Үндэсний их баяр наадмын бөхийн барилдааны жагсаалт

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Jump to navigation Jump to search

Улсын баяр наадам[засварлах | edit source]

Монгол үндэсний их баяр наадам нь эртний уламжлалтай Монгол түмний их түүхийг агуулсан арвин их түүх билээ. Монгол түмэн хотол олноороо цэнгэн баярладаг, өргөн дэлгэр утгаараа улсын цол олгож байсан Долоон хошуу даншиг наадам, Уул тайлгын наадам буюу Арван засгийн наадам болон Цэргийн наадам бүгд улсын хэмжээний том наадам билээ. VIII Богд Живзундамба Агваанлувсанчойжинямданзанванчүг (1869-1924 )-ийг нас барсны дараагаар Уул тайлгын наадам буюу Арван засгийн наадмыг отголж, Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсаа тунхаглан тусгаар тогтсоны дараа Улсын II бага хурлаас Уул тайлгын наадам буюу Арван засгийн наадам, Цэргийн наадам хоёрыг хамтруулан Ардын наадам болгон Нийслэл хүрээг чөлөөлсөн гэх өдөр буюу 1921 оны билгийн тооллын зургаан сарын шинийн зургаан нь аргын тооллын долоон сарын арван нэгэн байсан тул баяр наадмыг жил бүрийн энэ өдөр бөх барилдуулан, морь уралдуулан, сур харвуулж эрийн гурван наадам зохион байгуулах шийдвэрийг 1925 оны таван сарын арван тавны өдрийн Засгийн газрын тогтоолоор баталжээ.

Монгол улс олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн буюу 1946 оноос Ардын наадмыг өөрчлөн " Ардын хувьсгал ялсны ой " гэж тэмдэглэх болсон бөгөөд 1990 оны Ардчилсан хувьсгал ялан улмаар Монгол улс нэг нийгэмээс нөгөө нийгэмд шилжин хоёр намын тогтолцоо үйлчилж бүх орон даяар сонгуульт ажил зохион байгуулагдсан бөгөөд 1996 оны Улсын Их Хурлын сонгуульд Ардчилсан хүчин ялснаар тэр жилийн наадмыг Монголын тулгар төр байгуулагдсаны 790 жилийн ой болгон өргөн дэлгэр тэмдэглэсэн.

Улмаар 2006 онд " Их Монгол улс байгуулагдсаны 800 жилийн ой болгон " өргөн дэлгэр тэмдэглэсэн бөгөөд одоогоор улсын баяр наадмыг Ардын хувьсгалын ой, Тулгар төрийн ой, Их Монгол улсын байгуулагдсаны ой зэрэг тодотголтой хамтруулан тэмдэглэж байна.

Улсын наадамд түрүүлж, үзүүрлэсэн бөхчүүд[засварлах | edit source]

