1 сарын 9

1 сарын 9 бол Григорийн тооллоор жилийн ес дэх өдөр. Энэ өдрөөс хойш жил дуусахад 356 өдөр үлдэнэ. Хэрвээ өндөр жил таарвал 357 өдөр үлдэнэ гэсэн үг.

Онцлох үйл явдал

1150 – Ванян Лин тэргүүтэй улс төрийн бүлэглэл Жин гүрний Хаан Шинзоныг хороов. Үүний дараахан Жин гүрний хаан ширээнд Ванян Лин суув.
1430 – Францын хаант улсын Рүен хотноо Жанна д'Аркийн хэргийг мөрдөн байцаах, шүүн хэлэлцэх ажиллагаа эхлэжээ.
1768 – Филип Астлей орчин үеийн циркийн үзүүлбэрийг Лондоны тайзнаа тавьжээ.
1788 – Коннектикут колони АНУ-ын Үндсэн хуулийг соёрхон баталж АНУ-ын 5 дахь муж болов.
1793 – Францын иргэн Жеан-Пьер Бланшар АНУ-д агаарын бөмбөлгөөр ниссэн анхны хүн болов.
1799 — Их Британийн ерөнхий сайд Уильям Питт Шинэ Ертөнцөд анх удаа орлогын албан татвар — фунт болгонд 2 шиллинг тогтоожээ.
1822 – Бразилын хаан I Педро, Португалын VI Жуан нар энхийн хэлэлцээгээ эхлүүлсэн.
1839 – Францын Шинжлэх ухааны академи Дагуеротайп буюу зураг авах хэрэгслийг үзэж, амьдралд хэрэгтэй нээлт хэмээн хүлээн зөвшөөрөв.
1858 – Бүгд Найрамдах Техас улсын (1836-1845 онд оршин тотнож байсан) сүүлийн бөгөөд 4 дэх ерөнхийлөгч Энсон Жонс (англи. Anson Jones) амиа хорлов.
1878 – I Умберто Италийн хаан ширээнд суусан.
1894 – АНУ-ын Массачусеттс мужийн Лексингтон хотод байрлах Нью Ингланд цахилгаан мэдээ, холбооны газар батарейгаар ажилладаг телефон утсыг үйлчилгээнд нэвтрүүлэв.
1909 – Эрнест Шеклтоноор удирдуулсан Өмнөд туйлыг судлах Нимродын экспедиц Өмнөд туйлын 180 км газарт Британийн эзэнт гүрний далбааг мандуулснаар тухайн цаг үедээ хамгийн алс хол газар хүрсэн үйл явдал болов.
1917 – Дэлхийн нэгдүгээр дайн: Палестин-Египетийн хилийн шугам дээр хүчтэй тулаан өрнөв.
1920 – Улаан Арми Эрхүү хотыг эзэлжээ.
1923 – Хуан де ла Чьерва автожираар ниссэн анхны хүн болов.
1951 – Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын төв байр АНУ-ын Нью-Йорк хотноо албан ёсоор нээгдэв.
1957 – Египетийн Засгийн газартай Суэцийн сувгийн асуудлаас болж, дипломат харилцаагаа сэвтээхэд хүргэсэн Их Британийн ерөнхий сайд Сэр Энтони Иден албан тушаалаа өөрийн хүсэлтээр өгөв.
1960 – Египетийн Ерөнхийлөгч Гамаль Абдель Нассер Нил мөрний баруун эрэгт Асуаны далан барих шийдвэр гаргаж, 12 тонн гранат, 10 тонн динамитаар тэсэлгээ үйлджээ.
1992 – Босни Херцеговина дахь серби иргэдийн хурлаар Югославын холбооны улсад өөрийгөө зарласан Спрпскагийн Бүгд найрамдах улсыг байгуулав.
2005 – Суданы Ардын чөлөөлөх хөдөлгөөн, Суданы Засгийн газартай энхийн гэрээнд гарын үсэг зурснаар, Суданы хоёр дахь иргэний дайн өндөрлөжээ.
2007 – Apple компанийн гүйцэтгэх захирал Стив Жобс iPhone ухаалаг гар утсыг албан ёсоор танилцуулав.

Мэндэлсэн алдартнууд

1554 – XV Григори Пап лам (1623 онд нас барсан).
1801 — Осип Ковалевски (1878 онд нас барсан) - Польшийн монгол судлаач эрдэмтэн, бурханы шашин судлаач.
1864 – Оросын математикч, физикч Владимир Стеклов (1926 онд нас барсан).
1890 — Карел Чапек (1938 онд нас барсан) Чехийн зохиолч, орчуулагч, зөгнөлт зохиолч.
1908 – Феминист үзлийн "загалмайлсан эх" гэгдэх, зохиолч, философич Симона де Бовуар (1986 онд нас барсан).
1913 – АНУ-ын 37 дахь Ерөнхийлөгч (1969—1974), хуульч Ричард Никсон (1994 онд нас барсан).
1922 – Энэтхэг гаралтай Америкийн иргэн, Нобелийн шагналт химич Хар Гобинд Хорана (2011 онд нас барсан).
1942 – Самсунг группийг үндэслэгч, бизнесмэн И Кун-Хе.
1945 – Арменийн анхны Ерөнхийлөгч Левон Тер-Петросян
1955 – Оскарын шагналт жүжигчин Ж.К.Симмонс
1978 – Италийн хөлбөмбөгч Женнаро Иван Каттусо
1982 – Кембрижийн гүнж Катерин буюу Кейт Миддлтон
1987 – Бразилын хөлбөмбөгч, Ливерпүүл клубийн од Лукас Лейва
1987 – Шотландын дуучин, хөгжмийн зохиолч Паоло Нутини
1989 – Милоуки Бакс багийн хүчний довтлогч Майкл Бийзли

Нас барсан алдартнууд

1283 – Хятадын нэрт жанжин Вен Тианшиань (1236 онд төрсөн)
1324 – Италийн худалдаачин, аялагч Марко Поло (1254 онд төрсөн)
1775 – Халимагийн хаант улсын сүүлийн хаан Убаши хунтайж (1744 онд төрсөн)
1873 – Францын эзэн хаан (1852—1870), III Наполеон (1808 онд төрсөн)
1891 – "Хөх судар"-ын зохиогч, Монголын их зохиолч Ванчинбалын Инжаннаш (1837 онд төрсөн)
1918 – Параксеноскоп буюу хөдөлгөөнт зургийн төхөөрөмж зохион бүтээгч Чарльз-Эмиль Рейно (1844 онд төрсөн)
1939 – Австрийн хийлч, хөгжмийн зохиолч III Иоханн Штраусс (1866 онд төрсөн)
1998 – Нобелийн шагналт химич Фүкүи Кэничи (1918 онд төрсөн)
2013 – Нобелийн шагналт эдийн засагч Жеймс Бюканан (1919 онд төрсөн)
2014 – Нобелийн шагналт эдийн засагч Дейл Мортенсен (1939 онд төрсөн)

Тэмдэглэлт өдрүүд

Панам Зовлонг үл тэвчих өдөр
Өмнөд Судан Энхийн хэлэлцээрийн өдөр

Commons: 1 сарын 9 – Викимедиа зураг, бичлэг, дууны сан