Цагаан тугалга

Цагаан тугалга, ₅₀Sn
Цагаан тугалга
Дуудлага	/tsʰaˈɢɑːŋ tʰʊɢəɮəɢ/
Аллотропууд	мөнгөлөг цагаан, β (бета); саарал, α (альфа)
Стандарт атомын жин Ar°(Sn)
	118.710±0.007; 118.71±0.01 (товчлогдсон);
Үелэх систем дэх Цагаан тугалга
	инди ← цагаан тугалга → сурьма
Атомын дугаар (Z)	50
Бүлэг	14-р бүлэг (карбон бүлэг)
Үе	5-р үе
Блок	p-блок
Электрон байгуулалт	[Kr] 4d10 5s2 5p2
Давхарга бүрт	2, 8, 18, 18, 4
Физик шинж чанарууд
Төлөв	хатуу
Хайлах температур	505.08 K (231.93 °C, 449.47 °F)
Буцлах температур	2875 K (2602 °C, 4716 °F)
Нягт (20° C)	цагаан (β): 7.289 г/см3; саарал (α): 5.770 г/см3
шингэн үед (х.т.)	6.99 г/см3
Хайлах энтальп	цагаан (β): 7.03 кЖ/моль
Уурших энтальп	цагаан (β): 296.1 кЖ/моль
Хувийн дулаан шингээлт	цагаан (β): 27.112 Ж/(моль·K)
Атомын шинж чанар
Исэлдэлтийн зэрэг	нийтлэг: −4, +2, +4; −3, −2, −1, 0, +1, +3
Цахилгаан сөрөг чанар	Полингийн шаталбар: 1.96
Ионжилтын энерги	1-р: 708.6 кЖ/моль ; 2-р: 1411.8 кЖ/моль ; 3-р: 2943.0 кЖ/моль ; ;
Атомын радиус	эмпирик: 140 пм
Ковалент радиус	139±4 пм
Ван дер Ваальсийн радиус	217 пм
	Спектрийн хүрээ дэх өнгөт шугамуудцагаан тугалга элементийн спектрийн шугам
Бусад шинж чанарууд
Байгалийн тархац	анхдагч
Талст бүтэц	цагаан (β): бие төвт тетрогонал (tI4)
Торны тогтмолууд	white (β):; a = 583.13 пм; c = 318.11 пм; (20 °C)
Талст бүтэц	саарал (α): Алмазан куб (cF8)
Торны тогтмол	саарал (α):; a = 648.96 пм (20 °C)
Дулааны тэлэлт	цагаан (β): 21.76×10−6/K (20 °C); саарал (α): 5.20×10−6/K (20 °C)
Дулаан дамжуулалт	66.8 Вт/(м⋅K)
Цахилгаан эсэргүүцэл	115 nΩ⋅м (0 °C)
Соронзон чанар	цагаан (β): парасоронзон; саарал (α): дисоронзон
Моляр соронзон мэдрэмж	цагаан (β): +3.1×10−6 см3/моль (298 K)
Юнгийн модуль	50 ГПа
Хөдөлгөх модуль	18 ГПа
Эзлэхүүний модуль	58 ГПа
Дууны хурд нимгэн саваа	2730 м/с (т.т.) (өнхрүүлсэн)
Пуассоны коэффициент	0.36
Моосын хатуулаг	1.5
Бринеллийн хатуулаг	50–440 МПа
CAS дугаар	7440-31-5
Түүх
Нээсэн	МЭӨ 35-р зууны орчим
Тэмдэг	"Sn": Латин stannum үгнээс
Хамгийн тогвортой изотопууд ү; з;
β−22.4%	121Sb
	Ангилал: Цагаан тугалга; үзэх · хэлэлцэх · засах \| эх сурвалж

Химийн цэвэр цагаан тугалга нь мөнгөн цагаан өнгөтэй хялбар хайлдаг, хялбар исэлддэггүй бөгөөд давтагддаг металл юм. Цагаан тугалга нь усанд уусдаггүй ба хүчлүүдтэй химийн урвалд бараг ордоггүй юм. Зөвхөн хүчтэй хүхрийн хүчилд удаан халаах юм бол тэр нь уусч, хүхрийн хүчлийн цагаан тугалгыг үүсгэнэ. Цагаан тугалга нь исэлддэггүй учраас бусад төмөрлөгүүдийг бүрж зэврэхээс хамгаална. Байгаль дээр цагаан тугалга нь цэвэр байдлаар тохиолдохгүй, зөвхөн бусад элементүүдтэй нийлсэн химийн нэгдэл байдлаар тохиолдох ба ялангуяа хүчилтөрөгчтэй нэгдсэн давхар исэл маягаар тохиолдоно. Энэ эрдсийг цагаан тугалгын чулуу /касситерит/ гэх буюу энэ нь металл цагаан тугалгыг гаргаж авах гол түүхий эд нь болдог байна.