1925-1999 оны наадам[засварлах | edit source]
Он Түрүүлсэн бөх Үзүүрлэсэн бөх
Цол Овог нэр Харьяалал Цол Овог нэр Харьяалал
1925 У.ав Ганжууржавын Самдан Хэнтий Баянхутаг Да.ав Нацагийн Жамъян Архангай Цахир
1926 Да.ав Нацагийн Жамъян Архангай Цахир У.арс Шагжийн Төмөрбаатар Архангай Тариат
1927 У.арс Ономжавын Аюур Өвөрхангай Сант У.арс Санжмятавын Шагж Завхан Тосонцэнгэл
1928 Да.ав Нацагийн Жамъян Архангай Цахир У.арс Ономжавын Аюур Өвөрхангай Сант
1929 У.арс Баясахын Банзар Архангай Өлзийт У.арс Санжмятавын Шагж Завхан Тосонцэнгэл
1930 У.арс Санжмятавын Шагж Завхан Тосонцэнгэл У.арс Баясахын Банзар Архангай Өлзийт
1931 У.арс Мангалын Бэх-Очир Булган Сэлэнгэ У.арс Маамын Лхагва Завхан Идэр
1932 У.арс Пэлжидийн Бат-Очир Төв Дэлгэрхаан У.з Долгорын Содном Архангай Хашаат
1933 У.арс Маамын Лхагва Завхан Идэр У.арс Дамдинсүрэнгийн Данзан Сэлэнгэ Цагааннуур
1934 У.арс Хүрэлийн Дэлэг Архангай Өлзийт У.арс Лувсанмөрийн Чимэд Төв Мөнгөнморьт
1935 У.арс Лувсанмөрийн Чимэд Төв Мөнгөнморьт У.з Шаравын Гомбосүрэн Архангай Цэнхэр
1936 У.арс Лхамжавын Балсан Дорнод Чойбалсан У.арс Лувсанмөрийн Чимэд Төв Мөнгөнморьт
1937 У.арс Шагдарын Гэлэг Дорнод Гурванзагал У.арс Довчингийн Лувсанжамц Архангай Хайрхан
1938 У.арс Баатарын Төрбат Архангай Жаргалант У.арс Цэдэвийн Банди Өвөрхангай Тарагт
1939 Д.ав Бадамдоригийн Түвдэндорж Булган Хангал У.арс Маамын Лхагва Завхан Идэр
1940 У.арс Шаравын Ванчинхүү Ховд Буянт У.арс Учралын Дамчаа Дорнод Чойбалсан
1941 Д.ав Бадамдоригийн Түвдэндорж Булган Хангал У.арс Хасын Өлзийсайхан Дорнод Халхгол
1942 У.арс Өлзийтийн Чүлтэмсүрэн Хөвсгөл Түнэл У.арс Шагдарын Санжсүрэн Завхан Сантмаргац
1943 У.арс Довчингийн Лувсанжамц Архангай Хайрхан У.арс Цэнджавын Содов Архангай Хайрхан
1944 Да.ав Цэдэндоржийн Чимэд-Очир Архангай Хайрхан Д.ав Бадамдоригийн Түвдэндорж Булган Хангал
1945 Д.ав Бадамдоригийн Түвдэндорж Булган Хангал У.ав Жамсрангийн Цэвээнравдан Хөвсгөл Цагаан-Үүр
1946 Д.ав Бадамдоригийн Түвдэндорж Булган Хангал Да.ав Цэдэндоржийн Чимэд-Очир Архангай Хайрхан
1947 Д.ав Шаравын Батсуурь Говь-Алтай Жаргалан У.арс Гялдангийн Цоодол Өвөрхангай Гучин-Ус
1948 Д.ав Шаравын Батсуурь Говь-Алтай Жаргалан У.арс Гялдангийн Цоодол Өвөрхангай Гучин-Ус
1949 У.арс Пагамын Аюуш Баянхонгор Богд Д.ав Шаравын Батсуурь Говь-Алтай Жаргалан
1950 Да.ав Цэдэндоржийн Чимэд-Очир Архангай Хайрхан У.арс Өлзийтийн Чүлтэмсүрэн Хөвсгөл Түнэл
1951 У.ав Жамсрангийн Цэвээнравдан Хөвсгөл Цагаан-Үүр Д.ав Бадамдоригийн Түвдэндорж Булган Хангал
1952 Д.ав Бадамдоригийн Түвдэндорж Булган Хангал Да.ав Цэдэндоржийн Чимэд-Очир Архангай Хайрхан
1953 Д.ав Бадамдоригийн Түвдэндорж Булган Хангал Д.ав Шаравын Батсуурь Говь-Алтай Жаргалан
1954 Д.ав Бадамдоригийн Түвдэндорж Булган Хангал У.арс Цэрэннадмидын Бадамсэрээжид Хөвсгөл Цагаан-Үүр
1955 У.арс Самдангийн Оргодол Төв Баян-Өнжүүл У.з Балжингийн Бадам Булган Тэшиг
1956 Д.ав Дарийн Дамдин Хөвсгөл Цагаан-Үүр У.арс Сүнрэвийн Самданжигмэд Өвөрхангай Баянгол
