Афганистаны дайн (2001–2021)

Энэ хуудас нь Афганистан дахь Америкийн дайны тухай өгүүлнэ. Афганистан дахь Зөвлөлтийн дайныг, "Зөвлөлт–Афганистаны дайн"-с харна уу. 9 сарын 11-ний халдлагын үр дүнд бий болсон дэлхийн цэргийн кампанит ажлыг, "Терроризмын эсрэг дайн"-с харна уу. хэрэглээг, "Афганистаны дайн (салаа утга)"-с харна уу.

Афганистаны дайн (2001–2021)
Хамаарах дайн: Терроризмын эсрэг дайн болон Афганистаны мөргөлдөөн
Огноо 2001 оны 10 сарын 7 – 2021 оны 8 сарын 30 (19 жил, 10 сар, 3 долоо хоног ба 2 хоног) Эхний үе шат: 2001 оны 10 сарын 7 – 2014 оны 12 сарын 28 Хоёр дахь үе шат: 2015 оны 1 сарын 1 – 2021 оны 8 сарын 30 Байршил Афганистан Үр дүн Талибуудын ялалт Исламын Улс ба Талибуудын мөргөлдөөн болон Хайбер Пахтунхва дахь бослого үргэлжилсээр байна Талибаны эсрэг Бүгд найрамдахчуудын бослого эхлэв Эхний үе шат: 2001 оны 12 сард Талибаны удирдлага доорх Афганистаны Исламын Эмират Улс руу довтолж, түлхэн унагасан Талибаны бослогын эхлэл 2004 оны 1 сард эвслийн дэмжлэгтэй Исламын Бүгд Найрамдах Афганистан Улс байгуулагдсан 2011 оны 5 сарын 2-нд Пакистанд Осама бен Ладеныг алсан ISAF-ыг татан буулгах үед байлдааны ажиллагааны аажим "афганчлал" Хоёр дахь үе шат: АНУ болон Талибанчуудын хооронд байгуулсан Дохагийн хэлэлцээрээр АНУ тэргүүтэй цэргүүдийг татан гаргаж эхэлж, 2021 оны 8 сарын 30-нд бүрэн гаргасан 2021 оны Талибаны довтолгоо Исламын Бүгд Найрамдах Афганистан Улсыг түлхэн унагав 2021 оны 8 сарын 15-нд Кабул эзлэгдсэнээр тулаан албан ёсоор өндөрлөв Талибаны үндэсний түр засгийн газрыг 2021 оны 9 сарын 7-нд зарласан Нутаг дэвсгэрийн өөрчлөлт Афганистан дахь талибуудын хяналт АНУ оролцохоос өмнөх нутаг дэвсгэртэй харьцуулахад нэмэгдсэн
Байлдагч талууд
Довтолгоо (2001):  Умардын Холбоо Америкийн Нэгдсэн Улс Нэгдсэн Хаант Улс Канад Герман Австрали Итали Шинэ Зеланд	Довтолгоо (2001): Афганистаны Исламын Эмират Улс Аль-Каида  055-р бригад
ОУАБТХ/ШД үе шат (2001–2021):  Афганистаны Исламын Улс (2001–2002)  Афганистаны шилжилтийн захиргаа (2002–2004)  Исламын Бүгд Найрамдах Афганистан Улс (2004–2021)  ОУАБТХ (2001–2014; 51 улс)  Америкийн Нэгдсэн Улс  Нэгдсэн Хаант Улс  Канад  Герман  Австрали  Итали  Шинэ Зеланд  Франц Турк Гүрж Йордан Болгар Польш Румын Испани Чех Македон Дани Армени Азербайжан Финланд Хорват Унгар Норвеги Литва Монгол Арабын Нэгдсэн Эмират Улс Бельги Португал Словак Нидерланд Монтенегро Латви Швед Албани Украин Босни–Херцеговин Грек Ирланд Исланд Эстони Австри Малайз Словени Колумби Швейцар Бахрейн Сальвадор Люксембург Өмнөд Солонгос Тонга Сингапур  Шийдвэртэй дэмжлэг (2015–2021; 36 улс) Афганистаны Исламын Эмират Улсын дээд зөвлөл (баталснаар; 2015 оноос) Хост хамгаалах хүчин ба бусад засгийн газрыг дэмжигч хагас цэрэгжсэн бүлэглэлүүд	ОУАБТХ/ШД үе шат (2001–2021): Талибан Хаккани сүлжээ (2002 оноос) Аль-Каида Энэтхэгийн хойг дахь Аль-Каида Дэмжсэн: Хезб-е Ислами Гулбуддин (2016 он хүртэл үе, үе) Исламын жихадын холбоо (2002 оноос) Узбекистаны Исламын хөдөлгөөн (2015 