Мөнгөн ус

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт
Мөнгөн ус,  80Hg
Pouring liquid mercury bionerd.jpg
Mercury Spectra.jpg
Мөнгөн усны спектрийн шугам (ХЯ харагдахгүй)
Ерөнхий шинж чанарууд
Нэр, тэмдэг мөнгөн ус, Hg
Гадаад байдал мөнгөлөг
Англи дуудлага /ˈmɜrkjəri/
MER-kyə-ree
Мөнгөн ус-ийн үелэх систем дэх байрлал
Устөрөгч (диатомт металл бус)
Гели (инерт хий)
Лити (шүлтийн металл)
Берилли (газрын шүлтэт металл)
Бор (химийн элемент) (металлоид)
Нүүрстөрөгч (полиатомт металл бус)
Азот (диатомт металл бус)
Хүчилтөрөгч (диатомт металл бус)
Фтор (диатомт металл бус)
Неон (инерт хий)
Натри (шүлтийн металл)
Магни (газрын шүлтэт металл)
Хөнгөн цагаан (шилжилтийн дараах металл)
Цахиур (металлоид)
Фосфор (полиатомт металл бус)
Хүхэр (полиатомт металл бус)
Хлор (диатомт металл бус)
Аргон (инерт хий)
Кали (шүлтийн металл)
Кальци (газрын шүлтэт металл)
Сканди (шилжилтийн металл)
Титан (шилжилтийн металл)
Ванади (шилжилтийн металл)
Хром (шилжилтийн металл)
Манган (шилжилтийн металл)
Төмөр (химийн элемент) (шилжилтийн металл)
Кобальт (шилжилтийн металл)
Никель (шилжилтийн металл)
Зэс (шилжилтийн металл)
Цайр (шилжилтийн металл)
Галли (шилжилтийн дараах металл)
Германи (металлоид)
Арсени (металлоид)
Селен (полиатомт металл бус)
Бром (диатомт металл бус)
Криптон (инерт хий)
Рубиди (шүлтийн металл)
Стронци (газрын шүлтэт металл)
Иттри (шилжилтийн металл)
Циркони (шилжилтийн металл)
Ниоби (шилжилтийн металл)
Молбиден (шилжилтийн металл)
Технеци (шилжилтийн металл)
Рутени (шилжилтийн металл)
Роди (шилжилтийн металл)
Паллади (шилжилтийн металл)
Мөнгө (шилжилтийн металл)
Кадми (шилжилтийн металл)
Инди (шилжилтийн дараах металл)
Цагаан тугалга (шилжилтийн дараах металл)
Сурьма (металлоид)
Теллур (металлоид)
Иод (диатомт металл бус)
Ксенон (инерт хий)
Цези (шүлтийн металл)
Бари (газрын шүлтэт металл)
Лантан (лантаноид)
Цери (лантаноид)
Празиодим (лантаноид)
Неодим (лантаноид)
Промети (лантаноид)
Самари (лантаноид)
Европи (лантаноид)
Гадолини (лантаноид)
Терби (лантаноид)
Диспрози (лантаноид)
Голми (лантаноид)
Ерби (лантаноид)
Тули (лантаноид)
Иттерби (лантаноид)
Лютеци (лантаноид)
Гафни (шилжилтийн металл)
Тантал (шилжилтийн металл)
Вольфрам (шилжилтийн металл)
Рени (шилжилтийн металл)
Осми (шилжилтийн металл)
Ириди (шилжилтийн металл)
Цагаан алт (шилжилтийн металл)
Алт (шилжилтийн металл)
Мөнгөн ус (шилжилтийн металл)
Талли (шилжилтийн дараах металл)
Хар тугалга (шилжилтийн дараах металл)
Висмут (шилжилтийн дараах металл)
Полони (шилжилтийн дараах металл)
Астат (металлоид)
Радон (инерт хий)
Франци (шүлтийн металл)
Ради (газрын шүлтэт металл)
Актини (актиноид)
Тори (актиноид)
Протактини (актиноид)
Уран (актиноид)
Нептуни (актиноид)
Плутони (актиноид)
Америци (актиноид)
Кюри (актиноид)
Беркли (актиноид)
Калифорни (актиноид)
Эйнштейни (актиноид)
Ферми (актиноид)
Менделееви (актиноид)
Нобели (актиноид)
Лоуренси (актиноид)
Рутерфорди (шилжилтийн металл)
Дубни (шилжилтийн металл)
Сиборги (шилжилтийн металл)
Бори (шилжилтийн металл)
Хасси (шилжилтийн металл)
Мейтнери (unknown chemical properties)
Дармштадти (unknown chemical properties)
Рентгени (unknown chemical properties)
Копеници (шилжилтийн металл)
Унунтри (unknown chemical properties)
Флерови (шилжилтийн дараах металл)
Унунпенти (unknown chemical properties)
Ливермори (unknown chemical properties)
Унунсепти (unknown chemical properties)
Унунокти (unknown chemical properties)
Cd