1957 Д.ав Дарийн Дамдин Хөвсгөл Цагаан-Үүр Д.ав Шаравын Батсуурь Говь-Алтай Жаргалан
1958 Д.ав Дарийн Дамдин Хөвсгөл Цагаан-Үүр У.арс Жалбуугийн Чойжилсүрэн Архангай Өлзийт
1959 Д.ав Дарийн Дамдин Хөвсгөл Цагаан-Үүр У.арс Цэрэннадмидын Бадамсэрээжид Хөвсгөл Цагаан-Үүр
1960 Д.ав Дарийн Дамдин Хөвсгөл Цагаан-Үүр У.з Цэндийн Гомбодорж Архангай Хашаат
1961 Да.ав Сэрээтэрийн Цэрэн Булган Сайхан Д.ав Дарийн Дамдин Хөвсгөл Цагаан-Үүр
1962 У.арс Далайн Жамц Архангай Хотонт У.арс Жалбуугийн Чойжилсүрэн Архангай Өлзийт
1963 Д.ав Жигжидийн Мөнхбат Төв Эрдэнэсант У.арс Уламбаярын Мижиддорж Архангай Хашаат
1964 Д.ав Жигжидийн Мөнхбат Төв Эрдэнэсант У.ав Чойжилын Бээжин Хөвсгөл Цагаан-Үүр
1965 Д.ав Жигжидийн Мөнхбат Төв Эрдэнэсант Д.ав Хорлоогийн Баянмөнх Увс Хяргас
1966 Д.ав Жигжидийн Мөнхбат Төв Эрдэнэсант Д.ав Дарийн Дамдин Хөвсгөл Цагаан-Үүр
1967 Д.ав Жигжидийн Мөнхбат Төв Эрдэнэсант Д.ав Хорлоогийн Баянмөнх Увс Хяргас
1968 Д.ав Хорлоогийн Баянмөнх Увс Хяргас Д.ав Дарийн Дамдин Хөвсгөл Цагаан-Үүр
1969 У.арс Гомбо-Аюушийн Дэмүүл Өмнөговь Манлай Д.ав Дарийн Дамдин Хөвсгөл Цагаан-Үүр
1970 У.ав Чойжилын Бээжин Хөвсгөл Цагаан-Үүр Д.ав Дарийн Дамдин Хөвсгөл Цагаан-Үүр
1971 Д.ав Хорлоогийн Баянмөнх Увс Хяргас Да.ав Сэрээтэрийн Цэрэн Булган Сайхан
1972 Д.ав Хорлоогийн Баянмөнх Увс Хяргас Д.ав Жигжидийн Мөнхбат Төв Эрдэнэсант
1973 Д.ав Хорлоогийн Баянмөнх Увс Хяргас У.арс Пүрэвийн Дагвасүрэн Төв Батсүмбэр
1974 Д.ав Жигжидийн Мөнхбат Төв Эрдэнэсант Д.ав Хорлоогийн Баянмөнх Увс Хяргас
1975 Д.ав Хорлоогийн Баянмөнх Увс Хяргас Д.ав Жигжидийн Мөнхбат Төв Эрдэнэсант
1976 У.ав Дагвацэрэнгийн Хадбаатар Төв Угтаалцайдам У.арс Пүрэвийн Дагвасүрэн Төв Батсүмбэр
1977 Д.ав Хорлоогийн Баянмөнх Увс Хяргас У.арс Пүрэвийн Дагвасүрэн Төв Батсүмбэр
1978 Д.ав Дашдоржийн Цэрэнтогтох Өвөрхангай Нарийнтээл Д.ав Жигжидийн Мөнхбат Төв Эрдэнэсант
1979 Д.ав Хорлоогийн Баянмөнх Увс Хяргас У.ав Дагвацэрэнгийн Хадбаатар Төв Угтаалцайдам
1980 Д.ав Дашдоржийн Цэрэнтогтох Өвөрхангай Нарийнтээл Д.ав Жигжидийн Мөнхбат Төв Эрдэнэсант
1981 Д.ав Хорлоогийн Баянмөнх Увс Хяргас Д.ав Дашдоржийн Цэрэнтогтох Өвөрхангай Нарийнтээл
1982 Д.ав Хорлоогийн Баянмөнх Увс Хяргас У.арс Мядагийн Мөнгөн Увс Давст
1983 Д.ав Дашдоржийн Цэрэнтогтох Өвөрхангай Нарийнтээл У.ав Дагвацэрэнгийн Хадбаатар Төв Угтаалцайдам
1984 Д.ав Дашдоржийн Цэрэнтогтох Өвөрхангай Нарийнтээл У.арс Мядагийн Мөнгөн Увс Давст
1985 У.арс Бандийн Ганбаатар Өвөрхангай Баян-Өндөр У.ав Дагвацэрэнгийн Хадбаатар Төв Угтаалцайдам
1986 Д.ав Дагвацэрэнгийн Хадбаатар Төв Угтаалцайдам Д.ав Дашдоржийн Цэрэнтогтох Өвөрхангай Нарийнтээл
1987 Д.ав Хорлоогийн Баянмөнх Увс Хяргас Д.ав Дашдоржийн Цэрэнтогтох Өвөрхангай Нарийнтээл
1988 Д.ав Бадмаанямбуугийн Бат-Эрдэнэ Хэнтий Өмнөдэлгэр Д.ав Дашдоржийн Цэрэнтогтох Өвөрхангай Нарийнтээл
1989 Д.ав Бадмаанямбуугийн Бат-Эрдэнэ Хэнтий Өмнөдэлгэр У.ав Одвогийн Балжинням Увс Наранбулаг
1990 Д.ав Бадмаанямбуугийн Бат-Эрдэнэ Хэнтий Өмнөдэлгэр Д.ав Дашдоржийн Цэрэнтогтох Өвөрхангай Нарийнтээл
