Душанбе
Душанбе | |
|---|---|
Душанбегийн тэнгэрийн хаяа | |
 Тамга | |
  Душанбе Тажикистан дахь Душанбегийн байршил  Душанбе Душанбе (Ази) .svg) Душанбе Душанбе (Дэлхий) | |
| Солбицол: 38°32′12″N 68°46′48″E / 38.53667°N 68.78000°EСолбицол: 38°32′12″N 68°46′48″E / 38.53667°N 68.78000°E | |
| Улс |  Тажикистан |
| Бүс нутаг | Душанбе |
| Үгийн гарал | Даваа гараг |
| Дүүргүүд | Жагсаалт
|
| Засаг захиргаа | |
| • Хотын дарга | Рустам Эмомали (ТААН) |
| Газар нутаг | |
| • Газар | 203 км2 (78 бээр2) |
| • Хотын бүс | 185 км2 (71 бээр2) |
| Өндөр | 823 м (2,700 фут) |
| Хамгийн өндөр цэг | 930 м (3,050 фут) |
| Хамгийн нам цэг | 750 м |
| Хүн ам (1 сарын 1, 2022) | |
| • Нийслэл | 1,201,800[5] |
| Цагийн бүс | UTC+5 (Тажикистаны цаг) |
| • Зун (ЗЦ) | UTC+5 (Тажикистаны цаг) |
| Шуудангийн дугаар | 6-Орон |
| Бүсийн дугаар | 372[2] |
| Улсын дугаар | 01, 05[6] |
| ХХИ (2019) | 0.737[7] high |
| Албан ёсны хэл | |
| Вэб сайт | www |
Душанбе (Тажик: Душанбе, мөн دوشنبه Дюшанбе) нь 679,400 хүнтэй, Тажикистан улсын хамгийн том болон нийслэл хот юм. Тажик хэлний Душанбе гэдэг нь монголчилбол Даваа гараг гэх утгатай[9] бөгөөд Даваа гарагт нээгддэг зах зээл байснаа өргөжиж хот болсон түүхтэй юм.
Түүх
[засварлах | кодоор засварлах]Варзоб, Кофарнихон хоёр голын бэлчирт байрладаг Дюшанбе нь 20-р зууны эхэн үе хүртэл тосгон эсвэл гацаа байжээ. 1920-1921 онуудад Бухарын сүүлчийн эмир болон Оросын улаан армийн эрхэнд ээлж дараалан орж байв. 1925 онд хот сэргээгдэж, Тажикийн өөртөө засах холбооны социалист бүгд найрамдах улсын нийслэл болсон байна. 1929 онд хотын нэрийг Сталинабад хэмээн өөрчилж, 1961 онд эргэн нэрээ авсан бөгөөд оросжсан кирилл үсэгт тохируулсан Душанбе хэмээн нэрлэгджээ.
Социализмын жилүүдэд энэ хот нь хөвөн даавуу болон торго үйлдвэрлэлээр төрөлжиж, хотын хүн ам өссөн. 1992-1997 онд үргэлжилсэн Тажикистаны иргэний дайны үеэр хот багагүй сүйдсэн.
Хүн ам зүй
[засварлах | кодоор засварлах]Душанбегийн хүн амыг нь үндэстэн, ястны бүтцээр ангилвал: 83.4% тажик, 9.1% узбек, 5.1% орос, 2.4% бусад болно.
| Он | Хүний тоо |
|---|---|
| 1926 | 6,000 |
| 1936 | 83,000 |
| 1956 | 227,000 |
| 1971 | 388,000 |
| 1991 | 582,000 |
| 2002 | 579,000 |
| 2006 | 661,000 |
Цаг уур
[засварлах | кодоор засварлах]| Цаг уурын мэдээлэл: Душанбе (1991–2020, туйлын үе 1926–одоо) | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Сар | 1 сар | 2 сар | 3 сар | 4 сар | 5 сар | 6 сар | 7 сар | 8 сар | 9 сар | 10 сар | 11 сар | 12 сар | Жил |
| Макс. Температур °C (°F) | 21.8 (71.2) |
27.7 (81.9) |
32.2 (90.0) |
36.2 (97.2) |
38.8 (101.8) |
44.1 (111.4) |
43.7 (110.7) |
45.0 (113.0) |
38.9 (102.0) |
36.8 (98.2) |
31.9 (89.4) |
24.3 (75.7) |
45.0 (113.0) |
| Дундаж дээд °C (°F) | 9.0 (48.2) |
11.0 (51.8) |
17.0 (62.6) |
22.8 (73.0) |
27.9 (82.2) |
33.6 (92.5) |
36.4 (97.5) |
35.5 (95.9) |
31.3 (88.3) |
24.4 (75.9) |
16.7 (62.1) |
11.1 (52.0) |
23.1 (73.6) |
| Өдрийн дундаж °C (°F) | 3.1 (37.6) |
5.0 (41.0) |
10.5 (50.9) |
15.8 (60.4) |
20.1 (68.2) |