зүүн талд β-цагаан тугалга
баруун талд α-цагаан тугалга

Цагаан тугалга нь зэс, цайр, хар тугалга, магни, висмут, кадми зэрэг бусад металлуудтай нэгдэж янз бүрийн хайлшийг үүсгэнэ. Хайлшинд цагаан тугалгыг нэмэхэд тэр хайлшийн хайлах цэг нь буурах ба сайн чанарын болдог учраас тэдгээрийг үйлдвэрт өргөн хэрэглэх бололцоотой болдог юм.

Цагаан тугалгыг цахилгаан үйлдвэрт хэрэглэхдээ конденсатор хийхэд хэрэглэх тугалган цаас хийнэ. Хүнсний үйлдвэрт тугалаган цаасаар хүнсний бүтээгдэхүүн цай зэргийг чийгээс хамгаалахын тул ороож боодог, шаазан ваарын үйлдвэрт цагаан тугалгаар будаг, паалан зэргийг хийдэг.хараал идсэн prius нд ихээр ашиглагддаг

Цахим холбоос

Wiktionary

Wiktionary: Цагаан тугалга – Энэ үгийг тайлбар толиос харна уу

Commons: Цагаан тугалга – Викимедиа дуу дүрсний сан

Эшлэл

↑ тугалга.htm "Стандарт атомын жин: Цагаан тугалга". CIAAW. 1983. {{cite web}}: Check |url= value (help)
↑ Прохаска, Томас; Иргер, Йоханна; Бенефилд, Жаклин; Бөхлке, Жон К.; Чессон, Лесли А.; Коплен, Тайлер Б.; Дин, Типин; Данн, Филип Ж. Х.; Грёнинг, Манфред; Холден, Норман Э.; Мейжер, Харро А. Ж. (2022-05-04). "Элементүүдийн стандарт атомын жин 2021 (IUPAC Техникийн тайлан)". Pure and Applied Chemistry (Англи хэлээр). doi:10.1515/pac-2019-0603. ISSN 1365-3075.
↑ ^3.0 ^3.1 ^3.2 ^3.3 ^3.4 Арбластер, Жон В. (2018). Элементүүдийн кристаллографийн шинж чанарын сонгосон утгууд. Материалын Парк, Охайо: ASM International. ISBN 978-1-62708-155-9.
↑ Sn(−3) has been observed in [Sn₂]⁶⁻, e.g. in (Ba₂)⁴⁺(Mg₄)⁸⁺Sn⁴⁻(Sn₂)⁶⁻Sn²⁻ (with square (Sn²⁻)_n sheets), see Papoian, Garegin A.; Hoffmann, Roald (2000). "Hypervalent Bonding in One, Two, and Three Dimensions: Extending the Zintl–Klemm Concept to Nonclassical Electron-Rich Networks". Angew. Chem. Int. Ed. 2000 (39): 2408–2448. doi:10.1002/1521-3773(20000717)39:14<2408::aid-anie2408>3.0.co;2-u. PMID 10941096. Татаж авсан: 2015-02-23.
↑ Sn(−2) has been observed in SrSn; see Holleman, Arnold F.; Wiberg, Egon; Wiberg, Nils (2008). Lehrbuch der Anorganischen Chemie (Герман хэлээр) (102 хэвлэл). Walter de Gruyter. х. 1007. ISBN 9783110206845.
↑ Sn(−1) has been observed in CsSn; see Holleman, Arnold F.; Wiberg, Egon; Wiberg, Nils (2008). Lehrbuch der Anorganischen Chemie (Герман хэлээр) (102 хэвлэл). Walter de Gruyter. х. 1007. ISBN 9783110206845.
↑ "New Type of Zero-Valent Tin Compound". Chemistry Europe. 27 August 2016.
↑ "HSn". NIST Chemistry WebBook. National Institute of Standards and Technology. Татаж авсан: 23 January 2013.
↑ "SnH3". NIST Chemistry WebBook. National Institure of Standards and Technology. Татаж авсан: 23 January 2013.
↑ Лиде, Д. Р., ed. (2005). "Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds". CRC Хими, физикийн гарын авлага (PDF) (86-р хэвлэл). Бока Ратон (Флорида): CRC Press. ISBN 0-8493-0486-5.
↑ Вэст, Роберт (1984). CRC, Хими, физикийн гарын авлага. Бока Ратон, Флорида: Chemical Rubber Company Publishing. х. E110. ISBN 0-8493-0464-4.
↑ Кондев, Ф. Г.; Ван, М.; Хуан, В. Ж.; Наими, С.; Ауди, Г. (2021). "The NUBASE2020 evaluation of nuclear properties" (PDF). Chinese Physics C. 45 (3): 030001. doi:10.1088/1674-1137/abddae.

