Хүхэр

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт
Хүхэр,  16S
Sulfur-sample.jpg
Sulfur Spectrum.jpg
Ерөнхий шинж чанарууд
Нэр, тэмдэг хүхэр, S
Гадаад байдал нимбэгийн шар наалдсан микроталстууд
Англи дуудлага /ˈsʌlfər/
SUL-fər
Хүхэр-ийн үелэх систем дэх байрлал
Устөрөгч (диатомт металл бус)
Гели (инерт хий)
Лити (шүлтийн металл)
Берилли (газрын шүлтэт металл)
Бор (химийн элемент) (металлоид)
Нүүрстөрөгч (полиатомт металл бус)
Азот (диатомт металл бус)
Хүчилтөрөгч (диатомт металл бус)
Фтор (диатомт металл бус)
Неон (инерт хий)
Натри (шүлтийн металл)
Магни (газрын шүлтэт металл)
Хөнгөн цагаан (шилжилтийн дараах металл)
Цахиур (металлоид)
Фосфор (полиатомт металл бус)
Хүхэр (полиатомт металл бус)
Хлор (диатомт металл бус)
Аргон (инерт хий)
Кали (шүлтийн металл)
Кальци (газрын шүлтэт металл)
Сканди (шилжилтийн металл)
Титан (шилжилтийн металл)
Ванади (шилжилтийн металл)
Хром (шилжилтийн металл)
Манган (шилжилтийн металл)
Төмөр (химийн элемент) (шилжилтийн металл)
Кобальт (шилжилтийн металл)
Никель (шилжилтийн металл)
Зэс (шилжилтийн металл)
Цайр (шилжилтийн металл)
Гали (шилжилтийн дараах металл)
Германи (металлоид)
Арсени (металлоид)
Селен (полиатомт металл бус)
Бром (диатомт металл бус)
Криптон (инерт хий)
Рубиди (шүлтийн металл)
Стронци (газрын шүлтэт металл)
Иттри (шилжилтийн металл)
Циркони (шилжилтийн металл)
Ниоби (шилжилтийн металл)
Молбиден (шилжилтийн металл)
Технеци (шилжилтийн металл)
Рутени (шилжилтийн металл)
Роди (шилжилтийн металл)
Паллади (шилжилтийн металл)
Мөнгө (шилжилтийн металл)
Кадми (шилжилтийн металл)
Инди (шилжилтийн дараах металл)
Цагаан тугалга (шилжилтийн дараах металл)
Сурьма (металлоид)
Теллур (металлоид)
Иод (диатомт металл бус)
Ксенон (инерт хий)
Цези (шүлтийн металл)
Бари (газрын шүлтэт металл)
Лантан (лантаноид)
Цери (лантаноид)
Празиодим (лантаноид)
Неодим (лантаноид)
Промети (лантаноид)
Самари (лантаноид)
Европи (лантаноид)
Гадолини (лантаноид)
Терби (лантаноид)
Диспрози (лантаноид)
Голми (лантаноид)
Ерби (лантаноид)
Тули (лантаноид)
Иттерби (лантаноид)
Лютеци (лантаноид)
Гафни (шилжилтийн металл)
Тантал (шилжилтийн металл)
Вольфрам (шилжилтийн металл)
Рени (шилжилтийн металл)
Осми (шилжилтийн металл)
Ириди (шилжилтийн металл)
Цагаан алт (шилжилтийн металл)
Алт (шилжилтийн металл)
Мөнгөн ус (шилжилтийн металл)
Талли (шилжилтийн дараах металл)
Хар тугалга (шилжилтийн дараах металл)
Висмут (шилжилтийн дараах металл)
Полони (шилжилтийн дараах металл)
Астат (металлоид)
Радон (инерт хий)
Франци (шүлтийн металл)
Ради (газрын шүлтэт металл)
Актини (актиноид)
Тори (актиноид)
Протактини (актиноид)
Уран (актиноид)
Нептуни (актиноид)
Плутони (актиноид)
Америци (актиноид)
Кюри (актиноид)
Беркли (актиноид)
Калифорни (актиноид)
Эйнштейни (актиноид)
Ферми (актиноид)
Менделееви (актиноид)
Нобели (актиноид)
Лоуренси (актиноид)
Рутерфорди (шилжилтийн металл)
Дубни (шилжилтийн металл)
Сиборги (шилжилтийн металл)
Бори (шилжилтийн металл)
Хасси (шилжилтийн металл)
Мейтнери (unknown chemical properties)
Дармштадти (unknown chemical properties)
Рентгени (unknown chemical properties)
Копеници (шилжилтийн металл)
Унунтри (unknown chemical properties)
Флерови (шилжилтийн дараах металл)
Унунпенти (unknown chemical properties)
Ливермори (unknown chemical properties)
Унунсепти (unknown chemical properties)
Унунокти (unknown chemical properties)
O

