3 сарын 16

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт
Түүхэн жилийн өдөр
2 сар · 3 сар · 4 сар
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31

3 сарын 16 нь Григорийн тооллын жилийн 75 дахь (өндөр жил бол 76 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 290 өдөр үлдэж байна.

Онцлох үйл явдал[засварлах | edit source]

  • МЭӨ 597 - Вавилончууд Йерусалем хотыг эзэлжээ.
  • 455 - Ромын эзэн хаан III Валентиниан бусдын гарт хорлогдов.
  • 934 - Танг гүрний жанжин Мен Жиншиан Гао Шү гэх улс байгуулж, өөрийгөө эзэн хэмээн зарлажээ.
  • 1190 - Англичууд олон зуун еврейчүүдийг Клиффордын цайзад хоморголон устгав.
  • 1521 - Алдарт аялагч Фердинанд Магеллан Филиппиний Хомонхон арарл хүрсэн анхны европ хүн болжээ.
  • 1621 - Одоогийн Плаймотын нутаг дэвсгэрт очсон эзлэн түрэмгийлэгчид Мохеган омгийн удирдагч Самосеттэй уулзав.
  • 1660 - Английн I Чарльз хаан парламентаа тарааж Зөвлөлдөх парламентыг байгуулахаар болжээ.
  • 1782 - Америкийн хувьсгалын төлөөх дайн: Испанийн цэргүүд Британийн мэдэлд байсан Роатан арлыг эзлэв.
  • 1792 - Шведийн хаан III Густафыг зэвсэгтэй этгээд буудав. Энэ явдлаас хойш 13 хоногийн дараа тэрээр амьсгал хураасан юм.
  • 1797 - Францын хувьсгалын төлөөх дайн: Австрийн цэргүүд Валвасоны тулаанд Францчуудад ялагджээ.
  • 1802 - АНУ-ын Вест Пойнт дахь цэргийн академийн дэргэд АНУ-ын зэвсэгт хүчний инженерийн сургууль байгуулагдав.
  • 1812 - Британи болон Португалийн нэгдсэн армий Хойгийн дайны голлох цэргийн ажиллагаа болох Бадахойн бүслэлтийг эхлүүлжээ.
  • 1815 - Нидерландын нэгдсэн хаант улсын шинэ хаанаар хунтайж Виллем өөрийгөө нэрлэв. Ингэснээр тус улс үндсэн хуульт хаант засаглалаар анх удаа замнасан байна.
  • 1818 - Испанийн цэргүүд Хосе де Сан Мартины удирдлаганд Чилийн армийг бут ниргэжээ.
  • 1864 - Америкийн иргэний дайн: Холбоотны цэргүүд Луйзана мужийн Александриа хотод хүрчээ.
  • 1865 - Америкийн иргэний дайн: Эх газрын цэргийн хүч Аверасборогын тулаанд гашуун ялагдал хүлээв.
  • 1870 - Алдарт хөгжмийн зохиолч П.И.Чайковский "Ромео, Жульетта хоёр" анхны хувилбараар тайзнаа тавьжээ.
  • 1872 - Дэлхийн хөлбөмбөгийн түүхэн дэх хамгийн "хөгшин" тэмцээн гэгдэх Английн хөлбөмбөгийн холбооны цомын анхны тэмцээнд Уондерэрс клуб Рояал Инженийрс клубыг 1-0 онооны харьцаагаар хожиж ялалт байгуулжээ.
  • 1900 - Археологич Сир Артур Эванс Крит арлын Носсын балгас орчмоос хүрэл зэвсгийн үед хамаарах томоохон олдворыг илрүүлэв.
  • 1916 - АНУ-ын морин цэргийн долоо болон 10-р хороо АНУ-Мексикийн хил дагуу Панчо Виллаг самнан хайж эхэлжээ.
  • 1917 - Дэлхийн I дайн: Германы цэргийн нөөц хөлөг онгоц далайд живэв.
  • 1918 - Финландын иргэний дайн: Засгийн эрхийг авсан улаантнууд 70-100 цагаантнуудыг баривчилж, цаазаар авчээ.
  • 1924 - Ромын тунхагын дагуу Фиуме хот Италийн мэдэлд шилжив.
  • 1926 - Эрдэмтэн Роберт Годдард АНУ-ын Массачусетс мужийн Обурн хотод ус төрөгчийн бөмбөгийг анх удаа туршжээ.
  • 1935 - Адольф Гитлер Версалийн гэрээг хүндэтгэн үзэлгүй цэргийн ажиллагаа явуулах шийдвэр гаргасан байна.
