Цери
 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Цери | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Дуудлага | /ˈtsʰei/ | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Гадаад байдал | мөнгөлөг цагаан | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Стандарт атомын жин Ar°(Ce) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Үелэх систем дэх Цери | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Атомын дугаар (Z) | 58 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Бүлэг | f-блокийн бүлгүүд (дугааргүй) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Үе | 6-р үе | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Блок | f-блок | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Электрон байгуулалт | [Xe] 4f1 5d1 6s2[3] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Давхарга бүрт | 2, 8, 18, 19, 9, 2 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Физик шинж чанарууд | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Төлөв | хатуу | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Хайлах температур | 1068 K (795 °C, 1463 °F) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Буцлах температур | 3716 K (3443 °C, 6229 °F) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Нягт (20° C) | β-Ce: 6.689 г/см3 γ-Ce: 6.769 г/см3 [4] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| шингэн үед (х.т.) | 6.55 г/см3 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Хайлах энтальп | 5.46 кЖ/моль | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Уурших энтальп | 398 кЖ/моль | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Хувийн дулаан шингээлт | 26.94 Ж/(моль·K) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Уурын даралт
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Атомын шинж чанар | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Исэлдэлтийн зэрэг | нийтлэг: +3, +4 +2[5] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Цахилгаан сөрөг чанар | Полингийн шаталбар: 1.12 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ионжилтын энерги |
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Атомын радиус | эмпирик: 181.8 пм | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ковалент радиус | 204±9 пм | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
_NIST_ASD_emission_spectrum.png) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Бусад шинж чанарууд | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Байгалийн тархац | анхдагч | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Талст бүтэц | β-Ce: давхар гексагонал нягт бүтэцтэй (дгнб) (hP4) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Торны тогтмолууд |  c = 1.1857 нм (20 °C)[4] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Талст бүтэц | γ-Ce: тал-төвтэй куб (ттк) (cF4) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Торны тогтмол |  | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Дулааны тэлэлт | β-Ce: 6.1×10−6/K γ-Ce: 6.1×10−6/K (20 °C)[4] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Дулаан дамжуулалт | 11.3 Вт/(м⋅K) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Цахилгаан эсэргүүцэл | β-Ce, поли: 828 nΩ⋅м (ө.т.) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Соронзон чанар | парасоронзон[6] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Моляр соронзон мэдрэмж | β-Ce: +2450.0×10−6 см3/моль (293 K)[7] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Юнгийн модуль | γ-Ce: 33.6 ГПа | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Хөдөлгөх модуль | γ-Ce: 13.5 ГПа | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Эзлэхүүний модуль | γ-Ce: 21.5 ГПа | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Дууны хурд нимгэн саваа | 2100 м/с (20 °C) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Пуассоны коэффициент | γ-Ce: 0.24 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Моосын хатуулаг | 2.5 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Викерсийн хатуулаг | 210–470 МПа | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Бринеллийн хатуулаг | 186–412 МПа | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| CAS дугаар | 7440-45-1 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Түүх | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Нэрийн үүсэл | Ромын газар тариалангийн бурхан Церерагийн нэрээр нэрлэгдсэн одой гараг Церерагийн нэрээр | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Нээсэн | Мартин Хайнриx Клапрот, Вильгельм Хизингер, Йёнс Якоб Берцелиус (1803) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Анх ялгасан | Уильям Фрэнсис Хиллебранд (1875) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Хамгийн тогвортой изотопууд | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Цери нь атомын дугаар 58, Ce тэмдэглэгээтэй химийн элемент юм. Цери нь үелэх системд лантаноидын бүлэгт байрлах учир газрын ховор металлуудын тоонд ордог.
Түүх
[засварлах | кодоор засварлах]
Цериг 1803 онд Вилхелм фон Хизингер, Йёнс Якоб Берцелиус хоёр ба Мартин Хайнрих Клапроттой хоорондоо хамааралгүйгээр зэрэг нээсэн байна. Энэхүү химийн элементийг одой гариг болох Церерагийн нэрээр нэрлэжээ. Шведийн химич Карл Густав Мосандер 1825 онд цериг түүний хлоридоос натригаар ангижруулан хамгийн анх дангаар ялган авсан байна.
Тархац
[засварлах | кодоор засварлах]Цахим холбоос
[засварлах | кодоор засварлах] |
Wiktionary: Цери – Энэ үгийг тайлбар толиос харна уу |
Эшлэл
[засварлах | кодоор засварлах]- ↑ "Стандарт атомын жин: Цери". CIAAW. 1995.
- ↑ Прохаска, Томас; Иргер, Йоханна; Бенефилд, Жаклин; Бөхлке, Жон К.; Чессон, Лесли А.; Коплен, Тайлер Б.; Дин, Типин; Данн, Филип Ж. Х.; Грёнинг, Манфред; Холден, Норман Э.; Мейжер, Харро А. Ж. (2022-05-04). "Элементүүдийн стандарт атомын жин 2021 (IUPAC Техникийн тайлан)". Pure and Applied Chemistry (Англи хэлээр). doi:10.1515/pac-2019-0603. ISSN 1365-3075.
- ↑ Ground levels and ionization energies for the neutral atoms, NIST
- 1 2 3 4 Арбластер, Жон В. (2018). Элементүүдийн кристаллографийн шинж чанарын сонгосон утгууд. Материалын Парк, Охайо: ASM International. ISBN 978-1-62708-155-9.
- ↑ Гринвуд, Норман Н.; Эрншоу, Алан (1997). Элементүүдийн хими (2-р хэвлэл). Butterworth-Heinemann. х. 28. doi:10.1016/C2009-0-30414-6. ISBN 978-0-08-037941-8.
- ↑ Лиде, Д. Р., ed. (2005). "Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds". CRC Хими, физикийн гарын авлага (PDF) (86-р хэвлэл). Бока Ратон (Флорида): CRC Press. ISBN 0-8493-0486-5.
- ↑ Вэст, Роберт (1984). CRC, Хими, физикийн гарын авлага. Бока Ратон, Флорида: Chemical Rubber Company Publishing. х. E110. ISBN 0-8493-0464-4.
- ↑ Кондев, Ф. Г.; Ван, М.; Хуан, В. Ж.; Наими, С.; Ауди, Г. (2021). "The NUBASE2020 evaluation of nuclear properties" (PDF). Chinese Physics C. 45 (3): 030001. doi:10.1088/1674-1137/abddae.