25.1 (77.2) |
27.4 (81.3) |
26.0 (78.8) |
21.2 (70.2) |
14.7 (58.5) |
9.0 (48.2) |
4.6 (40.3) |
15.2 (59.4) |
| Дундаж доод °C (°F) | −0.9 (30.4) |
0.5 (32.9) |
5.5 (41.9) |
10.1 (50.2) |
13.4 (56.1) |
17.2 (63.0) |
18.9 (66.0) |
17.2 (63.0) |
12.7 (54.9) |
7.8 (46.0) |
3.8 (38.8) |
0.4 (32.7) |
8.9 (48.0) |
| Мин. температур °C (°F) | −26.6 (−15.9) |
−17.6 (0.3) |
−12.9 (8.8) |
−6.1 (21.0) |
1.2 (34.2) |
8.4 (47.1) |
10.9 (51.6) |
8.2 (46.8) |
−1.0 (30.2) |
−4.4 (24.1) |
−13.5 (7.7) |
−19.5 (−3.1) |
−26.6 (−15.9) |
| Дундаж хур тунадас см (инч) | 61 (2.4) |
94 (3.7) |
103 (4.1) |
114 (4.5) |
77 (3.0) |
17 (0.7) |
3 (0.1) |
1 (0.0) |
4 (0.2) |
29 (1.1) |
55 (2.2) |
60 (2.4) |
618 (24.4) |
| Дундаж хур тунадастай өдрүүд (≥ 1.0 мм) | 8.5 | 9.1 | 13.4 | 9.8 | 7.8 | 1.5 | 0.7 | 0.1 | 0.8 | 3.7 | 5.3 | 8.1 | 68.8 |
| Дундаж харьцангуй чийгшил (%) | 69 | 67 | 65 | 63 | 57 | 42 | 41 | 44 | 44 | 56 | 63 | 69 | 57 |
| Сарын дундаж нартай цаг | 120 | 121 | 156 | 198 | 281 | 337 | 352 | 338 | 289 | 224 | 164 | 119 | 2,699 |
| Эх сурвалж 1: Pogoda.ru.net[10] | |||||||||||||
| Эх сурвалж 2: Deutscher Wetterdienst (чийгшил 1951–1993 ба хур дунадастай өдөр 1961–1990)[11] NOAA (нар, 1961–1990)[12] | |||||||||||||
Дүүрэг
[засварлах | кодоор засварлах]Душанбе хот нь доорх 4 дүүрэгтэй:
- Абу Али Ибн Сина
- Фирдавси
- Исмаил Сомони
- Шохмансур
Цахим холбоос
[засварлах | кодоор засварлах]
 |
Wiktionary: Душанбе – Энэ үгийг тайлбар толиос харна уу |
Эшлэл
[засварлах | кодоор засварлах]- ↑ Эш татахад гарсан алдаа: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "Вечёрка-2020". - 1 2 "About Dushanbe". U.S. Embassy in Tajikistan. Татаж авсан: 2020-08-01.
- ↑ M., Davidzon (1983). Dushanbe, a guide. Raduga. OCLC 11399951.
- ↑ Эш татахад гарсан алдаа: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "Dushanbe-2021a". - ↑ "ШУМОРАИ АЊОЛИИ ЉУМЊУРИИ ТОЉИКИСТОН ТО 1 ЯНВАРИ СОЛИ 2022" (PDF). 2022. Эх хувилбараас (PDF) архивласан: 10 October 2022. Татаж авсан: 3 February 2023.
- ↑ "License Plates of Tajikistan". worldlicenseplates.com. Татаж авсан: 2021-07-28.
- ↑ "Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab". hdi.globaldatalab.org. Татаж авсан: 2018-09-13.
- ↑ "КОНСТИТУЦИЯ РЕСПУБЛИКИ ТАДЖИКИСТАН". prokuratura.tj. Parliament of Tajikistan. Татаж авсан: 9 January 2020.
- ↑ D. Saimaddinov, S. D. Kholmatova, and S. Karimov, Tajik-Russian Dictionary, Academy of Sciences of the Republic of Tajikistan, Rudaki Institute of Language and Literature, Scientific Center for Persian-Tajik Culture, Dushanbe, 2006.
- ↑ "Weather and Climate-The Climate of Dushanbe" (Орос хэлээр). Цаг агаар ба уур амьсгал. Татаж авсан: 2026-05-28.
- ↑ "Klimatafel von Duschanbe / Tadschikistan" (PDF). Baseline climate means (1961–1990) from stations all over the world (Герман хэлээр). Deutscher Wetterdienst. Татаж авсан: 2026-05-28.
- ↑ "Dushanbe Climate Normals 1961–1990". Үндэсний далай тэнгис ба агаар мандлын захиргаа. Эх хувилбараас архивласан: 2021-10-29. Татаж авсан: 2026-05-28.