Нүүрстөрөгч

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт
Нүүрстөрөгч,  6C
Graphite-and-diamond-with-scale.jpg
Графит (зүүн), алмаз (баруун), нүүрстөрөгчийн хамгийн олонд танигдсан хоёр аллотроп
Carbon Spectra.jpg
Нүүрстөрөгчийн спектрийн шугам
Ерөнхий шинж чанарууд
Нэр, тэмдэг нүүрстөрөгч, C
Гадаад байдал графит: хар
алмаз: тунгалаг
Аллотропууд графит, алмаз
Англи дуудлага /ˈkɑrbən/
KAR-bən
Нүүрстөрөгч-ийн үелэх систем дэх байрлал
Устөрөгч (диатомт металл бус)
Гели (инерт хий)
Лити (шүлтийн металл)
Берилли (газрын шүлтэт металл)
Бор (химийн элемент) (металлоид)
Нүүрстөрөгч (полиатомт металл бус)
Азот (диатомт металл бус)
Хүчилтөрөгч (диатомт металл бус)
Фтор (диатомт металл бус)
Неон (инерт хий)
Натри (шүлтийн металл)
Магни (газрын шүлтэт металл)
Хөнгөн цагаан (шилжилтийн дараах металл)
Цахиур (металлоид)
Фосфор (полиатомт металл бус)
Хүхэр (полиатомт металл бус)
Хлор (диатомт металл бус)
Аргон (инерт хий)
Кали (шүлтийн металл)
Кальци (газрын шүлтэт металл)
Сканди (шилжилтийн металл)
Титан (шилжилтийн металл)
Ванади (шилжилтийн металл)
Хром (шилжилтийн металл)
Манган (шилжилтийн металл)
Төмөр (химийн элемент) (шилжилтийн металл)
Кобальт (шилжилтийн металл)
Никель (шилжилтийн металл)
Зэс (шилжилтийн металл)
Цайр (шилжилтийн металл)
Галли (шилжилтийн дараах металл)
Германи (металлоид)
Арсени (металлоид)
Селен (полиатомт металл бус)
Бром (диатомт металл бус)
Криптон (инерт хий)
Рубиди (шүлтийн металл)
Стронци (газрын шүлтэт металл)
Иттри (шилжилтийн металл)
Циркони (шилжилтийн металл)
Ниоби (шилжилтийн металл)
Молбиден (шилжилтийн металл)
Технеци (шилжилтийн металл)
Рутени (шилжилтийн металл)
Роди (шилжилтийн металл)
Паллади (шилжилтийн металл)
Мөнгө (шилжилтийн металл)
Кадми (шилжилтийн металл)
Инди (шилжилтийн дараах металл)
Цагаан тугалга (шилжилтийн дараах металл)
Сурьма (металлоид)
Теллур (металлоид)
Иод (диатомт металл бус)
Ксенон (инерт хий)
Цези (шүлтийн металл)
Бари (газрын шүлтэт металл)
Лантан (лантаноид)
Цери (лантаноид)
Празиодим (лантаноид)
Неодим (лантаноид)
Промети (лантаноид)
Самари (лантаноид)
Европи (лантаноид)
Гадолини (лантаноид)
Терби (лантаноид)
Диспрози (лантаноид)
Голми (лантаноид)
Ерби (лантаноид)
Тули (лантаноид)
Иттерби (лантаноид)
Лютеци (лантаноид)
Гафни (шилжилтийн металл)
Тантал (шилжилтийн металл)
Вольфрам (шилжилтийн металл)
Рени (шилжилтийн металл)
Осми (шилжилтийн металл)
Ириди (шилжилтийн металл)
Цагаан алт (шилжилтийн металл)
Алт (шилжилтийн металл)
Мөнгөн ус (шилжилтийн металл)
Талли (шилжилтийн дараах металл)
Хар тугалга (шилжилтийн дараах металл)
Висмут (шилжилтийн дараах металл)
Полони (шилжилтийн дараах металл)
Астат (металлоид)
Радон (инерт хий)
Франци (шүлтийн металл)
Ради (газрын шүлтэт металл)
Актини (актиноид)
Тори (актиноид)
Протактини (актиноид)
Уран (актиноид)
Нептуни (актиноид)
Плутони (актиноид)
Америци (актиноид)
Кюри (актиноид)
Беркли (актиноид)
Калифорни (актиноид)
Эйнштейни (актиноид)
Ферми (актиноид)
Менделееви (актиноид)
Нобели (актиноид)
Лоуренси (актиноид)
Рутерфорди (шилжилтийн металл)
Дубни (шилжилтийн металл)
Сиборги (шилжилтийн металл)
Бори (шилжилтийн металл)
Хасси (шилжилтийн металл)
Мейтнери (unknown chemical properties)
Дармштадти (unknown chemical properties)
Рентгени (unknown chemical properties)
Копеници (шилжилтийн металл)
Унунтри (unknown chemical properties)
Флерови (шилжилтийн дараах металл)
Унунпенти (unknown chemical properties)
Ливермори (unknown chemical properties)
Унунсепти (unknown chemical properties)
Унунокти (unknown chemical properties)