он хүртэл) Туркистаны Исламын нам Лашкар-е-Жангви Пакистаны Талибан Лашкар-е-Ислам Иран (мэдэгдсэн ч Иран үгүйсгэсэн) Пакистан (мэдэгдсэн ч Пакистан үгүйсгэсэн) Орос (мэдэгдсэн ч Орос үгүйсгэсэн) Саудын Араб (мэдэгдсэн ч Саудын Араб үгүйсгэсэн) Катар (Саудын Араб мэдэгдсэн ч Катар үгүйсгэсэн) Хятад (АНУ мэдэгдсэн ч Хятад үгүйсгэсэн) Талибуудын хуваагдсан бүлэглэлүүд Мулла Дадуллын фронт (2012 оноос) Фидаи Махаз (2013 оноос) ШД үе шат (2015–2021): ИЛИУ–ХМ (2015 оноос) Узбекистаны Исламын хөдөлгөөн (2015 оноос)
Командлагч болон удирдагчид
Жагсаалт Хамид Карзай Ашраф Гани Жорж Буш Барак Обама Доналд Трамп Жо Байден Тони Блэр Гордон Браун Дэвид Кэмерон Тереза ​​Мэй Борис Жонсон Жан Кретьен Пол Мартин Стивен Харпер Жастин Трюдо Герхард Шрёдер Ангела Меркель Жон Ховард Кевин Радд Жулиа Гиллард Тони Эбботт Малкольм Төрнбулл Скотт Моррисон Силвио Берлускони Романо Проди Марио Монти Энрико Летта Маттео Ренци Паоло Жентилони Жузеппе Конте Марио Драги Хелен Кларк Жон Ки Билл Инглиш Жасинда Ардерн Кеннет Ф. Маккензи Жон Ф. Кэмпбелл ОУАБТХ-ний хуучин командлагчдын жагсаалт Хуучин ШД-ийн командлагчдын жагсаалт Нангиалай † Абдул Манан Ниязи †	Жагсаалт Мулла Омар # Ахтар Мансур † Хибатулла Ахунзада Обайдулла Ахунд † Жалалуддин Хаккани # Сиражуддин Хаккани Мулла Якоб Абдул Гани Барадар Гулбуддин Хекматяр Осама бен Ладен † Айман аль-Завахири Асим Умар † Мухаммед Расул Хажи Нажибулла Шахаб аль-Мухажир Хафиз Саид Хан † Мавлави Хабиб Ур Рахман Абдул Хасиб Логари † Абдул Рахман Галеб † Абу Саад Эрхаби † Абдулла Орокзай (ДО) Кари Хекмат † Муфти Немат  Давуд Ахмад Софи † Мохамед Захран † Ишфак Ахмед Софи †
Цэргийн хүч
ОУАБТХ: 130,000+ (Хүчний оргил) Афганистаны Үндэсний Батлан Хамгаалах, Аюулгүй Байдлын Хүчин: 307,947 (Хүчний оргил, 2021 оны 1 сар) Шийдвэртэй дэмжлэг даалгавар: 17,178 (Хүчний оргил, 2019 оны 10 сар) Батлан ​​хамгаалахын гүйцэтгэгчид: 117,227 (Хүчний оргил, 2012 оны 2-р улирал) Афганистаны Исламын Эмират Улсын дээд зөвлөл: 3,000–3,500 Хост хамгаалах хүчин: 3,000-10,000 (2018)	Талибан: 58,000-100,000 (2021 оны 2 сарын үед) Хаккани сүлжээ: 4,000–15,000 (2009) ХИГ: 1,500–2,000+ (2014) Аль-Каида: 2016 онд ~300 (2001 онд ~ 3,000) Фидаи Махаз: 8,000 (2013) ИЛИУ–ХМ: 3,500–4,000 (2018, Афганистанд)
Хохирол
Афганистаны аюулгүй байдлын хүчин: 66,000–69,095 алагдсан Умардын Холбоо: 200 алагдсан Эвсэл: Үхсэн: 3,579 Америкийн Нэгдсэн Улс: 2,420 Их Британи: 457 Канад: 159 Франц: 90 Герман: 62 Итали: 53 Бусад: 338 Шархадсан: 23,536 АНУ: 20,713 Их Британи: 2,188 Канад: 2,071 Гэрээ байгуулагч Үхсэн: 3,917 Шархадсан: 15,000+ Нийт алагдсан: 76,591	Талибаны босогчид: 52,893 алагдсан (2,000+ Аль-Каидагийн дайчин) ИЛИУ–ХМ: 2,400+ алагдсан
Алагдсан энгийн иргэд: 70,000 Нийт алагдсан: 176,206 (Браун их сургууль) 212,191+ (УММХ)
a  Үргэлжлүүлсэн жагсаалтад 2014 оны 11 сарын байдлаар 200-аас цөөн цэрэг оруулсан улсууд багтсан. b  Үргэлжлүүлсэн жагсаалтад 2017 оны 5 сарын байдлаар 200-аас цөөн цэрэг оруулсан улсууд багтсан.

