Jump to content

Хондурас

Википедиа — Чөлөөт нэвтэрхий толь
Бүгд Найрамдах Хондурас Улс
República de Honduras (Испани)
Уриа: Libre, Soberana e Independiente
"Чөлөөт, бүрэн эрхт ба тусгаар"
Төрийн дуулал: Himno Nacional de Honduras
"Хондурасын төрийн дуулал"
Location of Хондурас
НийслэлТегусигальпа
14°6′N 87°13′W / 14.100°N 87.217°W / 14.100; -87.217
Томоохон хотTegucigalpa
Албан ёсны хэлИспани хэл
Угсаатны бүлгүүд
(2016)[1]
Шашин
(2020)[2]
  • 16.2% Шашингүй
  • 8.1% бусад
Ард түмний нэршил
Төр засагНэгдмэл ерөнхийлөгчийн бүгд найрамдах улс
Сиомара Кастро
Сальвадор Насралла
Дорис Гутьеррес
Ренато Флорентино
Луис Редондо
Хууль тогтоох байгууллагаҮндэсний Конгресс
Тусгаар тогтнол
• Испаниас тунхагласанb
9 сарын 15, 1821
7 сарын 1, 1823
• Төв Америкийн Холбооны Бүгд Найрамдах Улсаас Хондурас нэртэй тунхагласан
11 сарын 5, 1838
Газар нутаг
• Нийт
112,492 км2 (101)
Хүн ам
• 2023 тооцоо
9,571,352[3] (95)
• Нягтаршил
85/км2 (128)
ДНБ (ХАЧТ)2022 тооцоо
• Нийт
$69.8 тэрбум[4] (108)
• Нэг хүнд ноогдох
$6,769[4] (134)
ДНБ (нэрлэсэн)2022 тооцоо
• Нийт
$30.5 тэрбум[4] (106)
• Нэг хүнд ноогдох
$2,969[4] (135)
ОТББИ (2018)  52.1[5]
өндөр
ХХИ (2021) 0.621[6]
дундаж · 137
Мөнгөний нэгжЛемпира (HNL)
Цагийн бүсUTC−6 (ТЦБ)
Жолооны талбаруун
Утасны томьёо+504
Домэйн нэр.hn
Хүн амын тооцоололд ДОХ-ын улмаас нас баралтын үр дагаврыг тодорхой харгалздаг; Энэ нь 2007 оны 7-р сарын байдлаар төсөөлж байснаас дундаж наслалт багасч, нялхсын эндэгдэл, нас баралтын түвшин өндөр, хүн ам, өсөлтийн хурд буурч, хүн амын нас, хүйсээр хуваарилалт өөрчлөгдөхөд хүргэж болзошгүй.

Хондурас ([hɔnˈduːras], испани дуудлага [onˈduɾas], албан ёсны бүтэн нэр Бүгд Найрамдах Хондурас Улс, испаниар República de Honduras) улс Төв Америкт хойгуураа Гватемал, баруун урдаараа Сальвадор, зүүн урдаараа Никарагуатай хиллэн оршдог. Газар нутгийн ихэнх хэсэг нь өндөрлөг, халуун, чийглэг уур амьсгалтай. Уулархаг газраараа 5000 м хүртэл тунадас унадаг. Нутгийн 45 хувийг халуун орны карибын нарс, эбен зэрэг үнэт мод бүхий ой эзлэнэ. Улуа, Агуан зэрэг хэд хэдэн голтой. Ашигт малтмалаас мөнгө, алт, өнгөт металлын болон төмрийн хүдэр бий.

Хондурас бол Латин Америкийн хоцрогдол орон юм. Эдийн засгийн үндэс нь хөдөө аж ахуй. Хөдөө аж ахуйд хүн амын гуравны хоёр нь ажилладаг. Гол таримал нь кофе, эрдэнэ шиш, гадил, жүрж. Экспортын 40 хувийг гадил, кофе эзлэнэ. Аж үйлдвэрээс нэхмэл, хүнсний үйлдвэрүүдтэй. Эдийн засагт нь гадаадын, гол нь Америкийн капитал нэвтэрчээ. Авто болон төмөр замын тээвэр сул хөгжсөн. Олон улсын чанартай нисэх онгоцны буудал хэд хэд бий. Хүн амын 90 шахам хувь нь испани-индианы эрлийз юм. Хүн амд ногдох жилийн дундаж орлогоор Хондурас Латин Америкт сүүлчийн байранд ордог. Албан ёсны хэл нь испани.[7]

МЭӨ нэгдэх мянган жилд Хондурасын нутаг дэвсгэрт эртний түүхт майя аймгийн индиануудын соёл цэцэглэн хөгжиж байжээ. Тэр соёлын гол төв нь Копан хот байв. Майячуудын урлагийн уламжлалт шинж одоогийн индиан аймгийн өнгө алаглан будсан баг, сав суулганы хээнд хадгалагдан үлдсэн байна. XVI зууны эхэн хүртэл уугуул хүн ам болох индианууд нь Хондурасын нутаг дэвсгэрийг «Игуэрас» буюу «Ибуэрас» гэж нэрлэдэг байв.

Хондурасын эрэг орчим газрыг Х. Колумб 1502 онд нээсэн бөгөөд испаничууд энэ орныг эрэг орчимдоо их гүнзгий учраас Хондурас (испаниар «хондура» гэдэг нь гүнзгий гэсэн утгатай үг) гэж нэрлэсэн ажээ. Испаничууд 1525 оноос Хондурасыг байлдан эзэлж эхэлсэн байна. Хондурасчууд тусгаар тогтнолынхоо төлөө шаргуу тэмцсэний дүнд 1821 онд Испаниас тусгаарлан салжээ. Хондурас 1838 оноос бие даасан улс болсон байна.

Мөнгөний нэгж нь лемпира.

 Commons: Хондурас – Викимедиа зураг, бичлэг, дууны сан
Wiktionary
Wiktionary
Wiktionary: Хондурас – Энэ үгийг тайлбар толиос харна уу
  1. Иш татахад гарсан алдаа: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named cia
  2. "Religion affiliation in Honduras as of 2020, by type". Statista. Archived from the original on 20 November 2022. Retrieved 18 November 2022.
  3. "Honduras". The World Factbook (2024 ed.). АНУ-ын Тагнуулын төв газар. Retrieved 22 June 2023.
  4. 4.0 4.1 4.2 4.3 "World Economic Outlook Database, October 2022". IMF.org. International Monetary Fund. October 2022. Archived from the original on 24 October 2022. Retrieved October 11, 2022.
  5. "Gini Index coefficient". CIA World Factbook. Archived from the original on 17 July 2021. Retrieved 12 August 2021.
  6. "Human Development Report 2021/2022" (PDF) (in англи). United Nations Development Programme. 8 September 2022. Archived (PDF) from the original on 8 September 2022. Retrieved 12 October 2022.
  7. Хүүхэд-залуучуудын нэвтэрхий толь. III боть. Улсын хэвлэлийн газар. 1988.