Hg

Cn
алтмөнгөн усталли
Цэнэгийн тоо (Z) 80
Атом масс (±) (Ar) 200.592(3)[1]
Бүлэг, блок бүлэг 12, d-блок
Үе үе 6
Электрон бүтэц [Xe] 4f14 5d10 6s2
давхарга бүрт
2, 8, 18, 32, 18, 2
Физик шинж чанарууд
Төлөв шингэн
Хайлах температур 234.3210 K ​(−38.8290 °C, ​−37.8922 °F)
Буцлах температур 629.88 K ​(356.73 °C, ​674.11 °F)
Нягт т.т. 13.534 g/cm3
Гурвалсан цэг 234.3156 K, ​1.65×10Загвар:Sup kPa
Критик цэг 1750 K, 172.00 MPa
Хайлах энтальп 2.29 kJ/mol
Уурших энтальп 59.11 kJ/mol
Хувийн дулаан шингээлт 27.983 J/(mol·K)
Уурын даралт
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T (K) 315 350 393 449 523 629
Атомын шинж чанар
Исэлдэлтийн зэрэг 2 (мөнгөн усны), 1 (мөнгөн услаг), −2 ​(сул суурилаг исэл)
Цахилгаан сөрөг чанар Полингийн шаталбар: 2.00
Ионжилтын энерги 1 дэх: 1007.1 kJ/mol
2 дахь: 1810 kJ/mol
3 дахь: 3300 kJ/mol
Атомын радиус эмпирик: 151 pm
Ковалент радиус 132±5 pm
Ван дер Ваальсийн радиус 155 pm
Бусад
Талст бүтэц ромбогидрал
Rhombohedral crystal structure for мөнгөн ус
Дууны хурд шингэн: 1451.4 m/s ( 20 °C-д)
Дулааны тэлэлт 60.4 µm/(m·K) ( 25 °C-д)
Дулаан дамжуулалт 8.30 W/(m·K)
Цахилгаан эсэргүүцэл 961 nΩ·m ( 25 °C-д)
Соронзон чанар дисоронзон[2]
CAS дугаар 7439-97-6
Түүх
Нээсэн Эртний Хятад ба Энэтхэг (МЭӨ 2000 жил)
Хамгийн тогвортой изотопууд
изо БДТ ХЗҮ ЗТ ЗЭ (MeV) ЗБ
194Hg син 444 жил ε 0.040 194Au
195Hg син 9.9 ц ε 1.510 195Au
196Hg 0.15% 196Hg нь 116 нейтронтой үед тогтвортой
197Hg син 64.14 ц ε 0.600 197Au
198Hg 10.04% 198Hg нь 118 нейтронтой үед тогтвортой
199Hg 16.94% 199Hg нь 119 нейтронтой үед тогтвортой
200Hg 23.14% 200Hg нь 120 нейтронтой үед тогтвортой
201Hg 13.17% 201Hg нь 121 нейтронтой үед тогтвортой
202Hg 29.74% 202Hg нь 122 нейтронтой үед тогтвортой
203Hg син 46.612 хоног β 0.492 203Tl
204Hg 6.82% 204Hg нь 124 нейтронтой үед тогтвортой
үзэх · хэлэлцэх · засах· эх сурвалж

Мөнгөн ус нь Hg гэсэн тэмдэглэгээтэй ба үелэх системийн 80 дахь химийн элемент юм. Hg буюу hydrargyrum нь грек хэлээр hydr- буюу ус, argyros- мөнгө гэсэн утгатай. Мөнгөн ус нь хүнд жинтэй, мөнгөлөг саарал өнгөтэй, үелэх системийн -d бүлгийн элементүүдийн нэг ба хэвийн даралт, температурт шингэн төлөвт байх цорын ганц металл юм (Бром нь мөн шингэн байх боловч металл бус элемент юм. Цези, галли, рубиди нь өрөөний температураас яльгүй өндөр температурт хайлдаг) Царцах температур нь -38.83°C, 356.7°C-д буцладаг ба шингэн төлөвт орших температурын муж хамгийн багатай метал элемент юм.

Мөнгөн ус нь дэлхийн царцдаст голдуу киноварь буюу шунх (мөнгөн усны сульфид) байдлаар тохиолддог. Цэвэр шунх (вермилион) буюу мөнгөн усны сульфидыг гаргаж авахад киноварийг (байгалийн эрдэс) ангижруулж гаргаж авсан мөнгөн усыг хүхэртэй үйлчлэх замаар гарган авдаг. Киноварийн нарийн тоос, үртэс нь амьсгал болон хоол боловсруулах замаар орсноор эрүүл мэндэд асар их хортой нөлөөлөл үзүүлнэ.

  1. Standard Atomic Weights 2013. Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights
  2. Mgnetic Susceptibility of the Elements And Inorganic Compounds. Fermi National Accelerator Laboratory: DØ Experiment (lagacy document). the original on 2004-03-24-с архивлагдсан. 18 February 2015-д хандсан.