Дамаск

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Jump to navigation Jump to search
Дамаск хот
хот
арабаар دمشق‎ — Dimashq‎ [ димәшқ ]
францаар Damas, англиар Damascus
армениар Դամասկոս, оросоор Дама́ск
Хотын захын уулнаас нэлэнхүй өргөн харахуй

Дамаск
Сири орон дахь Дамаск хотын байрласан цэг
Улс СириСири Сири
Муж Дамаск
Хот Дамаск
Газар нутаг 105 км2
Газрын байц д.т.д. 680 м
Хүн ам (2009) 1,711,000 хүн
Нягт сийрэг 14,864 хүн/км2
МЭӨ 2500 онд бичиг номд дурдагдсан
Цагийн бүс ДЕЦ (ГЦ+2)
Утасны дуг. +963 (0)11
Цахим хуудас damascus.gov.sy
Дамаскийн эртний хот*
ЮНЕСКО-гийн Дэлхийн өв
Дамаскийн цайз
Улс СириСири Сири
Төрөл соёлын
Шалгуур i, ii, iii, iv, vi
Дугаар 20
Бүс** Ази, Австрали ба Далайн орнууд дахь дэлхийн өвүүд‎
Бүртгэсэн түүх
Бүртгэсэн 1979  (3-р чуулган)
* Нэр нь Дэлхийн өвийн жагсаалтад бүртгэгдсэний дагуу.
** Бүс нь ЮНЕСКО-гийн тогтоосны дагуу.

Дамаск [daˈmaskʊs] (араб. دمشق, Димашк, мөн الشام аш-Шам гэгддэг) нь Сири Улсын нийслэл ба хамгийн том хот нь бөгөөд хамгийн удаан хугацааны туршид тасралтгүй оршин суугдаж ирсэн хотуудын нэг юм. Хүн ам нь 1.67 сая хэмээн тооцогдож байна. Хот нь өөрөө муж бөгөөд үүнээс гадна Риф Димашк (тосгоны Дамаск) мужийн төв юм.

Түүх[засварлах | edit source]

Дамаск хот нь МЭӨ 6000 - МЭӨ 5000 жилийн өмнө үндэслэгдсэн хүн төрөлхтний түүхэнд дэх хамгийн эртний хотуудын нэг билээ. Дамаскийн тухай анхны түүхэн мэдээлэл нь МЭӨ 15-р зууны үед буюу энэ хот Египетийн фараонуудын захиргаанд байсан үеэс эхтэй.

Дамаск нь Ассирийн нэг хэсэг, Шинэ-Вавилоны хаант улс, Израилийн хаант улс, Ахеменидийн гүрэн, Александр Македонскийн эзэнт гүрэн, түүнийг нас барсны дараа үүссэн Эллинистын Селевкид хаант улсын бүрэлдэхүүнд байжээ.

МЭӨ 83 онд Дамаск болон бүх Сири Армений эзэнт гүрний нэг хэсэг болсон. МЭӨ 64 онд Ромын жанжин Гней Помпей түүнийг Ромын эзэнт гүрэнд нэгтгэв. Энд Персүүдийн эсрэг тулалдаж байсан Ромын легионуудын түшиц газар байрладаг байжээ.

395 онд хот Византийн эзэнт улсын нэг хэсэг болжээ. Анхны Христэд итгэгчид Дамаскт МЭ 1-р зуунд Төлөөлөгч Паулын айлчлалын дараа гарч ирсэн байна.

Ярмук гол дахь тулалдаанд (636 оны 8-р сард) Арабчууд Византийн армийг ялсаны үр дүнд Дамаск Арабын Халифатын нэг хэсэг болжээ. 661-750 онд Дамаск нь Умайя Халифатын нийслэл байсан.

1260 онд Египетийн мамлюкууд Дамаскийг эзлэн эрх мэдлээ тогтоосон байна.

1300 онд Дамаскийг монголчууд эзлэн авчээ. Тэдний байлдан дагуулалтыг Арабын түүхч аль-Макризи-гийн хэлснээр "цус гудамжаар гол мэт урсаж байв" гэжээ. Зуун жилийн дараа 1400 онд Доглон Төмөр хотыг сүйрүүлжээ. Шилдэг зэвсгийн дархчууд, гар урчуудыг Самарканд руу боолчлолд авч явсан байна.

Османы эзэнт гүрний үед Дамаск нь Мекка руу хаж мөргөл хийхээр явж буй мөргөлчдийн дамжин өнгөрөх гол цэг гэгддэг мужийн төвүүдийн нэг болжээ.

1833 онд Мехмед-Али Сирийг эзлэж Дамаскийг түр захирсан боловч Султаны Европын холбоотнууд түүнийг Сирийн хамт 1840 онд Туркт буцааж өгчээ.

Дэлхийн нэгдүгээр дайнд ялагдсаны дараахан Османы эзэнт гүрэн задарч, олон газар нутаг хуваагдсан. 1920 онд Сирийн Арабын Хаант улс байгуулагдаж, төв нь Дамаск хотод байрладаг. Хожим Иракийн хаан болсон Хашимуудын угсааны Фейсалыг тус нутгийн хаан хэмээн зарлав. Гэвч Сирийн тусгаар тогтнол тийм ч удаан үргэлжилсэнгүй. Хэдэн сарын дараа Францын арми Сирийг эзэлж, 1920 оны 7 дугаар сарын 23-нд Майсалуны давааны тулалдаанд Сирийн цэргүүдийг бут ниргэжээ.

Франц 1922 онд Сирийн нутаг дэвсгэрт Үндэстнүүдийн Лигийн мандаттай болсон. 1926 онд мандаттай газар нутгийг Ливан, Сири гэж хоёр хуваасан байна.

1920-1943 онд Дамаск нь Францад харьяалагддаг Сирийн мандаттай нутаг дэвсгэрийн засаг захиргааны төв байсан бөгөөд 1943 онд Сири улс тусгаар тогтнолоо зарласны дараа нийслэл нь болсон түүхтэй.

Газар зүй[засварлах | edit source]

Тус хот нь Газар дундын тэнгисээс 80 орчим километрийн зайд, Антиливан нурууны зүүн хэсэгт байрладаг бөгөөд далайн түвшнээс дээш 680 метрийн өндөрт өргөгдсөн тэгш өндөрлөг дээр байрладаг.

Дамаск хотын нийт талбай нь 105 км².

Districts of damascus-ru.svg

Зураг[засварлах | edit source]

Цаг уур[засварлах | edit source]

Дамаск
Уур амьсгалын диаграмм
123456789101112
 
 
56
 
12
1
 
 
36
 
15
2
 
 
26
 
19
4
 
 
16
 
24
7
 
 
7
 
30
11
 
 
0
 
34
14
 
 
0
 
36
17
 
 
0
 
36
16
 
 
0
 
33
13
 
 
8
 
28
8
 
 
28
 
20
4
 
 
47
 
14
2
Температур °CТунадас мм
Эх сурвалж: wetterkontor.de
Сарын дундаж температур болон хур тунадасны хэмжээ: Дамаск
1-р сар 2-р сар 3-р сар 4-р сар 5-р сар 6-р сар 7-р сар 8-р сар 9-р сар 10-р сар 11-р сар 12-р сар
Маx. Температур (°C) 12.4 15.1 19.1 24.2 29.6 33.9 35.8 35.6 32.6 27.7 20.3 14.1 Ø 25.1
Мин. Температур (°C) 0.5 1.6 3.8 7.4 10.5 14.3 16.5 16.0 12.6 8.3 3.8 1.5 Ø 8.1
Тунадас (мм) 56 36 26 16 7 0 0 0 0 8 28 47 Σ 224
Нартай цаг (h/d) 5.3 6.5 7.3 8.3 10.4 11.9 11.8 11.4 10.2 8.6 6.9 5.3 Ø 8.7
Бороотой өдөр (d) 7 4 4 3 1 0 0 0 0 1 3 5 Σ 28
Агаарын чийгшил (%) 76 68 59 53 47 42 46 50 51 50 61 74 Ø 56.4
Т
е
м
п
е
р
а
т
у
р
12.4
0.5
15.1
1.6
19.1
3.8
24.2
7.4
29.6
10.5
33.9
14.3
35.8
16.5
35.6
16.0
32.6
12.6
27.7
8.3
20.3
3.8
14.1
1.5
1-р сар 2-р сар 3-р сар 4-р сар 5-р сар 6-р сар 7-р сар 8-р сар 9-р сар 10-р сар 11-р сар 12-р сар
Хур тунадас
Х
у
р

т
у
н
а
д
а
с
56
36
26
16
7
0
0
0
0
8
28
47
  1-р сар 2-р сар 3-р сар 4-р сар 5-р сар 6-р сар 7-р сар 8-р сар 9-р сар 10-р сар 11-р сар 12-р сар
Эх сурвалж: wetterkontor.de

Цахим холбоос[засварлах | edit source]

 Commons: Дамаск – Викимедиа дуу дүрсний сан
 Commons: Дамаск муж – Викимедиа зураг, бичлэг, дууны сан
 Wikivoyage: Дамаск – Аяллын хөтөч
Wiktionary
Wiktionary: Дамаск – Энэ үгийг тайлбар толиос харна уу