Тантал
 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Тантал | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Дуудлага | /tʰanˈtʰaɮ/ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Гадаад байдал | саарал хөх | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Стандарт атомын жин Ar°(Ta) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Үелэх систем дэх Тантал | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Атомын дугаар (Z) | 73 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Бүлэг | 5-р бүлэг | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Үе | 6-р үе | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Блок | d-блок | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Электрон байгуулалт | [Xe] 4f14 5d3 6s2 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Давхарга бүрт | 2, 8, 18, 32, 11, 2 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Физик шинж чанарууд | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Төлөв | хатуу | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Хайлах температур | 3290 K (3017 °C, 5463 °F) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Буцлах температур | 5731 K (5458 °C, 9856 °F) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Нягт (20° C) | 16.678 г/см3 [3] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| шингэн үед (х.т.) | 15 г/см3 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Хайлах энтальп | 36.57 кЖ/моль | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Уурших энтальп | 753 кЖ/моль | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Хувийн дулаан шингээлт | 25.36 Ж/(моль·K) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Уурын даралт
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Атомын шинж чанар | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Исэлдэлтийн зэрэг | нийтлэг: +5 −3,[4] −1,[5] 0,[6] +1,[7] +2,[5] +3,[5] +4[5] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Цахилгаан сөрөг чанар | Полингийн шаталбар: 1.5 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ионжилтын энерги |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Атомын радиус | эмпирик: 146 пм | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ковалент радиус | 170±8 пм | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
_NIST_ASD_emission_spectrum.png) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Бусад шинж чанарууд | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Байгалийн тархац | анхдагч | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Талст бүтэц | бие-төвтэй куб (бтк)[3] (cI2) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Торны тогтмол |  | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Дулааны тэлэлт | 6.3 µм/(м⋅K) (25 °C) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Дулаан дамжуулалт | 57.5 Вт/(м⋅K) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Цахилгаан эсэргүүцэл | 131 nΩ⋅м (20 °C) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Соронзон чанар | парасоронзон[8] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Моляр соронзон мэдрэмж | +154.0×10−6 см3/моль (293 K)[9] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Юнгийн модуль | 186 ГПа | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Хөдөлгөх модуль | 69 ГПа | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Эзлэхүүний модуль | 200 ГПа | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Дууны хурд нимгэн саваа | 3400 м/с (20 °C) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Пуассоны коэффициент | 0.34 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Моосын хатуулаг | 6.5 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Викерсийн хатуулаг | 870–1200 МПа | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Бринеллийн хатуулаг | 440–3430 МПа | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| CAS дугаар | 7440-25-7 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Түүх | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Нэрийн үүсэл | Грекийн домогт дүр болох Танталын нэрээр | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Нээсэн | Андерс Густав Экеберг (1802) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Recognized as a distinct element by | Хайнрих Розе (1844) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Хамгийн тогвортой изотопууд | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Тантал нь хувийн жин 16.6 г/см3, хайлах температур нь 29960 °С, буцлах температур нь 53000 °С химийн элемент. Амар хайлдаггүй металлуудын нэг бөгөөд энэ чанараараа вольфрам, ренийн дараа ордог.
Танталыг хэрэглэдэг гол салбар нь цахилгаан вакуумын техник, ган болон хайлшийг чанаржуулах, цахилгаан техник, машины үйлдвэр. Электроникт электролит конденсаторууд, их хүчтэй лампын анод, торын анод хийхэд хэрэглэнэ. Химийн багаж хэрэгслийн үйлдвэрлэлд хүчил үйлдвэрлэхэд хэрэглэдэг аппаратын эд ангиуд хийхэд хэрэглэдэг. Танталын тигельд металлуудыг хайлуулдаг. Ниоби болон танталын карбидууд их хатуу тул металл зүсдэг багаж хэрэгсэл үйлдвэрлэх зорилгоор металл боловсруулах үйлдвэрүүдэд хэрэглэдэг.
Цахим холбоос
[засварлах | кодоор засварлах] |
Wiktionary: Тантал – Энэ үгийг тайлбар толиос харна уу |
Эшлэл
[засварлах | кодоор засварлах]- ↑ "Стандарт атомын жин: Тантал". CIAAW. 2005.
- ↑ Прохаска, Томас; Иргер, Йоханна; Бенефилд, Жаклин; Бөхлке, Жон К.; Чессон, Лесли А.; Коплен, Тайлер Б.; Дин, Типин; Данн, Филип Ж. Х.; Грёнинг, Манфред; Холден, Норман Э.; Мейжер, Харро А. Ж. (2022-05-04). "Элементүүдийн стандарт атомын жин 2021 (IUPAC Техникийн тайлан)". Pure and Applied Chemistry (Англи хэлээр). doi:10.1515/pac-2019-0603. ISSN 1365-3075.
- 1 2 3 Арбластер, Жон В. (2018). Элементүүдийн кристаллографийн шинж чанарын сонгосон утгууд. Материалын Парк, Охайо: ASM International. ISBN 978-1-62708-155-9.
- ↑ Ta(–3) occurs in Ta(CO)53−; see John E. Ellis (2003). "Metal Carbonyl Anions: from [Fe(CO)4]2− to [Hf(CO)6]2− and Beyond†". Organometallics (Англи хэлээр). 22 (17): 3322–3338. doi:10.1021/om030105l.
- 1 2 3 4 Гринвуд, Норман Н.; Эрншоу, Алан (1997). Элементүүдийн хими (2-р хэвлэл). Butterworth-Heinemann. х. 28. doi:10.1016/C2009-0-30414-6. ISBN 978-0-08-037941-8.
- ↑ Ta(0) is known in Ta(CNDipp)6; see Khetpakorn Chakarawet; Zachary W. Davis-Gilbert; Stephanie R. Harstad; Victor G. Young Jr.; Jeffrey R. Long; John E. Ellis (2017). "Ta(CNDipp)6: An Isocyanide Analogue of Hexacarbonyltantalum(0)". Angewandte Chemie International Edition (Англи хэлээр). 56 (35): 10577–10581. doi:10.1002/anie.201706323. PMID 28697283. Additionally, Ta(0) has also been previously reported in Ta(bipy)3, but this has been proven to contain Ta(V).
- ↑ Ta(I) has been observed in CpTa(CO)4; see Holleman, Arnold F.; Wiberg, Egon; Wiberg, Nils (2008). Lehrbuch der Anorganischen Chemie (Герман хэлээр) (102 хэвлэл). Walter de Gruyter. х. 1554. ISBN 9783110206845.
- ↑ Лиде, Д. Р., ed. (2005). "Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds". CRC Хими, физикийн гарын авлага (PDF) (86-р хэвлэл). Бока Ратон (Флорида): CRC Press. ISBN 0-8493-0486-5.
- ↑ Вэст, Роберт (1984). CRC, Хими, физикийн гарын авлага. Бока Ратон, Флорида: Chemical Rubber Company Publishing. х. E110. ISBN 0-8493-0464-4.
- ↑ Кондев, Ф. Г.; Ван, М.; Хуан, В. Ж.; Наими, С.; Ауди, Г. (2021). "The NUBASE2020 evaluation of nuclear properties" (PDF). Chinese Physics C. 45 (3): 030001. doi:10.1088/1674-1137/abddae.