн удирдлага дор Каламата хот хувьсгалчдын мэдэлд шилжив.
  • 1857 - АНУ-ын Нью-Йорк хотын Уоллстритийн санхүүгийн байранд Элиша Отисийн зохион бүтээсэн цахилгаан шатыг суурилуулжээ.
  • 1862 - Кернстауны төлөөх тулаанд эх газрын арми ялагдаж, холбооны арми хяналтаа тогтоов.
  • 1868 - Калифорнийн их сургууль албан ёсоор байгуулагджээ.
  • 1879 - Номхон далайн дайн: Чили, Боливи, Перу улсын хооронд Топатерын тулаан эхлэв.
  • 1885 - Хятад-Францын дайн: Хойд Вьетнамын Фү Лам Тао хотын төлөөх тулаанд Хятадын тал ялалт байгуулжээ.
  • 1888 - Английн хөлбөмбөгийн лигийн анхны тоглолт зохион байгуулагдав. Тус тэмцээн нь дэлхийн хөлбөмбөгийн спортын түүхэнд хамгийн удаан хугацааны турш зохион байгуулагдаж байгаа тэмцээн билээ.
  • 1889 - Британийн Энэтхэгийн Кадиан хотод Мирза Гулам Ахмад гэгч "Ахмадия" нэртэй Исламын шашны хөдөлгөөнөө байгуулав.
  • 1901 - Филиппинийн анхны бүгд найрамдах улсын ерөнхийлөгчөөр Эмило Агүйналдо сонгогджээ. Гэвч тухайн үед АНУ-ын генерал Фредерик Фөнстөн Паланан мужийн Изабела хотыг эзлээд байжээ.
  • 1905 - Грек улсад Крит арлыг нэгтгэх "Теризо"-гын хувьсгал эхлэв.
  • 1909 - АНУ-ын ерөнхийлөгч асан Теодор Рүүзвельт Нью-Йорк хотоос гарч Африк тивийг зорих аялалдаа гарав. Түүний аялалыг Үндэсний газар зүйн нийгэмлэг болон Смитсонианы хүрээлэн санхүүжүүлжээ.
  • 1918 - Дэлхийн I дайн: Германы цэргийн "Хавар" ажиллагааны гурав дахь өдөр Их Британийн явган цэргийн 10-р батталионы цэргүүдийг шоронд хорив.
  • 1919 - Италийн Милан хотод Бенито Муссолини фашист хөдөлгөөнөө байгуулжээ.
  • 1931 - Энэтхэгийн тусгаар тогтнолын хөдөлгөөнийг зохион байгуулсан хэргээр Бхагат Сингх, Шиварам Ражгүрү, Сүхдев Тапар нарыг дүүжлэн хороов.
  • 1933 - Германы Рейхстаг хууль баталж, Адольф Гитлерыг дарангуйлагч болгожээ.
  • 1935 - Филиппиний үндсэн хууль батлагдаж тус улс тусгаар улсуудын хамтын нөхөрлөлд элсэв.
  • 1939 - Унгарын нисэх хүчийн Словакын нисэх хүчний төв байрыг бөмбөгдөж 13 хүн амиа алдав. Ингэснээр Словак-Унгарын дайн дэгджээ.
