Германи
| Германи | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Дуудлага | /gjɵrmani/ | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Гадаад байдал | сааралдуу цагаан | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Стандарт атомын жин Ar°(Ge) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Үелэх систем дэх Германи | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Атомын дугаар (Z) | 32 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Бүлэг | 14-р бүлэг (карбон бүлэг) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Үе | 4-р үе | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Блок | p-блок | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Электрон байгуулалт | [Ar] 3d10 4s2 4p2 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Давхарга бүрт | 2, 8, 18, 4 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Физик шинж чанарууд | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Төлөв | хатуу | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Хайлах температур | 1211.40 K (938.25 °C, 1720.85 °F) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Буцлах температур | 3106 K (2833 °C, 5131 °F) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Нягт (20° C) | 5.327 г/см3[3] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| шингэн үед (х.т.) | 5.60 г/см3 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Хайлах энтальп | 36.94 кЖ/моль | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Уурших энтальп | 334 кЖ/моль | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Хувийн дулаан шингээлт | 23.222 Ж/(моль·K) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Уурын даралт
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Атомын шинж чанар | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Исэлдэлтийн зэрэг | нийтлэг: −4, +2, +4 −3,[4] −2,[4] −1,[4] 0,[5] +1,[6] +3[6] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Цахилгаан сөрөг чанар | Полингийн шаталбар: 2.01 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ионжилтын энерги |
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Атомын радиус | эмпирик: 122 пм | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ковалент радиус | 122 пм | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ван дер Ваальсийн радиус | 211 пм | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Бусад шинж чанарууд | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Байгалийн тархац | анхдагч | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Талст бүтэц | Алмазан куб (cF8) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Торны тогтмол | a = 565.774 пм (20 °C)[3] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Дулааны тэлэлт | 5.79×10−6/K (20 °C)[3] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Дулаан дамжуулалт | 60.2 Вт/(м⋅K) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Цахилгаан эсэргүүцэл | 1 Ω⋅м (20 °C) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Хориотой бүс | 0.67 eV (at 300 K) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Соронзон чанар | дисоронзон[7] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Моляр соронзон мэдрэмж | −76.84×10−6 см3/моль[8] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Юнгийн модуль | 103 ГПа[9] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Хөдөлгөх модуль | 41 ГПа[9] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Эзлэхүүний модуль | 75 ГПа[9] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Дууны хурд нимгэн саваа | 5400 м/с (20 °C) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Пуассоны коэффициент | 0.26[9] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Моосын хатуулаг | 6.0 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| CAS дугаар | 7440-56-4 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Түүх | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Нэрийн үүсэл | Герман, нээсэн хүний нутаг | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Таамагласан | Дмитрий Менделеев (1869) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Нээсэн | Клеменс Винклер (1886) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Хамгийн тогвортой изотопууд | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Германи (Англи: Germanium) нь Ge хэмээн тэмдэглэгддэг, атомын дугаар 32 бүхий химийн элемент юм. Гялалзсан, хатуу, цагаан саарал өнгөтэй, нүүрстөрөгчийн бүлэгт харьяалагдах металлоид бөгөөд бүлэг доторх хөршүүд болох цагаан тугалга, цахиуртай химийн шинж чанараараа төстэй. Германи байгаль дээр атом масс нь 70 - 76 бүхий 5 янзын изотопи байдлаар тохиолдоно.
Маш цөөн эрдэс бодисууд германийг өндөр агууламжтайгаар агуулдаг тул харьцангуй хожуу нээгджээ. Германи дэлхий дээр тархалтаараа элементүүд дунд ойролцоогоор 50-д орно. 1869 онд Дмитрий Менделеев үелэх системээ зохиохдоо түүний байрлалаас нь зарим шинж чанарыг нь тодорхойлж, таамагласан бөгөөд эка-цахиур хэмээн нэрийджээ. Түүнээс хойш бараг хоёр арваны дараа буюу 1886 онд Клеменс Винклер аргиродитоос түүнийг олж илрүүлсэн бөгөөд Менделеевийн таамаглалын дагуу туршилтын ажиглалт хийж олсон байна. Винклер уг элементийг өөрийн эх орон Германы нэрээр нэрлэсэн ажээ.