2001 оны аравдугаар сарын 7-ны өдөр америкчууд, британичуудын хамт Афганистанд “Гандан буурашгүй эрх чөлөө” нэртэй ажиллагааг эхлүүлэн өргөн хэмжээний цуврал цохилтыг талибын дэглэмд өгөв.

Барууны хутгалдан орсон энэ дайн 2022 оны 8 сар хүртэл үргэлжилсэн байна.

Эх сурвалж

• Coll, Steve (2004). Ghost Wars: The Secret History of the CIA, Afghanistan, and Bin Laden, from the Soviet Invasion to September 10, 2001. Penguin. ISBN 978-1-59420-007-6. {{cite book}}: Invalid |ref=harv (help)
• Girardet, Edward (2011). Killing the Cranes: A Reporter's Journey Through Three Decades of War in Afghanistan (3 August 2011 хэвлэл). Chelsea Green Publishing. х. 416. {{cite book}}: Invalid |ref=harv (help)
• 911 Commission (20 September 2004). "National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States". Архивласан огноо 11 Хоёрдугаар сар 2010. Татаж авсан: 17 February 2010. {{cite web}}: Invalid |ref=harv (help)CS1 maint: numeric names: authors list (link)
• Risen, James (4 September 2008). State of War: The Secret History of the CIA and the Bush Administration. Simon & Schuster UK. ISBN 978-1-84737-511-7. {{cite book}}: Invalid |ref=harv (help)
• Auerswald, David P. & Stephen M. Saideman, eds. NATO in Afghanistan: Fighting Together, Fighting Alone (Princeton U.P. 2014)
• Stewart, Richard W. (2004). Operation Enduring Freedom. BG John S. Brown. United States Army. х. 46. Эх хувилбараас архивласан: 2015-06-23. Татаж авсан: 2014-11-23.
• AEI (24 July 2008). "America and the War on Terror". AEI Public Opinion Study. Эх хувилбараас архивласан: 22 Долдугаар сар 2014. Татаж авсан: 23 Арван нэгдүгээр сар 2014. {{cite web}}: Check date values in: |access-date= and |archive-date= (help); Invalid |ref=harv (help)
• Call, Steve (15 January 2010). Danger Close. Texas A&M University Press. ISBN 978-1-60344-304-3. {{cite book}}: Invalid |ref=harv (help)
• Woodward, Bob (27 September 2010). Obama's Wars. Simon & Schuster. ISBN 978-1-4391-7251-3. {{cite book}}: Invalid |ref=harv (help)

Цааш унших

• "Duty: Memoirs of a Secretary at War". by Robert Gates. New York: Alfred A. Knopf, 2014.

Гадаад холбоос

 Commons: Афганистаны дайн (2001–одоо үе) – Викимедиа зураг, бичлэг, дууны сан

• Afghanistan profile – A chronology of key events as provided by BBC
• 75,000 documents on Wikileaks