1990[1] Д.ав Бадмаанямбуугийн Бат-Эрдэнэ Хэнтий Өмнөдэлгэр Д.ав Хорлоогийн Баянмөнх Увс Хяргас
1991 У.ав Одвогийн Балжинням Увс Наранбулаг У.г Пунцагийн Сүхбат Баянхонгор Баян-Овоо
1992 Д.ав Бадмаанямбуугийн Бат-Эрдэнэ Хэнтий Өмнөдэлгэр У.арс Дуламжавын Мөнх-Эрдэнэ Архангай Булган
1993 Д.ав Бадмаанямбуугийн Бат-Эрдэнэ Хэнтий Өмнөдэлгэр У.арс Дуламжавын Мөнх-Эрдэнэ Архангай Булган
1994 Д.ав Бадмаанямбуугийн Бат-Эрдэнэ Хэнтий Өмнөдэлгэр У.ав Одвогийн Балжинням Увс Наранбулаг
1995 Д.ав Бадмаанямбуугийн Бат-Эрдэнэ Хэнтий Өмнөдэлгэр У.арс Дуламжавын Мөнх-Эрдэнэ Архангай Булган
1996 Д.ав Бадмаанямбуугийн Бат-Эрдэнэ Хэнтий Өмнөдэлгэр У.арс Дуламжавын Мөнх-Эрдэнэ Архангай Булган
1997 Д.ав Бадмаанямбуугийн Бат-Эрдэнэ Хэнтий Өмнөдэлгэр У.арс Дуламжавын Мөнх-Эрдэнэ Архангай Булган
1998 Д.ав Бадмаанямбуугийн Бат-Эрдэнэ Хэнтий Өмнөдэлгэр У.ав Долгорсүрэнгийн Сумъяабазар Өвөрхангай Хужирт
1999 Д.ав Бадмаанямбуугийн Бат-Эрдэнэ Хэнтий Өмнөдэлгэр У.ав Долгорсүрэнгийн Сумъяабазар Өвөрхангай Хужирт
2000- 2019 оны наадам[засварлах | edit source]
Он Түрүүлсэн бөх Үзүүрлэсэн бөх
Цол Овог нэр Харьяалал Цол Овог нэр Харьяалал
2000 Д.ав Агваансамдангийн Сүхбат Төв Сэргэлэн У.г Баянмөнхийн Гантогтох Увс Хяргас
2001 Д.ав Агваансамдангийн Сүхбат Төв Сэргэлэн Д.ав Бадмаанямбуугийн Бат-Эрдэнэ Хэнтий Өмнөдэлгэр
2002 Д.ав Гэлэгжамцын Өсөхбаяр Архангай Батцэнгэл У.г Баянмөнхийн Гантогтох Увс Хяргас
2003 Д.ав Гэлэгжамцын Өсөхбаяр Архангай Батцэнгэл У.ав Долгорсүрэнгийн Сумъяабазар Өвөрхангай Хужирт
2004 Д.ав Агваансамдангийн Сүхбат Төв Сэргэлэн У.г Баянмөнхийн Гантогтох Увс Хяргас
2005 Д.ав Гэлэгжамцын Өсөхбаяр Архангай Батцэнгэл У.ав Долгорсүрэнгийн Сумъяабазар Өвөрхангай Хужирт
2006 У.ав Долгорсүрэнгийн Сумъяабазар Өвөрхангай Хужирт У.арс Дагвадоржийн Азжаргал Говь-Сүмбэр Сүмбэр
2007 У.арс Хадбаатарын Мөнхбаатар Хөвсгөл Шинэ-Идэр У.г Ишдоржийн Доржсамбуу Булган Гурванбулаг
2008 У.арс Доржпаламын Ганхуяг Өвөрхангай Зүүнбаян-Улаан У.г Нямдоржийн Ганбаатар Говь-Алтай Чандмань
2009 Д.ав Гэлэгжамцын Өсөхбаяр Архангай Батцэнгэл У.арс Доржпаламын Ганхуяг Өвөрхангай Зүүнбаян-Улаан
2010 У.арс Батжаргалын Ганбат Увс Баруунтуруун Д.ав Гэлэгжамцын Өсөхбаяр Архангай Батцэнгэл
2011 У.ав Сүхбаатарын Мөнхбат Увс Баруунтуруун У.ав Гунаажавын Эрхэмбаяр Сэлэнгэ Мандал
2012 У.арс Пүрэвийн Бүрэнтөгс Увс Давст У.г Дамбийн Рагчаа Архангай Булган
2013 У.ав Гунаажавын Эрхэмбаяр Сэлэнгэ Мандал У.г Батнасангийн Гончигдамба Завхан Их-Уул
2014 У.ав Намсрайжавын Батсуурь Увс Ховд У.г Ширбазарын Жаргалсайхан Завхан Идэр
2015 У.арс Энхтөгсийн Оюунболд Хэнтий Өмнөдэлгэр У.арс Пүрэвийн Бүрэнтөгс Увс Давст
2016 У.ав Чимэдрэгзэнгийн Санжаадамба Архангай Хашаат У.арс Рэнцэнбямбын Пүрэвдагва Архангай Булган
2017 У.арс Цэдэвийн Содномдорж Хөвсгөл Тосонцэнгэл У.г Өлзийтогтохын Бат-Орших Увс Улаангом
2018 У.ав Намсрайжавын Батсуурь Увс Ховд У.ав Чимэдрэгзэнгийн Санжаадамба Архангай Хашаат
2019 У.ав Энхтөгсийн Оюунболд Хэнтий Өмнөдэлгэр У.ав Намсрайжавын Батсуурь Увс Ховд