Германи нь транзистор болон төрөл бүрийн электрон хэрэгсэлд ашиглагддаг, чухал хагас дамжуулагч материал юм.
Германийг гол төлөв сфалеритээс олборлодог, гэхдээ мөнгө, хар тугалга, зэсийн хүдрээс гарган авч болдог. Германийн хлорид, германе зэрэг германийн зарим нэгдэл нүд, арьс, уушиг, хоолойг цочроодог.
Цахим холбоос
[засварлах | кодоор засварлах]| Wiktionary: Германи – Энэ үгийг тайлбар толиос харна уу |
Эшлэл
[засварлах | кодоор засварлах]- ↑ "Стандарт атомын жин: Германи". CIAAW. 2009.
- ↑ Прохаска, Томас; Иргер, Йоханна; Бенефилд, Жаклин; Бөхлке, Жон К.; Чессон, Лесли А.; Коплен, Тайлер Б.; Дин, Типин; Данн, Филип Ж. Х.; Грёнинг, Манфред; Холден, Норман Э.; Мейжер, Харро А. Ж. (2022-05-04). "Элементүүдийн стандарт атомын жин 2021 (IUPAC Техникийн тайлан)". Pure and Applied Chemistry (Англи хэлээр). doi:10.1515/pac-2019-0603. ISSN 1365-3075.
- ↑ 3.0 3.1 3.2 Арбластер, Жон В. (2018). Элементүүдийн кристаллографийн шинж чанарын сонгосон утгууд. Материалын Парк, Охайо: ASM International. ISBN 978-1-62708-155-9.
- ↑ 4.0 4.1 4.2 Ge(−1), Ge(−2), Ge(−3), and Ge(–4) have been observed in germanides; see Holleman, Arnold F.; Wiberg, Egon; Wiberg, Nils (1995). "Germanium". Lehrbuch der Anorganischen Chemie (Герман хэлээр) (101 хэвлэл). Walter de Gruyter. х. 953–959. ISBN 978-3-11-012641-9.
- ↑ "New Type of Zero-Valent Tin Compound". Chemistry Europe. 27 August 2016.
- ↑ 6.0 6.1 Гринвуд, Норман Н.; Эрншоу, Алан (1997). Элементүүдийн хими (2-р хэвлэл). Butterworth-Heinemann. х. 28. doi:10.1016/C2009-0-30414-6. ISBN 978-0-08-037941-8.
- ↑ Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds, Хими, физикийн гарын авлага 81-р хэвлэлт, CRC press.
- ↑ Вэст, Роберт (1984). CRC, Хими, физикийн гарын авлага. Бока Ратон, Флорида: Chemical Rubber Company Publishing. х. E110. ISBN 0-8493-0464-4.
- ↑ 9.0 9.1 9.2 9.3 "Германийн шинж чанар". Ioffe Institute.
- ↑ Кондев, Ф. Г.; Ван, М.; Хуан, В. Ж.; Наими, С.; Ауди, Г. (2021). "The NUBASE2020 evaluation of nuclear properties" (PDF). Chinese Physics C. 45 (3): 030001. doi:10.1088/1674-1137/abddae.
- ↑ Норман, Е. Б.; Дробижев, А.; Гарибян, Н.; Грегорич, К. Е.; Коломенский, Ю. Г.; Сэммис, Б. Н.; Сильзо, Н. Д.; Шустерман, Ж. А.; Томас, К. Ж. (30 May 2024). "Half-life of Ge 71 and the gallium anomaly". Physical Review C. 109 (5). doi:10.1103/PhysRevC.109.055501.
- ↑ М. Агостини; et al. (2023-10-03). "Final Results of GERDA on the Two-Neutrino Double-β Decay Half-Life of 76Ge". Physical Review Letters. 131 (14) 142501. American Physical Society (APS). arXiv:2308.09795. Bibcode:2023PhRvL.131n2501A. doi:10.1103/physrevlett.131.142501. ISSN 0031-9007. PMID 37862664. S2CID 261049638.