  • 1939 - Адольф Гитлер Прагын шилтгээнээс Бохем ба Моравиагийн хаант улсыг Германчууд хамтатган захирна гэж мэдэгджээ.
  • 1940 - Дэлхийн II дайн: Британийн армийн цэрэг Жеймс Исбистер Оркни аралд явуулсан Германы цэргийн ажиллагааны үеэр амиа алдав. Тэрээр дэлхийн хоёрдугаар дайны үеэр амиа алдсан хамгийн анхны цэрэг болжээ.
  • 1945 - Дэлхийн II дайн: Иво Жимагийн тулаан АНУ-ын армийн ялалтаар дуусав.
    • Дэлхийн II дайн: Германы Вюрцбург хотыг холбоотон гүрнүүд 20 минутын туршид агаараас бөмбөгдсөний эцэст тус хотын 90 хувь нь устаж, 5,000 гаруй хүн амиа алджээ.
  • 1958 - Алдарт Форд Мотор компани 50 сая дахь машинаа үйлдвэрээс гаргав.
  • 1966 - АНУ-ын сансрын "Жиминай 8" хөлөг хөөрч тус улс сансарт 12 дахь хүнээ илгээв. Тус сансрын хөлөг сансар судлалын түүхэнд анх удаа задгай сансарт хоёр хөлгийг залгажээ.
  • 1968 - Женерал Моторс компани 100 сая дахь машинаа үйлдвэрлэсэн.
  • 1976 - Их Британийн ерөнхий сайд Харольд Уилсон хувийн асуудлаас болж огцрох өргөдлөө өгөв.
  • 1977 - Ливаны иргэний дайныг толгойлон засаг төрийнхөө эсрэг босч байсан Камал Жублатт бусдын гарт амиа алджээ.
  • 1978 - Италийн экс ерөнхий сайд Альдо Моро бусдад барьцаалагдав. Тэрээр барьцаалагсдын гарт амиа алдсан билээ.
  • 1979 - Хятадын Ардын чөлөөлөх арми Вьетнамын хилийг давж эх нутаг руугаа буцав. Ингэснээр Вьетнам-Хятадын дуун дуусчээ.
  • 1983 - Германы нутагт үлдсэн модоор хийсэн сүүлийн радио хүлээн авагч цамхаг галт өртөн сүйрэв.
  • 1984 - Ливаны Бейрут хотод ажиллагаа явуулж байсан АНУ-ын Тагнуулын төв газрын хэлтсийн дарга "Исламын хамгаалагчид" хөдөлгөөнд барьцаалагджээ. Тэрээр барьцаалагсдын гарт амиа алдсан байна.
  • 1985 - Америкийн Ассошейтед Пресс агентлагын мэдээний сэтгүүлч Терри Андерсон Бейрут хотод барьцаалагдав. Золоор тэр 1991 оны 12-р сарын 4-ний өдөр суллагдаж, эх орондоо эсэн мэнд иржээ.
  • 1988 - Ливанд дараалан болсон барьцаалах үйл явдалд хойрго хандаж, хуйвалдаан зохиосон хэргээр АНУ-ын армийн дэд хурандаа Оливер Норт, Тэнгисийн цэргийн дэд адмирал Жон Пойндекстер нарыг яллажээ.
    • Иракын удирдагч Саддам Хуссейны тушаалаар Иракын арми Курдууд голчлон аж төрдөг Халабжа тосгонд хорт хий ашиглав. Үүний улмаас 5,000 хүн амиа алдаж, 1,000 гаруй хүн хүнд шархаджээ.
  • 1989 - Египет улсад орших Хеопсын пирамидаас 4,400 жилийн өмнө хамаарах занданшуулсан шарил олдов.
  • 1991 - Америкийн алдарт дуучин Реба МакИнтайрын аялан тоглолтод багтахаар нисч явсан найман хөгжимчин онгоцны ослоор Отей ууланд амиа алджээ.
  • 1995 - АНУ-ын Мисиссипи муж 1865 онд батласан үндсэн хуулийн 13 дахь нэмэлт өөрчлөлтөд гарын үсэг зурсан сүүлийн муж болжээ. Уг өөрчлөлтөөр боол худалдаалах болон нийлүүлэх бүх эрхийг хориглосон юм.
  • 2005 - Израйль улс хяналтаа тогтоогоод байсан Жеричо хотыг Палестны мэдэлд эгүүлэн өгчээ.
  • 2014 - Украины Крымын хойгт хууль бус санал хураалт болж ОХУ-ын мэдэлд шилжив.
  • 2016 - Бөмбөгөөр тоноглосон автобус Пакистаны Пешавар хотод дэлбэрч засгийн газрын хоёр сайд нийлсэн 15 хүн амиа алдаж, 54 орчим хүн шархаджээ.

