Астана
Астана
Astana | |
|---|---|
 | |
 Интерактив газрын зураг | |
  Астана  Астана | |
| Улс |  Казахстан |
| Байгуулагдсан | 8-р зуун (Бозок)[1] 1830 (орчин үеийн) |
| Засаг захиргаа | |
| • Төрөл | Хотын дарга–зөвлөл |
| • Биет | Хотын зөвлөл |
| • Аким | Женис Касымбек[2] |
| Газар нутаг | |
• Хот | 810.2 км2 (312.8 бээр2) |
| Өндөр | 347 м (1,138 фут) |
| Хүн ам (11 сарын 1, 2025)[3] | |
| • Хот | 1,622,245[4] |
| • Байр | Төв Азид 3-т Казахстанд 2-т |
| • Бөөгнөрөл | 1,650,000 |
| Иргэдийн нэршил | Астаначууд (Монгол) Астаналық, Astanalyq (Казах) |
| ДНБ (Нэрлэсэн, 2024) | |
| • Хот | KZT 15,485 тэрбум ($32.517 тэрбум) |
| • Нэг хүнд ноогдох | KZT 10,466,300 ($21,980) |
| Цагийн бүс | UTC+05:00 (Казахстаны Цаг) |
| Шуудангийн дугаар | 010000–010015[7] |
| Бүсийн дугаар | 7172[8] |
| Улсын дугаар | 01, Z |
| ХХИ (2021) | 0.796[9] өндөр · 5-д |
| Вэб сайт | www |
.jpg)
.jpg)
.svg)
.svg)
Астана (Казах: Астана) - Бүгд Найрамдах Казахстан Улсын нийслэл хот юм. Казахстаны төв умар талд Акмола мужаар хүрээлүүлж 722 км² газар эзлэн Ишим голын эрэг дээр байрладаг. 2020 оны байдлаар 1.136,156 оршин суугчтай болсон байна.[10] Үүгээрээ бол Алматы хотын дараах хүн амаараа улсын хоёрдугаарт орж байгаа хот юм.
Хотын түүх
[засварлах | кодоор засварлах]1862 онд анх хотын статустай болсон Акмолинск 100 жилийн дараа ЗХУ-ын үед буюу 1961-1992 оны хооронд Целиноград гэж нэртэй болоод Казахстан улс тусгаар тогтносны дараа 1992 оноос Акмола (казак хэлээр "Цагаан шүтээн") гэж нэрлэгдэх болсон. 1997 онд Астана (казах . «нийслэл») гэж нэрийдэж 1998 оны 6 дугаар сарын 10-нд албан ёсоор нийслэл болжээ.
2019 оны 3 дугаар сарын 20-нд БНКазУ-ын Ерөнхийлөгч Нурсултан Назарбаев албан тушаалаасаа буусантай холбогдуулж түүнд зориулж Казахстаны парламент улсын нийслэлийг Нур-Султан гэж албан ёсоор нэрлэх болсон ч 2022 оны 9-р сарын 17-нд эргээд Астана нэрээ буцаан авчээ. Ийнхүү тус хот түүхэндээ 6 удаа нэрээ сольжээ.
Хүн ам
[засварлах | кодоор засварлах]1989 онд бүх хүн амын тоо 281 мянга байж оросууд дийлэнхдээ (хүн амын 54.1% орос, 17.7% казах) сууж байсан бол 2010 онд нийт хүн амын тоо 684 мянгад хүрч хүн амын 65.1%-ийг казах үндэстэн бүрдүүлэх болжээ.[11][12] 2021 оны байдлаар тус хотын хүн ам 1 184 469 хүрээд байна гэж Казахстаны Үндэсний эдийн засгийн яамнаас мэдээлсэн байна.
