Уйгур үндэстэн

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт
Уйг-үн мб.png
Уйгур үндэстэн
Khotan-mercado-chicas-d01.jpg
Олон нэр уйгур, худам монгол, оросоос → Уйгур
кирил монгол эгшиг зохицлоос → Уйгар
Өнөөгийн байдал
Нутаг орон Дэлхий даяар — 10.5 сая. Үүнээс:
Flag of the People's Republic of China.svg Хятад (БНХАУ) — 10,069,346 (2010)

Хасаг Хасаг (БНХасУ) — 223,100 (2009)
Узбек улс Узбек (БНУзбУ) — 55,220 (2008)

Хиргис улс Хиргис — 49,000 (2009)
Хэл аялгуу Уйгур хэл, Хятад хэл
Бичиг үсэг араб үсэгт уйгур бичиг
Шүтлэг Сунни дэгтэй Исламын шашин
Төрөл холбоо
Ойр төрөл Үзбек үндэстэн, Салар ястан
Хэл угсаа Түрэг угсаатан
Өвөг дээдэс Харлаг, Тохар, эртний Уйгур

Уйгур (уйг. ئۇيغۇر‎, у.л.б.: Uyghur; хялбаршуулсан ханз: уламжлалт ханз: пиньинь: Wéiwú'ěr; [ʔʊjˈʁʊː][1]) нь Зүүн болон Төв Азид оршин суудаг Түрэг угсааны үндэстэн юм. Өнөөдөр уйгурууд ихэвчлэн Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улсын Шинжян-Уйгурын Өөртөө Засах Оронд оршин суудаг. Шинжяны уйгуруудын 80% нь баруун өмнөд хэсгийн Таримын хотгорт амьдардаг байна.[2]

Хятад дахь, Шинжянаас гадна уйгуруудын төвлөрсөн газар бол Хүнань мужийн өмнө-төв хэсэгт орших Таоюань аймаг болно.[3] Хятадаас гадна Казахстан, Кыргызстан, Узбекистан зэрэг Төв Азийн орнуудад уйгурууд олноор оршин суудаг. Түүнчлэн Афганистан, Пакистан, Туркт цөөн тоогоор амьдардаг байна.[4]

Түүх[засварлах | edit source]

Якуб бек.
Дорнод Туркестаны босогчдийг Чин улс цэрэглэн дарж буй нь(1828 он)

Орчин үе[засварлах | edit source]

Зүүн Туркестаны анхны БНУ-ын сүлд,далбаа
Уйгарын хувьсгалчид
1933 оны 11 дүгээр сарын 12-нд Кашгар хотод Дорнод Туркестаны анхдугаар Исламын БНУ-ыг тунхаглаж байгаа нь
ДТБНУ-ын Засгийн газрын бүрэлдхүүн
Дорнод Туркестаны армийн офицерууд
Исмайл бек Аксугийн тулалдааны өмнө

Уйгуруудын үзэж буйгаар 1949 оны Зүүн Туркестаны 1,820,000 км2 газраас Цинхай, Ганьсуд зарим нутаг нь орсон байна.[5][6] Тэд Ганьсуд 120,000 гаруй км2 газар алдсан гэж үздэг. Одоо Шиньжян муж 1,664,900 км2 нутагтай.

Зураг[засварлах | edit source]

Мөн үзэх[засварлах | edit source]

Ашигласан материал[засварлах | edit source]

  1. Mair, Victor (13 July 2009). A Little Primer of Xinjiang Proper Nouns. Language Log. 30 July 2009-д хандсан.
  2. Dillon, Michael (2004). Xinjiang: China's Muslim far northwest. Routledge. ISBN 9780415320511. p.24
  3. "Ethnic Uygurs in Hunan Live in Harmony with Han Chinese", 29 December 2000 
  4. Ethno-Diplomacy: The Uyghur Hitch in Sino-Turkish Relations (PDF). 2011-08-28-д хандсан.
  5. Uyghuramerican.org:About Uyghurs
  6. East Turkistan is a lost Country

Гадаад холбоос[засварлах | edit source]