S

Se
фосфорхүхэрхлор
Цэнэгийн тоо (Z) 16
Атом масс (Ar) 32.06[1] (32.059–32.076)[2]
Элементийн ангилал   полиатомт металл бус
Бүлэг, блок бүлэг 16 (халкоген), p-блок
Үе үе 3
Электрон бүтэц [Ne] 3s2 3p4
давхарга бүрт
2, 8, 6
Физик шинж чанарууд
Төлөв хатуу
Хайлах температур 388.36 K ​(115.21 °C, ​239.38 °F)
Буцлах температур 717.8 K ​(444.6 °C, ​832.3 °F)
Нягт т.т. alpha: 2.07 g/cm3
beta: 1.96 g/cm3
gamma: 1.92 g/cm3
шингэн үед,х.т. 1.819 g/cm3
Критик цэг 1314 K, 20.7 MPa
Хайлах энтальп mono: 1.727 kJ/mol
Уурших энтальп моно: 45 kJ/mol
Хувийн дулаан шингээлт 22.75 J/(mol·K)
Уурын даралт
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T (K) 375 408 449 508 591 717
Атомын шинж чанар
Исэлдэлтийн зэрэг 6, 5, 4, 3, 2, 1, −1, −2 ​(хүчтэй хүчиллэг исэл)
Цахилгаан сөрөг чанар Полингийн шаталбар: 2.58
Ионжилтын энерги 1 дэх: 999.6 kJ/mol
2 дахь: 2252 kJ/mol
3 дахь: 3357 kJ/mol
(илүү үзэх)
Ковалент радиус 105±3 pm
Ван дер Ваальсийн радиус 180 pm
Бусад
Талст бүтэц орторомб
Orthorhombic crystal structure for хүхэр
Дулаан дамжуулалт 0.205 W/(m·K) (аморф)
Цахилгаан эсэргүүцэл 2×1015  Ω·m (at 20 °C) (аморф)
Соронзон чанар дисоронзон[3]
Эзлэхүүний модуль 7.7 GPa
Моосын хатуулаг 2.0
CAS дугаар 7704-34-9
Түүх
Нээсэн Эртний Хятад[4] (МЭӨ 2000-с өмнө)
Химийн элемент болохыг тогтоосон Антуан Лавуазье (1777)
Хамгийн тогвортой изотопууд
изо БДТ ХЗҮ ЗТ ЗЭ (MeV) ЗБ
32S 95.02% 32S нь 16 нейтронтой үед тогтвортой
33S 0.75% 33S нь 17 нейтронтой үед тогтвортой
34S 4.21% 34S нь 18 нейтронтой үед тогтвортой
35S син 87.32 d β 0.167 35Cl
36S 0.02% 36S нь 20 нейтронтой үед тогтвортой
үзэх · хэлэлцэх · засах· эх сурвалж
S8

Хүхэр нь S-ээр тэмдэглэгддэг, атомын дугаар нь 16, өргөн тархалттай, амтгүй, металл бус химийн элемент юм. Байгал дээр дангаар (шар өнгөтэй, талст байдлаар) тохиолдохоос гадна, сульфид, сульфатын эрдэс байдлаар тааралдана. Хүхэр нь амьд организмын салшгүй, чухал хэсэг болно. Хүхрийг бордоо болгон хэрэглэхээс гадна, сумны дарь, шүдэнз, шавьжны хор зэрэгт өргөнөөр ашиглана.

Хүхрийн талст, Сицили арал

Хүхэр нь нийт 18 изотопитойгоос 4 нь тогтвортой изотопи: 32S (95.02%), 33S (0.75%), 34S (4.21%), ба 36S (0.02%) тархалттай байна. Бусад изотопиуд нь тогтворгүй изотопиуд болно.

Maнай дэлхийн хүхрийн үйлдвэрлэлийн 50% орчмыг хүхрийн хүчил гаргахад, 10-15%-ийг хөдөө аж ахуйн хортон шавьж устгахад, үлдэх хувийг резин үйлдвэрлэл, хиймэл торго, тэсрэх бодис, органик нийлэгжүүлэлтэд хэрэглэдэг.

Гадаад холбоос[засварлах | edit source]

Commons
Викимедиа дуу дүрсний сан: Хүхэр
  1. Conventional Atomic Weights 2013. Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights
  2. Standard Atomic Weights 2013. Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights
  3. (2000) Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds, in Handbook of Chemistry and Physics. CRC press. ISBN 0849304814. 
  4. Sulfur History. Georgiagulfsulfur.com. 2008-09-12-д хандсан.