Түрүү, үзүүр хүртсэн аймгуудын эрэмбэ[засварлах | edit source]

Улсын баяр наадмаас түрүү, үзүүр хүртсэн тоогоор аймгуудыг эрэмбэлвэл хорин нэгэн аймгаа Арын сайхан Архангай хүчитнүүд магнайлж, Увсын цэнхэр хязгаарын хүчтэнүүд удаалж Хэнтий, Төв, Хөвсгөл аймгууд айргийн тавд багтаж байна. Хорин нэгэн аймгаас одоогоор Баян-Өлгий, Дархан-Уул, Дорноговь, Дундговь, Орхон, Сүхбаатар аймгуудын хүчтэнүүд улсын баяр наадмаас түрүү, үзүүр хүртээгүй байна.

Д\д Аймгуудын нэр Түрүү Үзүүр Түрүүлсэн он Үзүүрлэсэн он
1. Архангай 16 23 1922, 1923, 1926, 1928, 1929, 1934, 1938, 1943, 1944, 1950, 1962, 2002, 2003, 2005, 2009, 2016 1922, 1925, 1926, 1930, 1932, 1935, 1937, 1943, 1946, 1952, 1958, 1960, 1962, 1963, 1992, 1993, 1995, 1996, 1997, 2010, 2012, 2016, 2018
2. Увс 16 14 1968, 1971, 1972, 1973, 1975, 1977, 1979, 1981, 1982, 1987, 1991, 2010, 2011, 2012, 2014, 2018 1965, 1967, 1974, 1982, 1984, 1989, 19901, 1994, 2000, 2002, 2004, 2015, 2017