Мэндэлсэн алдартнууд[засварлах | edit source]

  • 1399 - Мин гүрний хаан Шуанди (1435 онд нас барсан)
  • 1751 - АНУ-ын дөрөв дэх ерөнхийлөгч Жеймс Медисон (1836 онд нас барсан)
  • 1774 - Английн нэрт аялагч Меттью Флиндерс (1814 онд нас барсан)
  • 1800 - Японы эзэн хаан Нинко (1846 онд нас барсан)
  • 1813 - Францын ерөнхий сайд Гетан де Рошебүэ (1899 онд нас барсан)
  • 1839 - Нобелийн шагналт Францын зохиолч Салли Прудомм (1907 онд нас барсан)
  • 1845 - Японы мэргэжлийн сүмо бөхийн 15 дахь их аварга I Умегатани Тотаро (1928 онд нас барсан)
  • 1859 - Оросын нэрт физикч Александр Степанович Попов (1906 онд нас барсан)
  • 1882 - Олимпын гурван удаагийн алтан медальт Америкийн гүйгч Жеймс Лайтбади (1953 онд нас барсан)
  • 1885 - Алдарт жүжигчин Чарли Чаплины эцэг нэгт ах Сидней Чаплин (1965 онд нас барсан)
  • 1887 - Олимпын мөнгөн медальт Италийн гүйгч Эмилио Лүнжи (1925 онд нас барсан)
  • 1908 - Академийн наадмын хоёр, "Алтан бөмбөрцөг" наадмын хоёр удаагийн шагналт жүжигчин, найруулагч Роберт Росен (1966 онд нас барсан)
  • 1911 - Бельгийн 40 дэх ерөнхий сайд Пьерре Хармел (2009 онд нас барсан)
  • 1912 - АНУ-ын тэргүүн хатагтай Пет Никсон (1993 онд нас барсан)
  • 1918 - Нобелийн шагналт Америкийн физикч Фредерик Рейнес (1998 онд нас барсан)
  • 1928 - Японы мэргэжлийн сүмо бөхийн 45 дахь их аварга I Ваканохана Канжи (2010 онд нас барсан)
  • 1936 - Нарийн шинжилгээний MRI аппаратыг зохион бүтээгч Реймонд Вахан Дамадиан
  • 1940 - Академийн наадам болон "Алтан бөмбөрцөг" наадмын хоёр удаагийн шагналт, Венец болон Каннын кино наадмын шагналт найруулаг Бернардо Бертолуччи
  • 1941 - Кот Дивуар улсын гурав дахь ерөнхийлөгч Роберт Гүей (2002 онд нас барсан)
  • 1951 - Олимпын хошой мөнгө, дэлхийн хошой аварга Норвегийн холын цаначин Оддвар Бра
  • 1959 - Норвегийн 27 дахь ерөнхий сайд Йенс Столтенберг
  • 1988 - Олимпын нэг, Дэлхийн гурван удаагийн мөнгөн медальт Канадын уран гулгагч Жессика Грегг
    • Германы хөлбөмбөгч Патрик Херрманн
  • 1989 - Америкийн сагсанбөмбөгч Блейк Гриффин
    • Английн хөлбөмбөгч Тео Уолкотт
  • 1994 - Америкийн сагсанбөмбөгч Жоел Эмбийд

Нас барсан алдартнууд[засварлах | edit source]

  • МЭ 37 - Ромын эзэн хаан Тибериус (МЭӨ 42 онд төрсөн)
  • 1914 - Нобелийн шагналт Швейцарийн хуульч Чарльз Алберт Гобат (1843 онд төрсөн)
  • 1930 - Испанийн ерөнхий сайд Мигел Примо де Ривера (1870 онд төрсөн)
  • 1935 - Нобелийн шагналт Шотландын физикч Жон Жеймс Рикард Маклеод (1876 онд төрсөн)
  • 1940 - Нобелийн шагналт Швейцарийн зохиолч Сельма Лагерлоф (1858 онд төрсөн)
  • 1998 - Нобелийн шагналт Америкийн химич Дерек Бартон (1918 онд төрсөн)
  • 2016 - Алдарт дуучин, жүжигчин Френк Синатрагын хүү дуучин II Френк Синатра (1944 онд төрсөн)

Тэмдэглэлт өдөр[засварлах | edit source]

  • Flag of Lithuania.svg Литва Номны хулгайтай тэмцэх өдөр
  • Flag of Latvia.svg Латви Латвийн легионы өдөр