| Казахстаны нийслэлийн хүн амын өөрчлөлт | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1945 | 1989 | 1992 | 1993 | 1994 | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 |
| 69 400 | ↗281 252 | ↗298 700 | ↘292 200 | ↗294 600 | ↘293 200 | ↘289 700 | ↘287 200 | ↗300 500 | ↗326 900 | ↗381 000 |
| 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 |
| ↗440 200 | ↗493 100 | ↗501 998 | ↗510 533 | ↗529 335 | ↗550 438 | ↗574 448 | ↗602 684 | ↗605 254 | ↗649 146 | ↗697 156 |
| 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | ||
| ↗742 884 | ↗778 198 | ↗814 435 | ↗852 882 | ↗872 655 | ↗972 672 | ↗1 032 475 | ↗1 078 384 | ↗1 136 156 | ||
Газар зүй
[засварлах | кодоор засварлах]Цаг агаар
[засварлах | кодоор засварлах]| Цаг уурын мэдээлэл: Астана (1991–2020, туйлын үе 1881–одоо) | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Сар | 1 сар | 2 сар | 3 сар | 4 сар | 5 сар | 6 сар | 7 сар | 8 сар | 9 сар | 10 сар | 11 сар | 12 сар | Жил |
| Макс. Температур °C (°F) | 5.0 (41.0) |
8.2 (46.8) |
22.1 (71.8) |
29.7 (85.5) |
36.1 (97.0) |
40.1 (104.2) |
41.6 (106.9) |
38.7 (101.7) |
36.2 (97.2) |
26.7 (80.1) |
18.5 (65.3) |
5.2 (41.4) |
41.6 (106.9) |
| Дундаж дээд °C (°F) | −10.3 (13.5) |
−8.8 (16.2) |
−1.5 (29.3) |
12.2 (54.0) |
20.9 (69.6) |
25.8 (78.4) |
26.6 (79.9) |
25.5 (77.9) |
18.9 (66.0) |
10.4 (50.7) |
−1.3 (29.7) |
−8.0 (17.6) |
9.2 (48.6) |
| Өдрийн дундаж °C (°F) | −14.5 (5.9) |
−13.6 (7.5) |
−6.0 (21.2) |
6.5 (43.7) |
14.5 (58.1) |
19.6 (67.3) |
20.6 (69.1) |
19.1 (66.4) |
12.6 (54.7) |
5.0 (41.0) |
−5.2 (22.6) |
−12.0 (10.4) |
3.9 (39.0) |
| Дундаж доод °C (°F) | −18.7 (−1.7) |
−18.0 (−0.4) |
−10.4 (13.3) |
1.2 (34.2) |
8.2 (46.8) |
13.4 (56.1) |
14.9 (58.8) |
13.0 (55.4) |
6.8 (44.2) |
0.5 (32.9) |
−8.7 (16.3) |
−16.0 (3.2) |
−1.2 (29.8) |
| Мин. температур °C (°F) | −51.6 (−60.9) |
−48.9 (−56.0) |
−37.2 (−35.0) |
−27.8 (−18.0) |
−10.8 (12.6) |
−1.5 (29.3) |
2.3 (36.1) |
−2.2 (28.0) |
−8.2 (17.2) |
−25.3 (−13.5) |
−39.2 (−38.6) |
−43.5 (−46.3) |
−51.6 (−60.9) |
| Дундаж хур дунадас см (инч) | 17.8 (0.70) |
16.7 (0.66) |
20.0 (0.79) |
21.7 (0.85) |
33.4 (1.31) |
40.0 (1.57) |
55.8 (2.20) |
31.3 (1.23) |
20.8 (0.82) |
26.0 (1.02) |
29.0 (1.14) |
24.8 (0.98) |
337.3 (13.28) |
| Average extreme snow depth см (инч) | 19 (7.5) |
23 (9.1) |
19 (7.5) |
1 (0.4) |
0 (0) |
0 (0) |
0 (0) |
0 (0) |
0 (0) |
0 (0) |
4 (1.6) |
13 (5.1) |
23 (9.1) |
| Дундаж хур тунадастай өдрүүд (≥ 1 мм) | 5.8 | 5.0 | 5.4 | 5.3 | 6.6 | 6.6 | 8.3 | 5.4 | 4.3 | 5.7 | 6.9 | 7.1 | 72.4 |
| Бороотой өдөр | 2 | 2 | 5 | 9 | 15 | 13 | 15 | 13 | 12 | 10 | 7 | 3 | 106 |
| Цастай дундаж өдөр | 25 | 23 | 19 | 6 | 1 | 0.1 | 0 | 0 | 1 | 7 | 18 | 24 | 124 |
| Дундаж харьцангуй чийгшил (%) | 78 | 77 | 79 | 64 | 54 | 53 | 59 | 57 | 59 | 68 | 80 | 79 | 67 |
