Серби

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
— «Серб улс» гээд холбогдов —
Jump to navigation Jump to search
«Серб, серби» зэрэг үгсийг энд холбон амарчлав. Мөн үгс бас «Серб үндэстэн»-г илтгэнэ.
Република Србија
Republika Srbija
Бүгд Найрамдах Серби Улс


ᠪᠦᠬᠦᠳᠡ ᠨᠠᠢᠷᠠᠮᠳᠠᠬᠤ ᠰᠡᠷᠪᠢ ᠤᠯᠤᠰ

Сербийн төрийн далбаа
Сербийн төрийн сүлд
Төрийн далбаа Төрийн сүлд
Албан хэл Серби хэл1
Нийслэл Белград
Төрийн хэлбэр Парламентын Бүгд Найрамдах Улс
Засаглалын хэлбэр Парламентын ардчилсан дэглэм
Төрийн тэргүүн Ерөнхийлөгч
Александр Вучич
Засгийн газрын тэргүүн Ерөнхий сайд
Ана Брнабич
Газар нутгийн талбай 88.3612(110.) км²
77.4743(115.) км²
Хүн ам 7.057.666[1] (2016 оны хүн амын тооллого)3
Хүн амын нягтрал 91,103 хүн/км²
Хүн амын өсөлт −0,46 %[2] жилд
ДНБ
  • Нийт (нэрлэсэн)
  • Нийт (ХАЧХ)
  • ДНБ/Хүн ам (нэрл.)
  • ДНБ/Хүн ам (ХАЧХ)
2017[3]
  • 41,47 сая $ (88.)
  • 105,45 сая $ (81.)
  • 5.899 $ (91.)
  • 15.000 $ (86.)
Хүний хөгжлийн илтгэцүүр 0,776 (66.) (2016)[4]
Мөнгөн тэмдэгт Динар (RSD)
Үүсэл 1835 оны 2 сарын 15 Анхны Үндсэн хууль
2006 оны 6 сарын 5 өнөөгийн Парламентын Бүгд Найрамдах Улсын хэлбэрээр
Тусгаар тогтносон 1867 оны 3 сарын 25 Тусгаар тогтнол
1878 оны 7 сарын 13 Олон улсад хүлээн зөвшөөрсөн
Төрийн дуулал Сербийн төрийн дуулал
Үндэсний баярын өдөр Хоёрдугаар сарын 15 (Анхны Үндсэн хууль хэрэгжиж эхэлсэн, 1835 он)
Цагийн бүс UTC+1 ТЕЦ
UTC+2 ТЕЗЦ (гуравдугаар
сараас аравдугаар сар хүртэл)
ТХ-н дугаар SRB
ISO 3166 RS, SRB, 688
Домэйн нэр .rs und .срб[5]
Утасны бүсчлэлийн дугаар +381
1 орон нутагт мөн бага ястнуудын хэлээр[6]
2 Косовогийн хамт
3 Косово ороогүй
Serbia in Europe (claimed hatched).svg
Serbia DisputedKosovo Map.png

Серби (сер. Србија, Srbija), албан ёсоор Бүгд Найрамдах Серби Улс (сер. Република Србија, Republika Srbija) нь Төв, Зүүн Өмнөд Европт орших улс юм. Балканы хойгийн төв хэсэгт оршино. Хойд талаараа Унгар; зүүн талаараа Румын, Болгар; өмнө талаараа Бүгд Найрамдах Македон Улс, Албани[7]; баруун талаараа Хорват, Босни-Герцоговин, Монтенегро улсуудтай хиллэнэ. Нийслэл Белград хотыг 2006 онд "Ирээдүйн Өмнөд Европын нийслэл" болгон хөгжүүлэхээр тодорхойлжээ[8]. Далайд гарцгүй орон хэдий ч Серби улс нь Дунай, Сава, Тисца голууд болон тэдгээрийг холбосон сувгуудаар 2,000 км урт усан замыг хянадаг[9] бөгөөд тэдгээрээр дамжин Европын сувгуудийн сүлжээ, улмаар Хойд тэнгис, Хар тэнгистэй холбогддог байна[10].

Хэдэн зууны туршид Өрнө, Дорнын соёлын уулзварт орших, хожим Сербийн Эзэнт улс гэж нэрлэгдэх болсон хүчирхэг вант улс Балканы хойгийн ихэнхийг захирч байлаа. Сербүүдийн улс 16-р зууны дундуур мөхөж, эхлээд орон нутгийн феодалууд, Османы Эзэнт Гүрэн, Венеци, Унгарын вант улс, сүүлд Австрийн Эзэнт улсын захиргаанд орж байлаа. 1817 онд Османы захиргаан дор байсан тус улсад гарсан хувьсгал амжилттай болж, Сербийн гүнлиг бий болов. Тэр нь Төв болон Зүүн Европ дахь анхны үндэстэн-улс байсан юм[11]. Тус улсын тусгаар тогтнол олон улсад 1878 онд л хүлээн зөвшөөрөгджээ. 1912 онд Косовог Османы эзэнт гүрнээс эргүүлж авсан байна[12].

Тус орны одоогийн хил нь Дэлхийн хоёрдугаар дайны дараа бий болсон Холбооны Бүгд Найрамдах Социалист Югослав Улсын үед бүрэлджээ. 1990-ээд оны эхээр эхэлсэн Югославын задрал үргэлжилсээр 2006 онд Монтенегрогийн тусгаар тогтнолын тунхаглал зарлагдсанаар Серби үндэстний тусгаар улс бий болов. Серби улс нь Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага, Европын Аюулгүй Байдал, Хамтын Ажиллагааны Байгууллага, Европын Зөвлөлийн гишүүн улс болно. Мөн цэрэг армийн хувьд төвийг сахисан улс болох тус улс нь Европын Холбоонд элсэх боломжтой орнуудын нэг юм[13].

2008 оны 2 сард Косовогийн парламент Сербиэс тусгаарлаж буйгаа зарласан. Серби нь Косовог НҮБ-ын Аюулгүйн Зөвлөлийн 1244-р тогтоолын дагуу байгуулсан түр захиргаагаар удирдуулж буй, өөрийн орны өмнөд хэсгийн муж гэж үздэг. Иймээс Сербийн засаг захиргаа, мөн Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Аюулгүйн Зөвлөл нь Косовогийн тусгаар тогтнолыг хүлээн зөвшөөрөөгүй. Харин олон улсын хувьд энэ асуудлын талаар санал хуваагдмал байгаа бөгөөд одоогийн байдлаар НҮБ-ын гишүүн 192 орны 60 нь Косовогийн тусгаар тогтнолыг хүлээн зөвшөөрөөд байгаа.

Цахим холбоос[засварлах | edit source]

 Commons: Серби – Викимедиа зураг, бичлэг, дууны сан
Wiktionary
Wiktionary: Серби – Энэ үгийг тайлбар толиос харна уу

Эшлэл[засварлах | edit source]