C

Si
борнүүрстөрөгчазот
Цэнэгийн тоо (Z) 6
Атом масс (Ar) 12.011[1] (12.0096–12.0116)[2]
Элементийн ангилал   полиатомт металл бус, зарим тохиолдолд металлоид гэж үздэг
Бүлэг, блок бүлэг 14 (карбон бүлэг), p-блок
Үе үе 2
Электрон бүтэц [He] 2s2 2p2
давхарга бүрт
2, 4
Физик шинж чанарууд
Төлөв хатуу (хуурай)
Уурших температур 3915 K ​(3642 °C, ​6588 °F)
Нягт т.т. amorphous: 1.8–2.1 g/cm3[3]
graphite: 2.267 g/cm3
diamond: 3.515 g/cm3
Гурвалсан цэг 4600 K, ​10,800 kPa[4][5]
Хайлах энтальп graphite: 117 kJ/mol
Хувийн дулаан шингээлт graphite: 8.517 J/(mol·K)
diamond: 6.155 J/(mol·K)
Атомын шинж чанар
Исэлдэлтийн зэрэг +4, +3,[6] +2, +1,[7] 0, −1, −2, −3, −4[8] ​(сул хүчиллэг исэл)
Цахилгаан сөрөг чанар Полингийн шаталбар: 2.55
Ионжилтын энерги 1 дэх: 1086.5 kJ/mol
2 дахь: 2352.6 kJ/mol
3 дахь: 4620.5 kJ/mol
(илүү үзэх)
Ковалент радиус sp3: 77 pm
sp2: 73 pm
sp: 69 pm
Ван дер Ваальсийн радиус 170 pm
Бусад
Талст бүтэц графит: ​энгийн гексагонал
Simple hexagonal crystal structure for графит: нүүрстөрөгч

(хар)
Талст бүтэц Алмазан куб
Diamond cubic crystal structure for нүүрстөрөгч
Дууны хурд нарийн савх алмаз: 18,350 m/s (at 20 °C)
Дулааны тэлэлт алмаз: 0.8 µm/(m·K) ( 25 °C-д)[9]
Дулаан дамжуулалт графит: 119–165 W/(m·K)
алмаз: 900–2300 W/(m·K)
Цахилгаан эсэргүүцэл графит: 7.837 µΩ·m[10]
Соронзон чанар дисоронзон[11]
Юнгийн модуль алмаз: 1050 GPa[9]
Хөдөлгөх модуль алмаз: 478 GPa[9]
Эзлэхүүний модуль алмаз: 442 GPa[9]
Пуассоны коэффициент алмаз: 0.1[9]
Моосын хатуулаг графит: 1–2
алмаз: 10
CAS дугаар 7440-44-0
Түүх
Нээсэн Египедчүүд & Шумерүүд[12] (3750 МЭӨ)
Элемент болохыг нь тогтоосон Антуан Лавуазье[13] (1789)
Хамгийн тогвортой изотопууд
изо БДТ ХЗҮ ЗТ ЗЭ (MeV) ЗБ
11C син 20 мин β+ 0.96 11B
12C 98.9% 12C нь 6 нейтронтой үед тогтвортой
13C 1.1% 13C нь 7 нейтронтой үед тогтвортой
14C ул мөр 5730 жил β 0.156 14N
үзэх · хэлэлцэх · засах· эх сурвалж

Нүүрстөрөгч (Латин гаралтай: carbo буюу нүүрс гэсэн утгатай) нь C тэмдэглэгддэг, атомын дугаар нь 6, металл бус химийн элемент юм.

Аллотропи[засварлах | edit source]

Нүүрстөрөгчийн үндсэн аллотропиуд

  • аморф

Изотопи[засварлах | edit source]

3 үндсэн изотопитой:

  1. 12C - тархалт 98.9%, тогтвортой изотопи
  2. 13C - тархалт 1.1%, тогтвортой изотопи
  3. 14C - маш бага тархалттай, тогтворгүй (цацраг идэвхит) изотопи

Нүүрстөрөгчийн зарим онцгой нэгдлүүд[засварлах | edit source]

Нүүрстөрөгч нь бүх төрлийн амьд биетийн үндсэн бүтэц, улмаар органик химийн суурь судлагдахуун болно.

Нүүрстөрөгчийн зарим онцгой нэгдлүүд:

Нүүрс нь нүүрстөрөгчийн байгаль дахь үндсэн эх үүсвэр юм (Антрацит нь 95% нүүрстөрөгч агуулдаг).

Нүүрстөрөгчийн 8 аллотропи: Алмааз, бал чулуу, лонсдэлеит,C60, C540, C70, аморф нүүрстөрөгч, нанохоолой


Бусад холбоотой сэдвүүд[засварлах | edit source]


Гадаад холбоос[засварлах | edit source]

  1. Conventional Atomic Weights 2013. Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights
  2. Standard Atomic Weights 2013. Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights
  3. Загвар:RubberBible86th
  4. Haaland, D (1976). "Graphite-liquid-vapor triple point pressure and the density of liquid carbon". Carbon 14 (6): 357. DOI:10.1016/0008-6223(76)90010-5.
  5. Savvatimskiy, A (2005). "Measurements of the melting point of graphite and the properties of liquid carbon (a review for 1963–2003)". Carbon 43 (6): 1115. DOI:10.1016/j.carbon.2004.12.027.
  6. Fourier Transform Spectroscopy of the System of CP. 2007-12-06-д хандсан.
  7. Fourier Transform Spectroscopy of the Electronic Transition of the Jet-Cooled CCI Free Radical. 2007-12-06-д хандсан.
  8. Carbon: Binary compounds. 2007-12-06-д хандсан.
  9. 9.0 9.1 9.2 9.3 9.4 Properties of diamond, Ioffe Institute Database
  10. https://www.nde-ed.org/GeneralResources/MaterialProperties/ET/ET_matlprop_Misc_Matls.htm
  11. Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds, in Handbook of Chemistry and Physics 81st edition, CRC press.
  12. History of Carbon and Carbon Materials - Center for Applied Energy Research - University of Kentucky. Caer.uky.edu. 2008-09-12-д хандсан.
  13. Senese, Fred (2000-09-09). Who discovered carbon?. Frostburg State University. 2007-11-24-д хандсан.