Тел-Авив

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Jump to navigation Jump to search
Тел-Авив
תֵּל־אָבִיב-יָפוֹ (Еврей)
تل أبيب (Араб)
Хотын зураг
Тел-Авив хот
Сүлд туг
Сүлд тэмдэг
Туг Сүлд
Тел-Авив is located in Израил
Тел-Авив
Израил улс дахь Тел-Авив хот
Солбицол: 32°05′N 34°48′E
Улс Flag of Israel.svg Израил
Дүүрэг Тел-Авив
Түүх  
Байгуулагдсан 1909
Засаглал  
 - Мэйр Рон Хулдаи
Газар нутаг  
 - Нийт 51.788 км²
Өндөр 5 ± 1 м
Хүн ам  
 - Нийт (2018) 443 939 хүн
 - Нягтрал 7422.6/км²
Цагийн бүс UTC+2:00
 - Зун   UTC+3:00
Утасны код +(972)(3) Израилын гадна, (03) Израил дотор
Цахим сүлжээ: www.tel-aviv.gov.il

Тел-Авив-Яфо (еврей хэл. תֵּל־אָבִיב-יָפוֹ; араб. تل أبيب) буюу Тел-Авив нь 443,939 хүн амтай Израилын хоёр дахь том хот юм. Тус хот нь Израилын Газар дундын тэнгисийн эрэг дээр орших бөгөөд 51.8 квадрат километр газар нутгийг эзлэнэ. Мөн Гуш Дан нэртэй, 3.15 сая хүнтэй Израилын хамгийн том метрополи газар нутгийн хамгийн том, хамгийн их хүн амтай хот юм. Тел-Авив нь Израил улсын эдийн засаг болон технологийн төв юм.

Тель-Авив хотын дарга нь Рон Хулдай бөгөөд гадаадын олон орны элчин сайдын яам байрладаг. Энэ хот нь амьдрах өртгөөрөө дэлхийд 31-т ордог. Тел-Авив жилд 2,5 сая жуулчид хүлээж авдаг. Ойрхи Дорнодын "үдэшлэгийн нийслэл" нь идэвхтэй шөнийн амьдралтай. Тел-Авив хотод 30 мянга гаруй оюутантай, тус улсын хамгийн том их сургууль болох Тел-Авивын их сургууль байрладаг.

Тел-Авивыг 1909 онд Яффо (Еврей хэл: יָפוֹ‎, Яфо) гэгч эртний боомтын хотын гадуур байгуулжээ. Тел-Авив хотын хөгжил нь түргэн хугацаанд тухайн үед Араб хүн ам дийлэнх хувийг эзлэж байсан Яффогийнхийг гүйцсэн бөгөөд Израил улс байгуулагдснаас хоёр жилийн дараа 1950 онд тус хоёр хотыг нэгтгэсан байна. 2003 онд ЮНЕСКО-гийн Дэлхийн өвийн жагсаалтад бүртгэгдсэн Тел-Авивийн Цагаан хот нь дэлхийн хамгийн их модернист барилгуудын төвлөрөлтэй газар юм.

Түүх[засварлах | edit source]

1904-1917: Османы эзэнт гүрний сүүл үед байгуулагдсан нь[засварлах | edit source]

1906 онд Яфогийн оршин суугчид болох еврейчүүдийн бүлэг нь Акива Арье Вейсийн санаачилгыг даган хамтдаа нийлж Ахузат Баит нийгмийг байгуулжээ. Нийгмийн зорилтуудын нэг нь "Гоо сайхан, орчин үеийн эрүүл ахуйн дүрэм журмын дагуу төлөвлөгдсөн, эрүүл орчинд еврей хотын төв" байгуулах явдал байв. Шинэ хотын хот төлөвлөлтөд цэцэрлэг хотын хөдөлгөөн нөлөөлсөн. Эхний 60 газрыг Яфогийн ойролцоох Керем Джебалид Нидерландын иргэн Якобус Канн худалдаж авч, еврейчүүдийн газар нутгийг түрэмгийлэхийг хориглосон Туркийн хоригийг тойрч гарахаар өөрийн нэр дээр бүртгүүлжээ. Хожим нь Тел-Авивын анхны хотын дарга байсан Мейр Дизенгоф мөн Ахузат Баит нийгэмд элссэн. Түүний Тел-Авивын үзэл баримтлал нь арабуудтай энх тайвнаар зэрэгцэн орших байв.

1909 оны 4 сарын 11-ний өдөр 66 еврей гэр бүл далайн хясаа ашиглан сугалаагаар газар нутгийг нь авахаар эзгүй элсэн манхан дээр цугларав. Энэхүү цугларалтыг Тел-Авив байгуулагдсан албан ёсны өдөр гэж үздэг. Сугалааг барилгын нийгэмлэгийн ерөнхийлөгч Акива Ариех Вайсс зохион байгуусан. Вайсс далайн эрэг дээр 120 далайн хясаа цуглуулсны тал хувь нь цагаан, хагас нь саарал байв. Гишүүдийн нэрийг цагаан хясаан дээр, саарал хясаа дээр газрын дугаарыг бичсэн байв. Дизенгофын байшингийн эсрэг талд, өнөөгийн Ротшильдийн гудамжинд байрлах энэ газарт анхны усны худгийг ухаж гаргажээ. Жилийн дотор Герцль, Ахад Хаам, Йехуда Халеви, Лилиенблум, Ротшильд нарын гудамжууд бариж; усны систем суурилуулсан; 66 байшинг барьсан. Герцль гудамжны төгсгөлд 1906 онд Яффад байгуулагдсан Герцлия Еврей ахлах сургуулийн шинэ барилга барихаар талбай хуваарилжээ. Барилгын тулгын чулууг 1909 оны 7 сарын 28-нд суурилуулсан. Уг суурин нь анх Ахузат Баит нэртэй байжээ. 1910 оны 5 сарын 21-нд Тел-Авив гэдэг нэрийг авчээ. Тел-Авивыг өргөн гудамж, өргөн чөлөөнүүдтэй, байшин бүрийн ус хангамжтай, гудамжны гэрэлтэй, бие даасан еврей хот болгон төлөвлөжээ.

1914 он гэхэд Тел-Авив 1 хавтгай дөрвөлжин км болж өргөжжээ. 1915 онд Тел-Авивын хүн амын тооллого явагдаж, 2667 хүн бүртгэгдсэн байна. Гэсэн хэдий ч 1917 онд Османы эзэнт гүрний эрх баригчид дайны үеийн арга хэмжээ болгон Яфо, Тел-Авивын оршин суугчдыг хөөн зайлуулснаар хүн амын өсөлт зогссон. Египетийн Александриа дахь АНУ-ын Консул Гаррелсын Нью-Йорк Times сонинд нийтлүүлсэн нийтлэлд 1917 оны 4-р сарын эхээр Яфог албадан гаргасан тухай дурджээ. Нүүлгэн шилжүүлэх тушаал нь гол төлөв еврей хүн амд чиглэсэн байв. Дэлхийн 1-р дайны төгсгөл үед, Османчууд ялагдсанаар Англичууд Палестиныг хяналтандаа авсны дараа еврейчүүд дараа жилийн эцсээр Тел-Авив дахь гэртээ харих боломжтой болов.

Цахим холбоос[засварлах | edit source]

 Commons: Tel Aviv-Yaffo – Викимедиа дуу дүрсний сан