Лити

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт
Лити,  3Li
Lithium paraffin.jpg
Тосонд хөвж буй лити
Spectrum Lines of Li.png
Литигийн спектрийн шугам
Ерөнхий шинж чанарууд
Нэр, тэмдэг Лити, Li
Гадаад байдал мөнгөлөг-цагаан
Англи дуудлага /ˈlɪθiəm/
LI-thee-əm
Лити-ийн үелэх систем дэх байрлал
Устөрөгч (диатомт металл бус)
Гели (инерт хий)
Лити (шүлтийн металл)
Берилли (газрын шүлтэт металл)
Бор (химийн элемент) (металлоид)
Нүүрстөрөгч (полиатомт металл бус)
Азот (диатомт металл бус)
Хүчилтөрөгч (диатомт металл бус)
Фтор (диатомт металл бус)
Неон (инерт хий)
Натри (шүлтийн металл)
Магни (газрын шүлтэт металл)
Хөнгөн цагаан (шилжилтийн дараах металл)
Цахиур (металлоид)
Фосфор (полиатомт металл бус)
Хүхэр (полиатомт металл бус)
Хлор (диатомт металл бус)
Аргон (инерт хий)
Кали (шүлтийн металл)
Кальци (газрын шүлтэт металл)
Сканди (шилжилтийн металл)
Титан (шилжилтийн металл)
Ванади (шилжилтийн металл)
Хром (шилжилтийн металл)
Манган (шилжилтийн металл)
Төмөр (химийн элемент) (шилжилтийн металл)
Кобальт (шилжилтийн металл)
Никель (шилжилтийн металл)
Зэс (шилжилтийн металл)
Цайр (шилжилтийн металл)
Галли (шилжилтийн дараах металл)
Германи (металлоид)
Арсени (металлоид)
Селени (полиатомт металл бус)
Бром (диатомт металл бус)
Криптон (инерт хий)
Рубиди (шүлтийн металл)
Стронци (газрын шүлтэт металл)
Иттри (шилжилтийн металл)
Циркони (шилжилтийн металл)
Ниоби (шилжилтийн металл)
Молибден (шилжилтийн металл)
Технеци (шилжилтийн металл)
Рутени (шилжилтийн металл)
Роди (шилжилтийн металл)
Паллади (шилжилтийн металл)
Мөнгө (химийн элемент) (шилжилтийн металл)
Кадми (шилжилтийн металл)
Инди (шилжилтийн дараах металл)
Цагаан тугалга (шилжилтийн дараах металл)
Сурьма (металлоид)
Теллур (металлоид)
Иод (диатомт металл бус)
Ксенон (инерт хий)
Цези (шүлтийн металл)
Бари (газрын шүлтэт металл)
Лантан (лантаноид)
Цери (лантаноид)
Празиодим (лантаноид)
Неодим (лантаноид)
Промети (лантаноид)
Самари (лантаноид)
Европи (лантаноид)
Гадолини (лантаноид)
Терби (лантаноид)
Диспрози (лантаноид)
Гольми (лантаноид)
Ерби (лантаноид)
Тули (лантаноид)
Иттерби (лантаноид)
Лютеци (лантаноид)
Гафни (шилжилтийн металл)
Тантал (шилжилтийн металл)
Вольфрам (шилжилтийн металл)
Рени (шилжилтийн металл)
Осми (шилжилтийн металл)
Ириди (шилжилтийн металл)
Цагаан алт (шилжилтийн металл)
Алт (шилжилтийн металл)
Мөнгөн ус (шилжилтийн металл)
Талли (шилжилтийн дараах металл)
Хар тугалга (шилжилтийн дараах металл)
Висмут (шилжилтийн дараах металл)
Полони (шилжилтийн дараах металл)
Астат (металлоид)
Радон (инерт хий)
Франци (шүлтийн металл)
Ради (газрын шүлтэт металл)
Актини (актиноид)
Тори (актиноид)
Протактини (актиноид)
Уран (актиноид)
Нептуни (актиноид)
Плутони (актиноид)
Америци (актиноид)
Кюри (химийн элемент) (актиноид)
Беркли (актиноид)
Калифорни (актиноид)
Эйнштейни (актиноид)
Ферми (актиноид)
Менделееви (актиноид)
Нобели (актиноид)
Лоуренси (актиноид)
Рутерфорди (шилжилтийн металл)
Дубни (шилжилтийн металл)
Сиборги (шилжилтийн металл)
Бори (шилжилтийн металл)
Хасси (шилжилтийн металл)
Мейтнери (unknown chemical properties)
Дармштадти (unknown chemical properties)
Рентгени (unknown chemical properties)
Копеници (шилжилтийн металл)
Нихони (unknown chemical properties)
Флерови (шилжилтийн дараах металл)
Москови (unknown chemical properties)
Ливермори (unknown chemical properties)
Теннессин (unknown chemical properties)
Оганесон (unknown chemical properties)
H