| Сарын дундаж нартай цаг | 103 | 147 | 192 | 238 | 301 | 336 | 336 | 294 | 230 | 136 | 100 | 94 | 2,507 |
| Өдрийн дундаж нартай цаг | 3.3 | 5.2 | 6.2 | 7.9 | 9.7 | 11.2 | 10.8 | 9.5 | 7.7 | 4.4 | 3.3 | 3.0 | 6.9 |
| Эх сурвалж 1: Pogoda.ru.net[13] | |||||||||||||
| Эх сурвалж 2: NOAA (нар, 1961–1990),[14] Deutscher Wetterdienst (өдрийн нар 1961-1990)[15] | |||||||||||||
Зургийн цомог
[засварлах | кодоор засварлах]- Астанын барилга байгууламж
Тээвэр
[засварлах | кодоор засварлах]Олон улсын
[засварлах | кодоор засварлах]- Нурсултан Назарбаев олон улсын нисэх буудал - 12.5 км
- Кокшетау олон улсын нисэх буудал - 287 км
Мөн үзэх
[засварлах | кодоор засварлах]Цахим холбоос
[засварлах | кодоор засварлах]
 |
Wiktionary: Астана – Энэ үгийг тайлбар толиос харна уу |
Эшлэл
[засварлах | кодоор засварлах]- ↑ Pospelov 1993, х. 24–25.
- ↑ "О назначении Касымбека Ж.М." (Орос хэлээр). akorda.kz. 2022-12-08. Татаж авсан: 2022-12-08.
- ↑ Эш татахад гарсан алдаа: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs namedstat.gov.kz - ↑ "Astana city - Statistics of the regions of the Republic of Kazakhstan - Agency for Strategic planning and reforms of the Republic of Kazakhstan Bureau of National statistics".
- ↑ Эш татахад гарсан алдаа: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs namedinformburo - ↑ DOSM. "Gross domestic product by region for January-December 2024 (GRP)". stat.gov.kz.
- ↑ "Postal Code for Astana, Kazakhstan". Postal Codes Database. Эх хувилбараас архивласан: 2015-04-02. Татаж авсан: 2024-01-21.
- ↑ "Kazakhstan Country Codes". CountryCallingCodes.com. Эх хувилбараас архивласан: 2015-09-23. Татаж авсан: 2024-01-21.
- ↑ "Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab". hdi.globaldatalab.org (Англи хэлээр). Архивласан огноо 23 September 2018. Татаж авсан: 2021-07-21.
- ↑ Численность населения РК по областям, городам и районам[permanent dead link]
- ↑ Агентство Республики Казахстан по статистике. Архив (Memento 13. Арваннэгдүгээр сар 2013 цахим архивт): Национальный состав населения Республики Казахстан и его областей (том 1) (Memento 16. Наймдугаар сар 2011 цахим архивт)
- ↑ "Численность населения по областям, городам и районам, полу и отдельным возрастным группам, отдельным этносам на 1 января 2010 года". Эх хувилбараас архивласан: 2013-01-17. Татаж авсан: 2012-04-04.
- ↑ Эш татахад гарсан алдаа: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs namedpogoda - ↑ "Akmola (Astana) Climate Normals 1961–1990". National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA). 2010. Архивласан огноо 2017-10-11. Татаж авсан: 2026-04-26.
- ↑ "Klimatafel von Astana (Akmola, Zelinograd, Akmolinsk) / Kasachstan" (PDF). Холбооны Тээвэр ба Дижитал Дэд Бүтцийн Яам. Татаж авсан: 2026-04-26.