Загвар:Infobox хөнгөн цагаан

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Jump to navigation Jump to search
Хөнгөн цагаан,  13Al
Aluminium-4.jpg
Aluminum Spectra.jpg
Хөнгөн цагааны спектрийн шугам
Ерөнхий шинж чанарууд
Нэр, тэмдэг хөнгөн цагаан, Al
Гадаад байдал мөнгөлөг саарал металл
Англи дуудлага UK Listeni/ˌæljʉˈmɪniəm/
AL-ew-MIN-ee-əm
US Listeni/əˈljmɨnəm/
ə-LEW-mi-nəm
Өөр нэр aluminum (US)
Хөнгөн цагаан-ийн үелэх систем дэх байрлал
Устөрөгч (диатомт металл бус)
Гели (инерт хий)
Лити (шүлтийн металл)
Берилли (газрын шүлтэт металл)
Бор (химийн элемент) (металлоид)
Нүүрстөрөгч (полиатомт металл бус)
Азот (диатомт металл бус)
Хүчилтөрөгч (диатомт металл бус)
Фтор (диатомт металл бус)
Неон (инерт хий)
Натри (шүлтийн металл)
Магни (газрын шүлтэт металл)
Хөнгөн цагаан (шилжилтийн дараах металл)
Цахиур (металлоид)
Фосфор (полиатомт металл бус)
Хүхэр (полиатомт металл бус)
Хлор (диатомт металл бус)
Аргон (инерт хий)
Кали (шүлтийн металл)
Кальци (газрын шүлтэт металл)
Сканди (шилжилтийн металл)
Титан (шилжилтийн металл)
Ванади (шилжилтийн металл)
Хром (шилжилтийн металл)
Манган (шилжилтийн металл)
Төмөр (химийн элемент) (шилжилтийн металл)
Кобальт (шилжилтийн металл)
Никель (шилжилтийн металл)
Зэс (шилжилтийн металл)
Цайр (шилжилтийн металл)
Галли (шилжилтийн дараах металл)
Германи (металлоид)
Арсени (металлоид)
Селени (полиатомт металл бус)
Бром (диатомт металл бус)
Криптон (инерт хий)
Рубиди (шүлтийн металл)
Стронци (газрын шүлтэт металл)
Иттри (шилжилтийн металл)
Циркони (шилжилтийн металл)
Ниоби (шилжилтийн металл)
Молибден (шилжилтийн металл)
Технеци (шилжилтийн металл)
Рутени (шилжилтийн металл)
Роди (шилжилтийн металл)
Паллади (шилжилтийн металл)
Мөнгө (химийн элемент) (шилжилтийн металл)
Кадми (шилжилтийн металл)
Инди (шилжилтийн дараах металл)
Цагаан тугалга (шилжилтийн дараах металл)
Сурьма (металлоид)
Теллур (металлоид)
Иод (диатомт металл бус)
Ксенон (инерт хий)
Цези (шүлтийн металл)
Бари (газрын шүлтэт металл)
Лантан (лантаноид)
Цери (лантаноид)
Празиодим (лантаноид)
Неодим (лантаноид)
Промети (лантаноид)
Самари (лантаноид)
Европи (лантаноид)
Гадолини (лантаноид)
Терби (лантаноид)
Диспрози (лантаноид)
Гольми (лантаноид)
Ерби (лантаноид)
Тули (лантаноид)
Иттерби (лантаноид)
Лютеци (лантаноид)
Гафни (шилжилтийн металл)
Тантал (шилжилтийн металл)
Вольфрам (шилжилтийн металл)
Рени (шилжилтийн металл)
Осми (шилжилтийн металл)
Ириди (шилжилтийн металл)
Цагаан алт (шилжилтийн металл)
Алт (шилжилтийн металл)
Мөнгөн ус (шилжилтийн металл)
Талли (шилжилтийн дараах металл)
Хар тугалга (шилжилтийн дараах металл)
Висмут (шилжилтийн дараах металл)
Полони (шилжилтийн дараах металл)
Астат (металлоид)
Радон (инерт хий)
Франци (шүлтийн металл)
Ради (газрын шүлтэт металл)
Актини (актиноид)
Тори (актиноид)
Протактини (актиноид)
Уран (химийн элемент) (актиноид)
Нептуни (актиноид)
Плутони (актиноид)
Америци (актиноид)
Кюри (химийн элемент) (актиноид)
Беркли (актиноид)
Калифорни (актиноид)
Эйнштейни (актиноид)
Ферми (актиноид)
Менделееви (актиноид)
Нобели (актиноид)
Лоуренси (актиноид)
Рутерфорди (шилжилтийн металл)
Дубни (шилжилтийн металл)
Сиборги (шилжилтийн металл)
Бори (шилжилтийн металл)
Хасси (шилжилтийн металл)
Мейтнери (unknown chemical properties)
Дармштадти (unknown chemical properties)
Рентгени (unknown chemical properties)
Копеници (шилжилтийн металл)
Нихони (unknown chemical properties)
Флерови (шилжилтийн дараах металл)
Москови (unknown chemical properties)
Ливермори (unknown chemical properties)
Теннессин (unknown chemical properties)
Оганесон (unknown chemical properties)
B

