Германи

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт
Германи,  32Ge
Polycrystalline-germanium.jpg
Тэгш бус хагарсан гадаргуутай, 12 gram (2×3 cm) германигийн политалст
Ерөнхий шинж чанарууд
Нэр, тэмдэг германи, Ge
Гадаад байдал сааралдуу цайвар
Англи дуудлага /ərˈmniəm/
jər-MAY-nee-əm
Германи-ийн үелэх систем дэх байрлал
Устөрөгч (диатомт металл бус)
Гели (инерт хий)
Лити (шүлтийн металл)
Берилли (газрын шүлтэт металл)
Бор (химийн элемент) (металлоид)
Нүүрстөрөгч (полиатомт металл бус)
Азот (диатомт металл бус)
Хүчилтөрөгч (диатомт металл бус)
Фтор (диатомт металл бус)
Неон (инерт хий)
Натри (шүлтийн металл)
Магни (газрын шүлтэт металл)
Хөнгөн цагаан (шилжилтийн дараах металл)
Цахиур (металлоид)
Фосфор (полиатомт металл бус)
Хүхэр (полиатомт металл бус)
Хлор (диатомт металл бус)
Аргон (инерт хий)
Кали (шүлтийн металл)
Кальци (газрын шүлтэт металл)
Сканди (шилжилтийн металл)
Титан (шилжилтийн металл)
Ванади (шилжилтийн металл)
Хром (шилжилтийн металл)
Манган (шилжилтийн металл)
Төмөр (химийн элемент) (шилжилтийн металл)
Кобальт (шилжилтийн металл)
Никель (шилжилтийн металл)
Зэс (шилжилтийн металл)
Цайр (шилжилтийн металл)
Гали (шилжилтийн дараах металл)
Германи (металлоид)
Арсени (металлоид)
Селен (полиатомт металл бус)
Бром (диатомт металл бус)
Криптон (инерт хий)
Рубиди (шүлтийн металл)
Стронци (газрын шүлтэт металл)
Иттри (шилжилтийн металл)
Циркони (шилжилтийн металл)
Ниоби (шилжилтийн металл)
Молбиден (шилжилтийн металл)
Технеци (шилжилтийн металл)
Рутени (шилжилтийн металл)
Роди (шилжилтийн металл)
Паллади (шилжилтийн металл)
Мөнгө (шилжилтийн металл)
Кадми (шилжилтийн металл)
Инди (шилжилтийн дараах металл)
Цагаан тугалга (шилжилтийн дараах металл)
Сурьма (металлоид)
Теллур (металлоид)
Иод (диатомт металл бус)
Ксенон (инерт хий)
Цези (шүлтийн металл)
Бари (газрын шүлтэт металл)
Лантан (лантаноид)
Цери (лантаноид)
Празиодим (лантаноид)
Неодим (лантаноид)
Промети (лантаноид)
Самари (лантаноид)
Европи (лантаноид)
Гадолини (лантаноид)
Терби (лантаноид)
Диспрози (лантаноид)
Голми (лантаноид)
Ерби (лантаноид)
Тули (лантаноид)
Иттерби (лантаноид)
Лютеци (лантаноид)
Гафни (шилжилтийн металл)
Тантал (шилжилтийн металл)
Вольфрам (шилжилтийн металл)
Рени (шилжилтийн металл)
Осми (шилжилтийн металл)
Ириди (шилжилтийн металл)
Цагаан алт (шилжилтийн металл)
Алт (шилжилтийн металл)
Мөнгөн ус (шилжилтийн металл)
Талли (шилжилтийн дараах металл)
Хар тугалга (шилжилтийн дараах металл)
Висмут (шилжилтийн дараах металл)
Полони (шилжилтийн дараах металл)
Астат (металлоид)
Радон (инерт хий)
Франци (шүлтийн металл)
Ради (газрын шүлтэт металл)
Актини (актиноид)
Тори (актиноид)
Протактини (актиноид)
Уран (актиноид)
Нептуни (актиноид)
Плутони (актиноид)
Америци (актиноид)
Кюри (актиноид)
Беркли (актиноид)
Калифорни (актиноид)
Эйнштейни (актиноид)
Ферми (актиноид)
Менделееви (актиноид)
Нобели (актиноид)
Лоуренси (актиноид)
Рутерфорди (шилжилтийн металл)
Дубни (шилжилтийн металл)
Сиборги (шилжилтийн металл)
Бори (шилжилтийн металл)
Хасси (шилжилтийн металл)
Мейтнери (unknown chemical properties)
Дармштадти (unknown chemical properties)
Рентгени (unknown chemical properties)
Копеници (шилжилтийн металл)
Унунтри (unknown chemical properties)
Флерови (шилжилтийн дараах металл)
Унунпенти (unknown chemical properties)
Ливермори (unknown chemical properties)
Унунсепти (unknown chemical properties)
Унунокти (unknown chemical properties)
Si

