Jump to content

Зүүн Ази

Википедиа — Чөлөөт нэвтэрхий толь
Зүүн Ази
Нутаг дэвсгэр11,840,000 км2 (4,570,000 бээр2) (3-т)
Хүн ам1.6 тэрбум (2023; 2-т)
Хүн амын нягтшил141.9 км2 (54.8 бээр2)
ДНБ (ХАЧП)$60 их наяд (2026)[1]
ДНБ (нэрлэсэн)$30 их наяд (2026)[1]
ДНБ нэг хүнд ноогдох$18,800 (нэрлэсэн)[1]
Ард түмний нэрЗүүн Азичууд
Улс орон
Хараат орон
Хэлнүүд
Цагийн бүсUTC+7, UTC+8 & UTC+9
Хамгийн том хотХотын нутгийн жагсаалт:
UN M49 код030 – Зүүн Ази
142 – Ази
001 – Дэлхий
Зүүн Ази
Хятад нэр
Хялбаршуулсан东亚/东亚细亚
Уламжлалт東亞/東亞細亞
Галиглал
Стандарт Хятад хэл
ПиньиньDōngyǎ/Dōngyà, Dōng Yǎxìyǎ/Dōng Yàxìyà
Вэйд — ГайлсTung1-ya3
Ву
Латинчлалton平 ia去
Гань
ЛатинчлалTung1 nga3
Хакка
Латинчлалdung24 a31
Юэ: Кантон
Ютпиньdung1 aa3
Өмнөд Минь хэл
Хоккиен ПВЖTang-a
Төвөд нэр
Төвөдཨེ་ཤ་ཡ་ཤར་མ་
Солонгос нэр
Хангыл동아시아/동아세아/동아
Ханжа東아시아/東亞細亞/東亞
Галиглал
Шинэчилсэн латинчлалDong Asia/Dong Asea/Dong A
Монгол нэр
Монголын КириллЗүүн Ази
ᠵᠡᠭᠦᠨ ᠠᠽᠢ
Галиглал
SASM/GNCDzuun Azi
Япон нэр
Канаひがしアジア/とうあ
Кьюжитай東亞細亞/東亞
Шинжитай東亜細亜(東アジア)/東亜
Галиглал
Шинэчилсэн ХепбёрнHigashi Ajia/Tō-A
Кунрэй-шикиHigasi Azia/Tou-A
Уйгур нэр
Уйгурشەرقىي ئاسىي‎
Галиглал
Латинsherqiy asiy
НҮБ-ийн тодорхойлсон бүсчлэл:

Зүүн Ази (мөн Зүүн Ази гэх) - Ази тивийн дорно талын хувь хэсэг (бүс нутаг).

НҮБ-ийн "Статистикийн хэлтэс"-ээс тоо бүртгэлийн зорилгоор Ази тивийн улсуудыг зүүн, зүүн өмнөд, өмнөд, баруун, дундад[5] болгон 5 хувь хэсэг болгон бүсчилсэн нь түгээмэл хэрэглэгддэг болсон. Үүгээр бол газар зүйн байршлаар дорно талд төвлөрсөн бүрэн эрхт Монгол, Өмнөд Солонгос, Умард Солонгос, Хятад, заримдаг эрхт Тайвань[6] улсыг хамтатган "Зүүн Ази" гэж нэрийдэнэ.

Дээрх бүсчлэлээр тасалбар болгон үзэхэд Ази тивийн 28%-тай тэнцэх Зүүн Азийн 12 сая гаруй тэгш дөрвөлжин километр газар нутагт дэлхийн хүн амын 22%, Азийн хүн амын 38%-тай тэнцэх 1.5 тэрбумаас олон хүн оршин сууж байна. Хүн амын нягтшил дэлхийн дундаж 45 хүн/км²-аас 3 дахин илүү 131 хүн/км² байна.

Өөр тодорхойлолт

[засварлах | кодоор засварлах]

Түүхэн дэх ард түмний соёлын ижилсэлээр нь Монгол, Хятад, Солонгос, Японыг Вьетнамтай хамт (соёлын) Зүүн Ази гэж үздэг.[7][8][9][10] Тэгэхдээ БНХАУ-ын доторх Өвөр Монгол, Төвөд, Шинжааныг Төв Азид хамааруулдаг. Зарим шалтгаанаар Оросын Алс Дорнодыг Зүүн Азид хамааруулах нь бас бий.

Эш баримт, тайлбар

[засварлах | кодоор засварлах]
  1. 1 2 3 Эш татахад гарсан алдаа: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named "IMF".
  2. ↑ Эш татахад гарсан алдаа: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named "Kort 2005 7".
  3. ↑ Эш татахад гарсан алдаа: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named "RAND".
  4. ↑ "Countries of Asia". nationsonline.org. Nations Online. Архивласан огноо 2001-07-01. Татаж авсан: 2026-04-18.
  5. ↑ Англиар Central Asia гэж бичдэг, central гэх үг монгол хэлэнд ихэвчлэн «төв» гэж орчуулагддаг. Гэвч монгол хэлэнд Төв Ази, Дундад Ази хоёр ялгаатай. НҮБ-ийн бүсчилсэн нь Central Asia нь Дундад Азитай тохирдог.
  6. ↑ Эш татахад гарсан алдаа: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named "тайвань".
  7. ↑ "Columbia University East Asian Cultural Sphere". Эх хувилбараас архивласан: 2008-02-27. Татаж авсан: 2012-06-10.
  8. ↑ R. Keith Schopper's East Asia: Identities and Change in the Modern World
  9. ↑ Joshua A. Fogel (UC Santa Barbara/University of Indiana) Nationalism, the Rise of the Vernacular, and the Conceptualization of Modernization in East Asian Comparative Perspective
  10. ↑ United Nations Environment Programme (mentions sinosphere countries) Approaches to Solution of Eutrophication Archive copy (Memento 24. Зургаадугаар сар 2007 цахим архивт)