Al

Ga
магнихөнгөн цагаанцахиур
Цэнэгийн тоо (Z) 13
Атом масс (±) (Ar) 26.9815385(7)[1]
Элементийн ангилал   шилжилтийн дараах металл, зарим тохиолдолд металлоид гэж үздэг
Бүлэг, блок бүлэг 13, p-блок
Үе үе 3
Электрон бүтэц [Ne] 3s2 3p1
давхарга бүрт
2, 8, 3
Физик шинж чанарууд
Төлөв хатуу (хуурай)
Хайлах температур 933.47 K ​(660.32 °C, ​1220.58 °F)
Буцлах температур 2743 K ​(2470 °C, ​4478 °F)
Нягт т.т. 2.70 г/см3
шингэн үед,х.т. 2.375 г/см3
Хайлах энтальп 10.71 Ж/моль
Уурших энтальп 284 кЖ/моль
Хувийн дулаан шингээлт 24.20 Ж/(моль·K)
Уурын даралт
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T (K) 1482 1632 1817 2054 2364 2790
Атомын шинж чанар
Исэлдэлтийн зэрэг 3, 2,[2] 1[3], −1, −2 ​(амфотер исэл)
Цахилгаан сөрөг чанар Полингийн шаталбар: 1.61
Ионжилтын энерги 1 дэх: 577.5 кЖ/моль
2 дахь: 1816.7 кЖ/моль
3 дахь: 2744.8 кЖ/моль
(илүү үзэх)
Атомын радиус эмпирик: 143 пм
Ковалент радиус 121±4 pm
Ван дер Ваальсийн радиус 184 pm
Бусад
Талст бүтэцтал-төвтэй куб (ттк)
Face-centered cubic crystal structure for хөнгөн цагаан
Дууны хурд нарийн савх (хуулисан) 5000 m/s (т.т.)
Дулааны тэлэлт 23.1 µm/(m·K) ( 25 °C-д)
Дулаан дамжуулалт 237 W/(m·K)
Цахилгаан эсэргүүцэл 28.2 nΩ·m ( 20 °C-д)
Соронзон чанар парасоронзон[4]
Юнгийн модуль 70 GPa
Хөдөлгөх модуль 26 GPa
Эзлэхүүний модуль 76 GPa
Пуассоны коэффициент 0.35
Моосын хатуулаг 2.75
Викерсийн хатуулаг 160–350 MPa
Бринеллийн хатуулаг 160–550 MPa
CAS дугаар 7429-90-5
Түүх
Таамагласан Антуан Лавуазье[5] (1787)
Анх ялгасан Ханс Кристиан Өрстед[6] (1825)
Нэр өгсөн Гемфри Дэви[5] (1807)
Хамгийн тогвортой изотопууд
изо БДТ ХЗҮ ЗТ ЗЭ (MeV) ЗБ
26Al ул мөр 7.17×105 жил β+ 1.17 26Mg
ε 26Mg
γ 1.8086
27Al 100% 27Al нь 14 нейтронтой үед тогтвортой
үзэх · хэлэлцэх · засах· эх сурвалж

References

  1. Standard Atomic Weights 2013. Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights
  2. Aluminium monoxide
  3. Aluminium iodide
  4. (2000) “Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds”, CRC Handbook of Chemistry and Physics, 81st, CRC Press. ISBN 0849304814. 
  5. 5.0 5.1 Aluminum. Los Alamos National Laboratory. 3 March 2013-д хандсан.
  6. 13 Aluminium. Elements.vanderkrogt.net. 2008-09-12-д хандсан.
Template documentation[create]