2019

3. Хэнтий 15 3 1925, 1988, 1989, 1990, 19901, 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2015, 2019 1923, 1924, 2001
4. Төв 14 13 1932, 1935, 1955, 1963, 1964, 1965, 1966, 1967, 1974, 1976, 1986, 2000, 2001, 2004 1921, 1934, 1936, 1972, 1973, 1975, 1976, 1977, 1978, 1979, 1980

1983, 1985

5. Хөвсгөл 10 10 1942, 1951, 1956, 1957, 1958, 1959, 1960, 1970, 2007, 2017 1945, 1950, 1954, 1959, 1961, 1964, 1966, 1968, 1969, 1970
6. Булган 9 5 1931, 1939, 1941, 1945, 1946, 1952, 1953, 1954, 1961 1944, 1951, 1955, 1971, 2007
7. Өвөрхангай 8 15 1927, 1978, 1980, 1983, 1984, 1985, 2006, 2008 1928, 1938, 1947, 1948, 1956, 1981, 1986, 1987, 1988, 1990, 1998, 1999, 2003, 2005, 2009
8. Завхан 3 7 1924, 1930, 1933 1927, 1929, 1931, 1939, 1942, 2013, 2014
9. Говь-Алтай 2 4 1947, 1948 1949, 1953, 1957, 2008
10. Сэлэнгэ 2 2 1921, 2013 1933, 2011
11. Дорнод 2 2 1936, 1937 1940, 1941
12. Баянхонгор 1 1 1949 1991
13. Ховд 1 - 1940
14. Өмнөговь 1 - 1969
15. Говь-Сүмбэр - 1 2006
16. Баян-Өлгий - -
17. Дархан-Уул - -
18. Дорноговь - -
19. Дундговь - -
20. Орхон - -
21. Сүхбаатар - -

Түрүү, үзүүрт нэг аймгийн бөхчүүд[засварлах | edit source]

Улсын баяр наадамд нэг аймгийн харъяат бөхчүүд үлдсэн тохиолдол:

  • 1922 онд Архангай аймгийн харьяат улсын аварга Г.Вандан, улсын арслан Д.Далантай нар
  • 1926 онд Архангай аймгийн харьяат даян аварга Н.Жамъян, улсын арслан Ш.Төмөрбаатар нар
  • 1943 онд Архангай аймгийн харьяат улсын арслан Д.Лувсанжамц, улсын арслан Ц.Содов нар
  • 1959 онд Хөвсгөл аймгийн харьяат дархан аварга Д.Дамдин, улсын арслан Ц.Бадамсэрээжид нар
  • 1962 онд Архангай аймгийн харьяат улсын арслан Д.Жамц, улсын арслан Ж.Чойжилсүрэн нар
  • 1970 онд Хөвсгөл аймгийн харьяат дархан аварга Д.Дамдин, улсын аварга Ч.Бээжин нар
  • 1976 онд Төв аймгийн харьяат улсын аварга Д.Хадбаатар, улсын арслан П.Дагвасүрэн нар
  • 1982 онд Увс аймгийн харьяат дархан аварга Х.Баянмөнх, улсын арслан М.Мөнгөн нар
  • 2016 онд Архангай аймгийн харьяат улсын аварга Ч.Санжаадамба, улсын арслан Р.Пүрэвдагва нар тус тус үлдэж байжээ.

Түрүү, үзүүрт нэг сумын бөхчүүд[засварлах | edit source]

Улсын баяр наадамд нэг аймгийн нэг сумын бөхчүүд үлдсэн тохиолдол:

  • 1943 онд Архангай аймгийн Хайрхан сумын харьяат улсын арслан Д.Лувсанжамц, улсын арслан Ц.Содов нар
  • 1959 онд Хөвсгөл аймгийн Цагаан-Үүр сумын харьяат дархан аварга Д.Дамдин, улсын арслан Ц.Бадамсэрээжид нар
  • 1970 онд Хөвсгөл аймгийн Цагаан-Үүр сумын харьяат дархан аварга Д.Дамдин, улсын аварга Ч.Бээжин нар тус тус үлдэж байжээ.