  • 1940 - Лахор хотод "Бүх Энэтхэгийн муслим лиг" байгуулагдав.
  • 1956 - Пакистан улс Исламын бүгд найрамдах улсыг тунхаглаж, албан ёсоор тусгаар тогтнов.
  • 1965 - АНУ-ын сансар судлалын агентлаг "Жиминай 3" хөлгийг хөөргөв. Хөлөгт Гус Гриссом, Жон Янг нар багтан нисчээ.
  • 1977 - Алдарт сэтгүүлч Девид Фросттой хийсэн Ричард Никсоны эхний ярилцлага олон нийтэд цацагдав. Тэр энэхүү ярилцлаганд ерөнхийлөгч байсан тухайгаа, Уотергейтын дуулианы талаар ярилцсан билээ.
  • 1978 - НҮБ Ливанд энхийг сахиулах ажиллагаа зохион байгуулахаар болж цэнхэр дуулгатнууд Бейрутэд иржээ.
  • 1980 - Эль Сальвадорын хамба лам Оскар Ромеро алдарт илтгэлийнхээ үеэр "Эль Сальвадорын зэвсэгт хүчин энгийн иргэдийг хөнөөхөө зогсоо" гэж мэдэгдэв.
  • 1982 - Гуатемалд төрийн эргэлт болж генерал Эфрейн Риос Монтт суужээ.
  • 1983 - АНУ-ын ерөнхийлөгч Роналд Рейган цэргийн орчин үеийн зэвсэглэлийн технологийг сайжруулах шийд гаргав.
  • 1991 - Сьерра Леоны босогчдыг Либерийн үндэсний эх оронч хөдөлгөөний дэмжлэгтэйгээр Сьерра Леон улсын ерөнхийлөгч Жозеф Сайду Момог суудлаас нь буулгажээ. Үүнээс үүдэн 11 жил үргэлжилсэн иргэний дайн дэгдсэн билээ.
  • 1994 - Мексикийн ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшин өрсөлдөж байсан Луйз Доналда Колосио Тихуана хотод Марио Абурто Мартинез гэгчийн гарт өртөн амиа алджээ.
    • ОХУ-ын Иргэний агаарын тээврийн Аерофлот 539 чиглэлийн нислэг Кемерово мужид осолдож 75 хүн амиа алдав.
  • 1996 - Тайван улсад ерөнхийлөгчийн анхдугаар ардчилсан сонгууль болж Лий Тенг-Хуй ерөнхийлөгч болжээ.
  • 1999 - Парагвайн дэд ерөнхийлөгч Луйз Мариа Арганиа халдлагад өртөн амиа алдав.
  • 2001 - ОХУ-ын "Мыр" сансрын станцын тал нь ноцтой гэмтэж Фижи арлын өмнөд хэсэгт үлдэгдэл нь унав.
  • 2003 - Иракыг чөлөөлөх ажиллагааны хамгийн анхны том тулаан болох Насириягын тулаан эхэлжээ.
  • 2009 - Хятадын Гуанжоу хотоос ниссэн ФедЕкс экспрессийн 80-р нислэг Токио хотын "Нарита" олон улсын нисэх буудалд газардахдаа осолдож ахмад болон хамтран нисгэгч нар амиа алдав.

