Хүхэр

Хүхэр, ₁₆S
Хүхэр
Дуудлага	/xuxər/
Аллотропууд	Хүхрийн аллотропуудыг үзэх
Гадаад байдал	Нимбэгийн шар жигнэсэн микроталстууд
Стандарт атомын жин Ar°(S)
	[32.059, 32.076]; 32.06±0.02 (товчлогдсон);
Үелэх систем дэх Хүхэр
	фосфор ← хүхэр → хлор
Атомын дугаар (Z)	16
Бүлэг	16-р бүлэг (халкоген)
Үе	3-р үе
Блок	p-блок
Электрон байгуулалт	[Ne] 3s2 3p4
Давхарга бүрт	2, 8, 6
Физик шинж чанарууд
Төлөв	хатуу
Хайлах температур	альфа (α-S8): 388.36 K (115.21 °C, 239.38 °F)
Буцлах температур	717.8 K (444.6 °C, 832.3 °F)
Нягт (т.т.)	альфа (α-S8): 2.07 г/см3 ; бета (β-S8): 1.96 г/см3 ; гамма (γ-S8): 1.92 г/см3
шингэн үед (х.т.)	1.819 г/см3
Критик цэг	1314 K, 20.7 МПа
Хайлах энтальп	бета (β-S8): 1.727 кЖ/моль
Уурших энтальп	бета (β-S8): 45 кЖ/моль
Хувийн дулаан шингээлт	22.75 Ж/(моль·K)
Атомын шинж чанар
Исэлдэлтийн зэрэг	нийтлэг: −2, +2, +4, +6; −1, 0, +1, +3, +5
Цахилгаан сөрөг чанар	Полингийн шаталбар: 2.58
Ионжилтын энерги	1-р: 999.6 кЖ/моль ; 2-р: 2252 кЖ/моль ; 3-р: 3357 кЖ/моль ; (илүү үзэх) ;
Ковалент радиус	105±3 пм
Ван дер Ваальсийн радиус	180 пм
	Спектрийн хүрээ дэх өнгөт шугамуудхүхэр элементийн спектрийн шугам
Бусад шинж чанарууд
Байгалийн тархац	анхдагч
Талст бүтэц	альфа (α-S8): орторомб (oF128)
Торны тогтмолууд	a = 1.0460 нм; b = 1.2861 нм; c = 2.4481 нм (20 °C)
Талст бүтэц	бета (β-S8): моноклиник (mP48)
Торны тогтмолууд	a = 1.0923 нм; b = 1.0851 нм; c = 1.0787 нм; β = 95.905° (20 °C)
Дулаан дамжуулалт	0.205 Вт/(м⋅K) (аморф)
Цахилгаан эсэргүүцэл	2×1015 Ω⋅м (20 °C) (аморф)
Соронзон чанар	дисоронзон
Моляр соронзон мэдрэмж	альфа (α-S8): −15.5×10−6 см3/моль (298 K)
Эзлэхүүний модуль	7.7 ГПа
Моосын хатуулаг	2.0
CAS дугаар	7704-34-9
Түүх
Нэрийн үүсэл	Перс хэлнээс зээлсэн گوگرد (гүгэрд)
Нээсэн	МЭӨ 2000-с өмнө
Химийн элемент болохыг тогтоосон	Антуан Лавуазье (1777)
Хамгийн тогвортой изотопууд ү; з;
	Ангилал: Хүхэр; үзэх · хэлэлцэх · засах \| эх сурвалж

Хүхэр нь S-ээр тэмдэглэгддэг, атомын дугаар нь 16, өргөн тархалттай, амтгүй, металл бус химийн элемент юм. Байгаль дээр дангаар (шар өнгөтэй, талст байдлаар) тохиолдохоос гадна, сульфид, сульфатын эрдэс байдлаар тааралдана. Хүхэр нь амьд организмын салшгүй, чухал хэсэг болно. Хүхрийг бордоо болгон хэрэглэхээс гадна, сумны дарь, шүдэнз, шавжийн хор зэрэгт өргөнөөр ашиглана.

Хүхэр нь нийт 18 изотопитойгоос 4 нь тогтвортой изотопи: ³²S (95.02%), ³³S (0.75%), ³⁴S (4.21%), ба ³⁶S (0.02%) тархалттай байна. Бусад изотопиуд нь тогтворгүй изотопиуд болно.

Maнай дэлхийн хүхрийн үйлдвэрлэлийн 50% орчмыг хүхрийн хүчил гаргахад, 10-15%-ийг хөдөө аж ахуйн хортон шавж устгахад, үлдэх хувийг резин үйлдвэрлэл, хиймэл торго, тэсрэх бодис, органик нийлэгжүүлэлтэд хэрэглэдэг.

