1 сарын 9

1 сарын 9 бол Григорийн тооллоор жилийн ес дэх өдөр. Энэ өдрөөс хойш жил дуусахад 356 өдөр үлдэнэ. Хэрвээ өндөр жил таарвал 357 өдөр үлдэнэ гэсэн үг.

Онцлох үйл явдал

1150 – Ванян Лин тэргүүтэй улс төрийн бүлэглэл Жин гүрний Хаан Шинзоныг хороов. Үүний дараахан Жин гүрний хаан ширээнд Ванян Лин суув.
1430 – Францын хаант улсын Рүен хотноо Жанна д'Аркийн хэргийг мөрдөн байцаах, шүүн хэлэлцэх ажиллагаа эхлэжээ.
1768 – Филип Астлей орчин үеийн циркийн үзүүлбэрийг Лондоны тайзнаа тавьжээ.
1788 – Коннектикут колони АНУ-ын Үндсэн хуулийг соёрхон баталж АНУ-ын 5 дахь муж болов.
1793 – Францын иргэн Жеан-Пьер Бланшар АНУ-д агаарын бөмбөлгөөр ниссэн анхны хүн болов.
1799 — Их Британийн ерөнхий сайд Уильям Питт Шинэ Ертөнцөд анх удаа орлогын албан татвар — фунт болгонд 2 шиллинг тогтоожээ.
1822 – Бразилын хаан I Педро, Португалын VI Жуан нар энхийн хэлэлцээгээ эхлүүлсэн.
1839 – Францын Шинжлэх ухааны академи Дагуеротайп буюу зураг авах хэрэгслийг үзэж, амьдралд хэрэгтэй нээлт хэмээн хүлээн зөвшөөрөв.
1858 – Бүгд Найрамдах Техас улсын (1836-1845 онд оршин тотнож байсан) сүүлийн бөгөөд 4 дэх ерөнхийлөгч Энсон Жонс (англи. Anson Jones) амиа хорлов.
1878 – I Умберто Италийн хаан ширээнд суусан.
1894 – АНУ-ын Массачусеттс мужийн Лексингтон хотод байрлах Нью Ингланд цахилгаан мэдээ, холбооны газар батарейгаар ажилладаг телефон утсыг үйлчилгээнд нэвтрүүлэв.
1909 – Эрнест Шеклтоноор удирдуулсан Өмнөд туйлыг судлах Нимродын экспедиц Өмнөд туйлын 180 км газарт Британийн эзэнт гүрний далбааг мандуулснаар тухайн цаг үедээ хамгийн алс хол газар хүрсэн үйл явдал болов.
1917 – Дэлхийн нэгдүгээр дайн: Палестин-Египетийн хилийн шугам дээр хүчтэй тулаан өрнөв.
1920 – Улаан Арми Эрхүү хотыг эзэлжээ.
1923 – Хуан де ла Чьерва автожираар ниссэн анхны хүн болов.
1951 – Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын төв байр АНУ-ын Нью-Йорк хотноо албан ёсоор нээгдэв.
1957 – Египетийн Засгийн газартай Суэцийн сувгийн асуудлаас болж, дипломат харилцаагаа сэвтээхэд хүргэсэн Их Британийн ерөнхий сайд Сэр Энтони Иден албан тушаалаа өөрийн хүсэлтээр өгөв.
1960 – Египетийн Ерөнхийлөгч Гамаль Абдель Нассер Нил мөрний баруун эрэгт Асуаны далан барих шийдвэр гаргаж, 12 тонн гранат, 10 тонн динамитаар тэсэлгээ үйлджээ.
1992 – Босни Херцеговина дахь серби иргэдийн хурлаар Югославын холбооны улсад өөрийгөө зарласан Спрпскагийн Бүгд найрамдах улсыг байгуулав.
2005 – Суданы Ардын чөлөөлөх хөдөлгөөн, Суданы Засгийн газартай энхийн гэрээнд гарын үсэг зурснаар, Суданы хоёр дахь иргэний дайн өндөрлөжээ.
2007 – Apple компанийн гүйцэтгэх захирал Стив Жобс iPhone ухаалаг гар утсыг албан ёсоор танилцуулав.
2015 - Францын нийслэл Парис хотод орших "Шарли Эбдо" сонины байрт зэвсэглэсэн хоёр этгээд халдаж 20 гаруй хүнийг барьцаалж, 12 хүний аминд хүрч, 11 хүнийг шархдуулжээ. Энэ нь тус улсын түүхэнд тохиосон хоёр дахь том барьцаалалт болсон юм.

Мэндэлсэн алдартнууд

1554 – XV Григори Пап лам (1623 онд нас барсан).
1801 — Осип Ковалевски (1878 онд нас барсан) - Польшийн монгол судлаач эрдэмтэн, бурханы шашин судлаач.
1864 – Оросын математикч, физикч Владимир Стеклов (1926 онд нас барсан).
1890 — Карел Чапек (1938 онд нас барсан) Чехийн зохиолч, орчуулагч, зөгнөлт зохиолч.
1908 – Феминист үзлийн "загалмайлсан эх" гэгдэх, зохиолч, философич Симона де Бовуар (1986 онд нас барсан).
1913 – АНУ-ын 37 дахь Ерөнхийлөгч (1969—1974), хуульч Ричард Никсон (1994 онд нас барсан).
1922 – Энэтхэг гаралтай Америкийн иргэн, Нобелийн шагналт химич Хар Гобинд Хорана (2011 онд нас барсан).
1942 – Самсунг группийг үндэслэгч, бизнесмэн И Кун-Хе.
1945 – Арменийн анхны Ерөнхийлөгч Левон Тер-Петросян
1955 – Оскарын шагналт жүжигчин Ж.К.Симмонс
1978 – Италийн хөлбөмбөгч Женнаро Иван Каттусо
1982 – Кембрижийн гүнж Катерин буюу Кейт Миддлтон
1987 – Бразилын хөлбөмбөгч, Ливерпүүл клубийн од Лукас Лейва
1987 – Шотландын дуучин, хөгжмийн зохиолч Паоло Нутини
1989 – Милоуки Бакс багийн хүчний довтлогч Майкл Бийзли

Нас барсан алдартнууд

1283 – Хятадын нэрт жанжин Вен Тианшиань (1236 онд төрсөн)
1324 – Италийн худалдаачин, аялагч Марко Поло (1254 онд төрсөн)
1775 – Халимагийн хаант улсын сүүлийн хаан Убаши хунтайж (1744 онд төрсөн)
1873 – Францын эзэн хаан (1852—1870), III Наполеон (1808 онд төрсөн)
1891 – "Хөх судар"-ын зохиогч, Монголын их зохиолч Ванчинбалын Инжаннаш (1837 онд төрсөн)
1918 – Параксеноскоп буюу хөдөлгөөнт зургийн төхөөрөмж зохион бүтээгч Чарльз-Эмиль Рейно (1844 онд төрсөн)
1939 – Австрийн хийлч, хөгжмийн зохиолч III Иоханн Штраусс (1866 онд төрсөн)
1998 – Нобелийн шагналт химич Фүкүи Кэничи (1918 онд төрсөн)
2013 – Нобелийн шагналт эдийн засагч Жеймс Бюканан (1919 онд төрсөн)
2014 – Нобелийн шагналт эдийн засагч Дейл Мортенсен (1939 онд төрсөн)

Тэмдэглэлт өдрүүд

Панам Зовлонг үл тэвчих өдөр
Өмнөд Судан Энхийн хэлэлцээрийн өдөр

Commons: 1 сарын 9 – Викимедиа зураг, бичлэг, дууны сан