Мэндэлсэн алдартнууд[засварлах | edit source]

  • 1338 - Японы эзэн хаан Когон-Го (1374 онд нас барсан)
  • 1749 - Францын нэрт математикч Пьерре Симон Лаплас (1827 онд нас барсан)
  • 1823 - АНУ-ын дэд ерөнхийлөгч Шойлер Колфакс (1885 онд нас барсан)
  • 1858 - Нобелийн энхтайвны шагналт Людвиг Күйдд (1941 онд нас барсан)
  • 1869 - Филиппиний анхны ерөнхийлөгч Эмилио Агүйналдо (1964 онд нас барсан)
  • 1872 - Шинэ Зеландын ерөнхий сайд Майкл Жозеф Савеж (1940 онд нас барсан)
  • 1874 - Олимпын мөнгөн медальт Их Британийн халхалттай гүйгч Грантли Гулдинг (1947 онд нас барсан)
  • 1881 - Олимпын мөнгө, хүрэл медальт Америкийн гүйгч Лейси Херн (1969 онд нас барсан)
    • Нобелийн шагналт Германы химич Херманн Стадингер (1958 онд нас барсан)
  • 1886 - Олимпын аварга Америкийн уртын харайгч Френк Айронс (1942 онд нас барсан)
  • 1900 - Германы нэрт физикч Эрик Фромм (1980 онд нас барсан)
  • 1907 - Нобелийн шагналт Италийн фармалогич Даниель Буве (1992 онд нас барсан)
  • 1910 - Дэлхийн кино урлагийн загалмайлсан эцэг, Японы нэрт найруулагч Акира Күросава (1998 онд нас барсан)
  • 1915 - Дэлхийн II дайны домог, Зөвлөлтийн ахмад Василий Зайцев (1991 онд нас барсан)
  • 1924 - "Шингэн цаас"-ыг зохион бүтээгч Бетт Несмит Грамм (1980 онд нас барсан)
  • 1931 - Олимпын дөрөв, европын нэг удаагийн аварга Зөвлөлтийн гүйлтийн тэшүүрч Евгений Гришин (2005 онд нас барсан)
  • 1931 - Олимпын мөнгө, хүрэл медальт Зөвлөлтийн цаначин Евдокия Мекшило (2013 онд нас барсан)
  • 1952 - АНУ-ын 69 дэх төрийн нарийн бичгийн дарга Рекс Тиллерсон
  • 1953 - Америкийн дуучин Чака Хан
  • 1955 - Америкийн сагсанбөмбөгч Мөзес Малоун (2015 онд нас барсан)
  • 1953 - Португалийн 115 дахь ерөнхий сайд Хосе Мануэль Барросо
  • 1957 - Экуадорын 52 дахь ерөнхийлөгч Лусио Гутьеррез
  • 1962 - Олимпын тав, дэлхийн есөн удаагийн аварга Британийн завьч Стив Рэдгрейв
  • 1963 - Олимпын мөнгө, хүрэл медальт Дэлхийн хошой аварга Кубын гүйгч Ана Фиделиа Күйрот
  • 1973 - Польшийн хөлбөмбөгч Жерзи Дюдек
    • Америкийн сагсанбөмбөгч Жейсон Кидд
  • 1981 - Олимпын мөнгөн медальт, Дэлхийн аварга, европын хошой аварга Британийн бобслейн тамирчин Шелли Рудман
  • 1983 - Олимпын дөрөв, дэлхийн зургаа, европын таван удаагийн аварга Британийн холын зайн гүйгч Мо Фарах
  • 1986 - Чайковскийн дуурийн дуулаачдын наадмын хоёрдугаар байр, Кардиффийн шилдэг дуучдын тэмцээний Жон Садерлендын нэрэмжит шагналт МУГЖ дуучин Энхбатын Амартүвшин

Нас барсан алдартан[засварлах | edit source]

  • 1022 - Хятадын эзэн хаан Жензонг (968 онд төрсөн)
  • 1555 - Ромын пап III Юлиус (1487 онд төрсөн)
  • 1955 - Бразилийн 12 дахь ерөнхийлөгч Артур Бернардес (1875 онд төрсөн)
  • 1972 - "Баленсиага" брендыг үндэслэгч Кристобал Баленсиага (1895 онд төрсөн)
  • 1992 - Нобелийн шагналт Германы эдийн засагч Фридрик Хаек (1899 онд төрсөн)
  • 2011 — Америкийн жүжигчин Элизабет Тейлор (1932 онд төрсөн)
  • 2012 - Сомалийн ерөнхийлөгч Абдуллахи Юсуф Ахмед (1934 онд төрсөн)
    • Иракын ерөнхий сайд Нажи Талиб (1917 онд төрсөн)
  • 2013 - Олон улсын бодибилдинг, фитнессийн холбоог үүсгэн байгуулалцсан Жое Вайлдер (1919 онд төрсөн)
  • 2014 - Испанийн ерөнхий сайд Адольфо Суарез (1932 онд төрсөн)
  • 2015 - "Сингапурын эцэг" гэгдэх ерөнхий сайд Лий Куан Юьү (1923 онд төрсөн)

Тэмдэглэлт өдөр[засварлах | edit source]

  • ПакистанПакистан Пакистан Пакистаны өдөр
  • Flag of Bolivia.svg Болив Далай, тэнгисийн өдөр
  • Өмнө АфрикӨмнө Африк Өмнө Африк Гэр бүлийн өдөр
  • УнгарУнгар Унгар ПольшПольш Польш Хоёр орны нөхөрлөлийн өдөр
  • АзербайжанАзербайжан Азербайжан Хүрээлэн буй орчин, байгалийн баялагын яам байгуулагдсан өдөр
  • Дэлхийн цаг уурын өдөр