Цахим холбоос

Wiktionary

Wiktionary: Хүхэр – Энэ үгийг тайлбар толиос харна уу

Commons: Хүхэр – Викимедиа дуу дүрсний сан

Sulfur phase diagram
WebElements.com – Sulfur
chemicalelements.com/sulfur
Crystalline, liquid and polymerization of sulphur on Vulcano Island, Italy
Sulfur and its use as a pesticide
Basic Information www.chemicalelements.com

Эшлэл

↑ "Стандарт атомын жин: Хүхэр". CIAAW. 2009.
↑ Прохаска, Томас; Иргер, Йоханна; Бенефилд, Жаклин; Бөхлке, Жон К.; Чессон, Лесли А.; Коплен, Тайлер Б.; Дин, Типин; Данн, Филип Ж. Х.; Грёнинг, Манфред; Холден, Норман Э.; Мейжер, Харро А. Ж. (2022-05-04). "Элементүүдийн стандарт атомын жин 2021 (IUPAC Техникийн тайлан)". Pure and Applied Chemistry (Англи хэлээр). doi:10.1515/pac-2019-0603. ISSN 1365-3075.
1 2 3 4 Гринвуд, Норман Н.; Эрншоу, Алан (1997). Элементүүдийн хими (2-р хэвлэл). Butterworth-Heinemann. х. 28. doi:10.1016/C2009-0-30414-6. ISBN 978-0-08-037941-8.
1 2 Арбластер, Жон В. (2018). Элементүүдийн кристаллографийн шинж чанарын сонгосон утгууд. Материалын Парк, Охайо: ASM International. ISBN 978-1-62708-155-9.
↑ Лиде, Д.Р., ed. (2005). "Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds". CRC Хими, физикийн гарын авлага (PDF) (86-р хэвлэл). Бока Ратон (Флорида): CRC Press. ISBN 0-8493-0486-5.
↑ Вэст, Роберт (1984). CRC, Хими, физикийн гарын авлага. Бока Ратон, Флорида: Chemical Rubber Company Publishing. х. E110. ISBN 0-8493-0464-4.
↑ "Хүхрийн түүх". Georgiagulfsulfur.com. Татаж авсан: 2025-09-21.
↑ Кондев, Ф. Г.; Ван, М.; Хуан, В. Ж.; Наими, С.; Ауди, Г. (2021). "The NUBASE2020 evaluation of nuclear properties" (PDF). Chinese Physics C. 45 (3): 030001. doi:10.1088/1674-1137/abddae.

[CIAAWхүхэр-1] "Стандарт атомын жин: Хүхэр". CIAAW. 2009.

[CIAAW2021-2] Прохаска, Томас; Иргер, Йоханна; Бенефилд, Жаклин; Бөхлке, Жон К.; Чессон, Лесли А.; Коплен, Тайлер Б.; Дин, Типин; Данн, Филип Ж. Х.; Грёнинг, Манфред; Холден, Норман Э.; Мейжер, Харро А. Ж. (2022-05-04). "Элементүүдийн стандарт атомын жин 2021 (IUPAC Техникийн тайлан)". Pure and Applied Chemistry (Англи хэлээр). doi:10.1515/pac-2019-0603. ISSN 1365-3075.

[GE28-3] 1 2 3 4 Гринвуд, Норман Н.; Эрншоу, Алан (1997). Элементүүдийн хими (2-р хэвлэл). Butterworth-Heinemann. х. 28. doi:10.1016/C2009-0-30414-6. ISBN 978-0-08-037941-8.

[Arblaster_2018-4] 1 2 Арбластер, Жон В. (2018). Элементүүдийн кристаллографийн шинж чанарын сонгосон утгууд. Материалын Парк, Охайо: ASM International. ISBN 978-1-62708-155-9.

[magnet-5] Лиде, Д.Р., ed. (2005). "Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds". CRC Хими, физикийн гарын авлага (PDF) (86-р хэвлэл). Бока Ратон (Флорида): CRC Press. ISBN 0-8493-0486-5.

[6] Вэст, Роберт (1984). CRC, Хими, физикийн гарын авлага. Бока Ратон, Флорида: Chemical Rubber Company Publishing. х. E110. ISBN 0-8493-0464-4.

[7] "Хүхрийн түүх". Georgiagulfsulfur.com. Татаж авсан: 2025-09-21.

[NUBASE2020-8] Кондев, Ф. Г.; Ван, М.; Хуан, В. Ж.; Наими, С.; Ауди, Г. (2021). "The NUBASE2020 evaluation of nuclear properties" (PDF). Chinese Physics C. 45 (3): 030001. doi:10.1088/1674-1137/abddae.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]