Иш татахад гарсан алдаа: <ref> tags exist for a group named "lower-alpha", but no corresponding <references group="lower-alpha"/> tag was found

[CIAAWцагаан_тугалга-1] тугалга.htm "Стандарт атомын жин: Цагаан тугалга". CIAAW. 1983. {{cite web}}: Check |url= value (help)

[CIAAW2021-2] Прохаска, Томас; Иргер, Йоханна; Бенефилд, Жаклин; Бөхлке, Жон К.; Чессон, Лесли А.; Коплен, Тайлер Б.; Дин, Типин; Данн, Филип Ж. Х.; Грёнинг, Манфред; Холден, Норман Э.; Мейжер, Харро А. Ж. (2022-05-04). "Элементүүдийн стандарт атомын жин 2021 (IUPAC Техникийн тайлан)". Pure and Applied Chemistry (Англи хэлээр). doi:10.1515/pac-2019-0603. ISSN 1365-3075.

[Arblaster_2018-3] 3.0 ^3.1 ^3.2 ^3.3 ^3.4 Арбластер, Жон В. (2018). Элементүүдийн кристаллографийн шинж чанарын сонгосон утгууд. Материалын Парк, Охайо: ASM International. ISBN 978-1-62708-155-9.

[4] Sn(−3) has been observed in [Sn₂]⁶⁻, e.g. in (Ba₂)⁴⁺(Mg₄)⁸⁺Sn⁴⁻(Sn₂)⁶⁻Sn²⁻ (with square (Sn²⁻)_n sheets), see Papoian, Garegin A.; Hoffmann, Roald (2000). "Hypervalent Bonding in One, Two, and Three Dimensions: Extending the Zintl–Klemm Concept to Nonclassical Electron-Rich Networks". Angew. Chem. Int. Ed. 2000 (39): 2408–2448. doi:10.1002/1521-3773(20000717)39:14<2408::aid-anie2408>3.0.co;2-u. PMID 10941096. Татаж авсан: 2015-02-23.

[5] Sn(−2) has been observed in SrSn; see Holleman, Arnold F.; Wiberg, Egon; Wiberg, Nils (2008). Lehrbuch der Anorganischen Chemie (Герман хэлээр) (102 хэвлэл). Walter de Gruyter. х. 1007. ISBN 9783110206845.

[6] Sn(−1) has been observed in CsSn; see Holleman, Arnold F.; Wiberg, Egon; Wiberg, Nils (2008). Lehrbuch der Anorganischen Chemie (Герман хэлээр) (102 хэвлэл). Walter de Gruyter. х. 1007. ISBN 9783110206845.

[ZeroValentTin3-7] "New Type of Zero-Valent Tin Compound". Chemistry Europe. 27 August 2016.

[8] "HSn". NIST Chemistry WebBook. National Institute of Standards and Technology. Татаж авсан: 23 January 2013.

[9] "SnH3". NIST Chemistry WebBook. National Institure of Standards and Technology. Татаж авсан: 23 January 2013.

[11] Лиде, Д. Р., ed. (2005). "Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds". CRC Хими, физикийн гарын авлага (PDF) (86-р хэвлэл). Бока Ратон (Флорида): CRC Press. ISBN 0-8493-0486-5.

[12] Вэст, Роберт (1984). CRC, Хими, физикийн гарын авлага. Бока Ратон, Флорида: Chemical Rubber Company Publishing. х. E110. ISBN 0-8493-0464-4.

[NUBASE2020-13] Кондев, Ф. Г.; Ван, М.; Хуан, В. Ж.; Наими, С.; Ауди, Г. (2021). "The NUBASE2020 evaluation of nuclear properties" (PDF). Chinese Physics C. 45 (3): 030001. doi:10.1088/1674-1137/abddae.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[a]

[10]

[11]

[12]