Хамгийн залуу начингууд[засварлах | edit source]

Он Цол Бөхийн нэр Харьяалал Нас
1994 Залуу бөх Долгорсүрэнгийн Сумъяабазар Өвөрхангай Хужирт 20
1995 Залуу бөх Цогт-Очирын Баянмөнх Увс Хяргас 21
1996 Цэргийн начин Нинжээгийн Алтансүх Архангай Батцэнгэл 22
1997 Залуу бөх Гунгаагийн Элбэг Хөвсгөл Улаан-Уул 23
1998 Аймгийн арслан Батжаргалын Ганбат Увс Баруунтуруун 22
1999 Залуу бөх Долгорсүрэнгийн Сэржбүдээ Өвөрхангай Хужирт 23
2000 Аймгийн арслан Батжаргалын Одхүү Хэнтий Баянхутаг 23
2001 Аймгийн арслан Хадбаатарын Мөнхбаатар Хөвсгөл Шинэ-Идэр 20
2002 Аймгийн арслан Дагвадоржийн Азжаргал Говьсүмбэр Сүмбэр 24
2003 Аймгийн заан Жүгдэрийн Гансүх Дорнод Халхгол 22
2004 Аймгийн начин Түвшинтөрийн Энхтуяа Өмнөговь Баян-Овоо 22
2005 Аймгийн арслан Даш-Очирын Батболд Баянхонгор Баянбулаг 26
2006 Аймгийн арслан Мөнхсайханы Өсөхбаяр Булган Бүрэгхангай 22
2007 Аймгийн арслан Жанцангийн Бат-Эрдэнэ Говь-Алтай Цээл 21
2008 Аймгийн арслан Шоовдойхүүгийн Тогтохбаяр Говь-Алтай Жаргалан 27
2009 Аймгийн хурц арслан Цэдэвийн Содномдорж Хөвсгөл Тосонцэнгэл 23
2010 Аймгийн арслан Бямбадоржийн Заяамандах Ховд Чандмань 23
2011 Аймгийн арслан Амарын Батмөнх Хөвсгөл Цагаан-Үүр 22
2012 Аймгийн заан Болдпүрэвийн Сугаржаргал Өвөрхангай Хархорин 23
2013 Аймгийн арслан Төрөөгийн Баасанхүү Увс Тэс 24
2014 Цэргийн арслан Базаргүрийн Бадамсүрэн Завхан Алдархаан 24
2015 Аймгийн арслан Эрдэнэбатын Даш Дундговь Эрдэнэдалай 23
2016 Аймгийн арслан Доржийн Анар Дорнод Дашбалбар 24
2017 Аймгийн арслан Бередмуратын Серик Баян-Өлгий Улаанхус 23
2018 Аймгийн арслан Батбаярын Даваа-Очир Хөвсгөл Их-Уул 25
2019 Аймгийн хурц арслан Баярсайханы Орхонбаяр Сэлэнгэ Цагааннуур 21

Улсын цолтой бөхчүүдийн эрэмбэ[засварлах | edit source]

Монголын оюутан залуучуудын анхдугаар наадам[засварлах | edit source]

1959 онд “Монголын оюутан, залуучуудын анхдугаар их наадам" улс орон даяар өргөн хүрээнд явагдаж, төв орон нутгаас шалгарсан олон багууд шигшээ тэмцээнд хүрэлцэн ирж оролцжээ. Энэхүү " Монголын оюутан, залуучуудын анхдугаар их наадам "-ын үеэр Спортын төв ордоны нээлт болж энэхүү ордондоо анхны тэмцээнүүдээ зохиов. Монгол Улсын Их сургуулийн биеийн тамирын тэнхимийн дэргэд 1959 онд анхны их дээд сургуулийн “Спорт клуб" үүд хаалгаа нээв.

" Монголын оюутан, залуучуудын анхдугаар их наадам " -ын хүрээнд үндэсний бөхийн барилдааныг зохион байгуулж аймаг, бүсээс шалгарсан гучин долоон бөхийн барилдааныг тойргийн журмаар барилдуулан зарим амжилттай барилдсан бөхчүүдэд улсын цол олгосон билээ.

Монголын бүх ард түмний спартакиад[засварлах | edit source]

Улсын аварга шалгаруулах барилдаан[засварлах | edit source]

Тэмдэглэл[засварлах | edit source]

  1. Хэнтий аймгийн Дэлгэрхаан сумын нутагт зохион байгуулагдсан " Монголын нууц товчоо " -ны 750 жилийн ойн даншиг баяр наадам