Ge

Sn
галлигерманихүнцэл
Цэнэгийн тоо (Z) 32
Атом масс (±) (Ar) 72.630(8)[1]
Элементийн ангилал   металлоид
Бүлэг, блок бүлэг 14 (карбон бүлэг), p-блок
Үе үе 4
Электрон бүтэц [Ar] 3d10 4s2 4p2
давхарга бүрт
2, 8, 18, 4
Физик шинж чанарууд
Төлөв хатуу
Хайлах температур 1211.40 K ​(938.25 °C, ​1720.85 °F)
Буцлах температур 3106 K ​(2833 °C, ​5131 °F)
Нягт т.т. 5.323 g/cm3
шингэн үед,х.т. 5.60 g/cm3
Хайлах энтальп 36.94 kJ/mol
Уурших энтальп 334 kJ/mol
Хувийн дулаан шингээлт 23.222 J/(mol·K)
Уурын даралт
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T (K) 1644 1814 2023 2287 2633 3104
Атомын шинж чанар
Исэлдэлтийн зэрэг 4, 3, 2, 1, 0, −1, −2, −3, −4 ​(амфотер исэл)
Цахилгаан сөрөг чанар Полингийн шаталбар: 2.01
Ионжилтын энерги 1 дэх: 762 kJ/mol
2 дахь: 1537.5 kJ/mol
3 дахь: 3302.1 kJ/mol
Атомын радиус эмпирик: 122 pm
Ковалент радиус 122 pm
Ван дер Ваальсийн радиус 211 pm
Бусад
Талст бүтэц Алмазан куб
Diamond cubic crystal structure for германи
Дууны хурд нарийн савх 5400 m/s (at 20 °C)
Дулааны тэлэлт 6.0 µm/(m·K)
Дулаан дамжуулалт 60.2 W/(m·K)
Цахилгаан эсэргүүцэл 1 Ω·m (at 20 °C)
Хориотой бүс 0.67 eV (at 300 K)
Соронзон чанар дисоронзон[2]
Юнгийн модуль 103 GPa[3]
Хөдөлгөх модуль 41 GPa[3]
Эзлэхүүний модуль 75 GPa[3]
Пуассоны коэффициент 0.26[3]
Моосын хатуулаг 6.0
CAS дугаар 7440-56-4
Түүх
Нэрийн үүсэл Герман, нээсэн хүний нутаг
Таамагласан Дмитрий Менделеев (1871)
Нээсэн Клеменс Винклер (1886)
Хамгийн тогвортой изотопууд
изо БДТ ХЗҮ ЗТ ЗЭ (MeV) ЗБ
68Ge син 270.8 хоног ε 68Ga
70Ge 21.23% 70Ge нь 38 нейтронтой үед тогтвортой
71Ge син 11.26 хоног ε 71Ga
72Ge 27.66% 72Ge нь 40 нейтронтой үед тогтвортой
73Ge 7.73% 73Ge нь 41 нейтронтой үед тогтвортой
74Ge 35.94% 74Ge нь 42 нейтронтой үед тогтвортой
76Ge 7.44% 1.78×1021 жил ββ 2.039 76Se
үзэх · хэлэлцэх · засах· эх сурвалж

Германи (англ. Germanium) нь Ge хэмээн тэмдэглэгддэг, атомын дугаар 32 бүхий химийн элемент юм. Гялалзсан, хатуу, цагаан саарал өнгөтэй, нүүрстөрөгчийн бүлэгт харьяалагдах металлоид бөгөөд бүлэг доторх хөршүүд болох цагаан тугалга, цахиуртай химийн шинж чанараараа төстэй. Германи байгаль дээр атом масс нь 70 - 76 бүхий 5 янзын изотопи байдлаар тохиолдоно.

Маш цөөн эрдэс бодисууд германийг өндөр агууламжтайгаар агуулдаг тул харьцангуй хожуу нээгджээ. Германи дэлхий дээр тархалтаараа элементүүд дунд ойролцоогоор 50-д орно. 1869 онд Дмитрий Менделеев үелэх системээ зохиохдоо түүний байрлалаас нь зарим шинж чанарыг нь тодорхойлж, таамагласан бөгөөд эка-цахиур хэмээн нэрийджээ. Түүнээс хойш бараг хоёр арваны дараа буюу 1886 онд Клеменс Винклер аргиродитоос түүнийг олж илрүүлсэн бөгөөд Менделеевийн таамаглалын дагуу туршилтын ажиглалт хийж олсон байна. Винклер уг элементийг өөрийн эх орон Германы нэрээр нэрлэсэн ажээ.

Германи нь транзистор болон төрөл бүрийн электрон хэрэгсэлд ашиглагддаг, чухал хагас дамжуулагч материал юм.

Германийг гол төлөв сфалеритээс олборлодог, гэхдээ мөнгө, хар тугалга, зэсийн хүдрээс гарган авч болдог. Германийн хлорид, германе зэрэг германийн зарим нэгдэл нүд, арьс, уушиг, хоолойг цочроодог.

References[засварлах | edit source]

  1. Standard Atomic Weights 2013. Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights
  2. Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds, in Handbook of Chemistry and Physics 81st edition, CRC press.
  3. 3.0 3.1 3.2 3.3 "Properties of Germanium", Ioffe Institute 

Гадны холбоос[засварлах | edit source]

Commons
Викимедиа дуу дүрсний сан: Германи