Li

Na
гелиЛитиберилли
Цэнэгийн тоо (Z) 3
Атом масс (Ar) 6.94[1] (6.938–6.997)[2]
Элементийн ангилал   шүлтийн металл
Бүлэг, блок бүлэг 1 (шүлтийн металл), s-блок
Үе үе 2
Электрон бүтэц [He] 2s1
давхарга бүрт
2, 1
Физик шинж чанарууд
Төлөв хатуу (хуурай)
Хайлах температур 453.65 K ​(180.50 °C, ​356.90 °F)
Буцлах температур 1603 K ​(1330 °C, ​2426 °F)
Нягт т.т. 0.534 г/см3
шингэн үед,х.т. 0.512 г/см3
Критик цэг 3220 K, 67 MPa (хэт туйлширсан)
Хайлах энтальп 3.00 Ж/моль
Уурших энтальп 136 кЖ/моль
Хувийн дулаан шингээлт 24.860 Ж/(моль·K)
Уурын даралт
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T (K) 797 885 995 1144 1337 1610
Атомын шинж чанар
Исэлдэлтийн зэрэг +1 ​(хүчтэй суурилаг исэл)
Цахилгаан сөрөг чанар Полингийн шаталбар: 0.98
Ионжилтын энерги 1 дэх: 520.2 кЖ/моль
2 дахь: 7298.1 кЖ/моль
3 дахь: 11815.0 кЖ/моль
Атомын радиус эмпирик: 152 пм
Ковалент радиус 128±7 pm
Ван дер Ваальсийн радиус 182 pm
Бусад
Талст бүтэц бие-төвтэй куб (бтк)
Body-centered cubic crystal structure for Лити
Дууны хурд нарийн савх 6000 m/s (at 20 °C)
Дулааны тэлэлт 46 µm/(m·K) ( 25 °C-д)
Дулаан дамжуулалт 84.8 W/(m·K)
Цахилгаан эсэргүүцэл 92.8 nΩ·m ( 20 °C-д)
Соронзон чанар парасоронзон
Юнгийн модуль 4.9 GPa
Хөдөлгөх модуль 4.2 GPa
Эзлэхүүний модуль 11 GPa
Моосын хатуулаг 0.6
Бринеллийн хатуулаг 5 MPa
CAS дугаар 7439-93-2
Түүх
Нээсэн Иоганн Аугуст Арфведсон (1817)
Анх ялгасан Уилям Томас Брэнд (1821)
Хамгийн тогвортой изотопууд
изо БДТ ХЗҮ ЗТ ЗЭ (MeV) ЗБ
6Li 7.5% 6Li нь 3 нейтронтой үед тогтвортой
7Li 92.5% 7Li нь 4 нейтронтой үед тогтвортой
6Li байгаль дахь агууламж 3.75%-с бага.
Иймд, 7Li байгаль дахь агууламж 96.25%-с их.
үзэх · хэлэлцэх · засах· эх сурвалж

Лити нь мөнгөлөг цагаан өнгөтэй металл, хувийн жин нь 0.53 г/см3, хайлах температур нь 1860С, буцлах температур нь 13170С. Хар тугалганаас зөөлхөн бөгөөд давтагдах, сунахдаа сайн, хэд хэдэн металлуудтай хамт хайлш хийдэг. Хүчилтөрөгч, устөрөгч, азот, фосфор, хүхэртэй нэгдэхдээ амархан. Хэт хөнгөн, бат бөх, зэврэлтэд тэсвэртэй, халуун тэсвэрлэдэг хайлшууд хийхэд хөнгөн цагаан, магни, бериллийн хамт хэрэглэдэг бөгөөд ийм хайлшаар пуужингийн эд анги хийдэг. Лити, түүний нэгдлийг цөмийн физик, агаарын кондиционарт ашигладаг. Металл лити, түүний нэгдлүүд нь пуужин, дуунаас хурдан онгоц, усан доогуур шумбадагч онгоцны тусгай түлшний үндсэн бүрэлдэхүүн хэсэг болдог. Лити, түүний нэгдлүүдийг нисэх хүчин, сансар судлал, хар ба өнгөт металлург, цөмийн энерги, шил ба керамик эдлэлийн үйлдвэр, агааржуулалтын систем, мөн хими ба нефтийн үйлдвэрт өргөн хэрэглэнэ.

Эшлэл[засварлах | edit source]

  1. Conventional Atomic Weights 2013. Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights
  2. Standard Atomic Weights 2013. Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights