Галли

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт
Галли,  31Ga
Gallium crystals.jpg
Ерөнхий шинж чанарууд
Нэр, тэмдэг галли, Ga
Гадаад байдал мөнгөлөг цагаан
Англи дуудлага /ˈɡæliəm/
GAL-ee-əm
Галли-ийн үелэх систем дэх байрлал
Устөрөгч (диатомт металл бус)
Гели (инерт хий)
Лити (шүлтийн металл)
Берилли (газрын шүлтэт металл)
Бор (химийн элемент) (металлоид)
Нүүрстөрөгч (полиатомт металл бус)
Азот (диатомт металл бус)
Хүчилтөрөгч (диатомт металл бус)
Фтор (диатомт металл бус)
Неон (инерт хий)
Натри (шүлтийн металл)
Магни (газрын шүлтэт металл)
Хөнгөн цагаан (шилжилтийн дараах металл)
Цахиур (металлоид)
Фосфор (полиатомт металл бус)
Хүхэр (полиатомт металл бус)
Хлор (диатомт металл бус)
Аргон (инерт хий)
Кали (шүлтийн металл)
Кальци (газрын шүлтэт металл)
Сканди (шилжилтийн металл)
Титан (шилжилтийн металл)
Ванади (шилжилтийн металл)
Хром (шилжилтийн металл)
Манган (шилжилтийн металл)
Төмөр (химийн элемент) (шилжилтийн металл)
Кобальт (шилжилтийн металл)
Никель (шилжилтийн металл)
Зэс (шилжилтийн металл)
Цайр (шилжилтийн металл)
Галли (шилжилтийн дараах металл)
Германи (металлоид)
Арсени (металлоид)
Селен (полиатомт металл бус)
Бром (диатомт металл бус)
Криптон (инерт хий)
Рубиди (шүлтийн металл)
Стронци (газрын шүлтэт металл)
Иттри (шилжилтийн металл)
Циркони (шилжилтийн металл)
Ниоби (шилжилтийн металл)
Молбиден (шилжилтийн металл)
Технеци (шилжилтийн металл)
Рутени (шилжилтийн металл)
Роди (шилжилтийн металл)
Паллади (шилжилтийн металл)
Мөнгө (шилжилтийн металл)
Кадми (шилжилтийн металл)
Инди (шилжилтийн дараах металл)
Цагаан тугалга (шилжилтийн дараах металл)
Сурьма (металлоид)
Теллур (металлоид)
Иод (диатомт металл бус)
Ксенон (инерт хий)
Цези (шүлтийн металл)
Бари (газрын шүлтэт металл)
Лантан (лантаноид)
Цери (лантаноид)
Празиодим (лантаноид)
Неодим (лантаноид)
Промети (лантаноид)
Самари (лантаноид)
Европи (лантаноид)
Гадолини (лантаноид)
Терби (лантаноид)
Диспрози (лантаноид)
Голми (лантаноид)
Ерби (лантаноид)
Тули (лантаноид)
Иттерби (лантаноид)
Лютеци (лантаноид)
Гафни (шилжилтийн металл)
Тантал (шилжилтийн металл)
Вольфрам (шилжилтийн металл)
Рени (шилжилтийн металл)
Осми (шилжилтийн металл)
Ириди (шилжилтийн металл)
Цагаан алт (шилжилтийн металл)
Алт (шилжилтийн металл)
Мөнгөн ус (шилжилтийн металл)
Талли (шилжилтийн дараах металл)
Хар тугалга (шилжилтийн дараах металл)
Висмут (шилжилтийн дараах металл)
Полони (шилжилтийн дараах металл)
Астат (металлоид)
Радон (инерт хий)
Франци (шүлтийн металл)
Ради (газрын шүлтэт металл)
Актини (актиноид)
Тори (актиноид)
Протактини (актиноид)
Уран (актиноид)
Нептуни (актиноид)
Плутони (актиноид)
Америци (актиноид)
Кюри (актиноид)
Беркли (актиноид)
Калифорни (актиноид)
Эйнштейни (актиноид)
Ферми (актиноид)
Менделееви (актиноид)
Нобели (актиноид)
Лоуренси (актиноид)
Рутерфорди (шилжилтийн металл)
Дубни (шилжилтийн металл)
Сиборги (шилжилтийн металл)
Бори (шилжилтийн металл)
Хасси (шилжилтийн металл)
Мейтнери (unknown chemical properties)
Дармштадти (unknown chemical properties)
Рентгени (unknown chemical properties)
Копеници (шилжилтийн металл)
Унунтри (unknown chemical properties)
Флерови (шилжилтийн дараах металл)
Унунпенти (unknown chemical properties)
Ливермори (unknown chemical properties)
Унунсепти (unknown chemical properties)
Унунокти (unknown chemical properties)
Al

Ga

In
цайргаллигермани
Цэнэгийн тоо (Z) 31
Атом масс (±) (Ar) 69.723(1)[1]
Элементийн ангилал   шилжилтийн дараах металл
Бүлэг, блок бүлэг 13, p-блок
Үе үе 4
Электрон бүтэц [Ar] 3d10 4s2 4p1
давхарга бүрт
2, 8, 18, 3
Физик шинж чанарууд
Төлөв хатуу
Хайлах температур 302.9146 K ​(29.7646 °C, ​85.5763 °F)
Буцлах температур 2673 K ​(2400 °C, ​4352 °F)[2]
Нягт т.т. 5.91 g/cm3
шингэн үед,х.т. 6.095 g/cm3
Хайлах энтальп 5.59 kJ/mol
Уурших энтальп 256 kJ/mol[2]
Хувийн дулаан шингээлт 25.86 J/(mol·K)
Уурын даралт
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T (K) 1310 1448 1620 1838 2125 2518
Атомын шинж чанар
Исэлдэлтийн зэрэг 3, 2, 1, −1, −2, −4, −5[3] ​(амфотер исэл)
Цахилгаан сөрөг чанар Полингийн шаталбар: 1.81
Ионжилтын энерги 1 дэх: 578.8 kJ/mol
2 дахь: 1979.3 kJ/mol
3 дахь: 2963 kJ/mol
(илүү үзэх)
Атомын радиус эмпирик: 135 pm
Ковалент радиус 122±3 pm
Ван дер Ваальсийн радиус 187 pm
Бусад
Талст бүтэц орторомб
Orthorhombic crystal structure for галли
Дууны хурд нарийн савх 2740 m/s (at 20 °C)
Дулааны тэлэлт 18 µm/(m·K) ( 25 °C-д)
Дулаан дамжуулалт 40.6 W/(m·K)
Цахилгаан эсэргүүцэл 270 nΩ·m ( 20 °C-д)
Соронзон чанар дисоронзон
Юнгийн модуль 9.8 GPa
Пуассоны коэффициент 0.47
Моосын хатуулаг 1.5
Бринеллийн хатуулаг 56.8–68.7 MPa
CAS дугаар 7440-55-3
Түүх
Нэрийн үүсэл Gallia - Франц, нээсэн хүний нутаг
Таамагласан Дмитрий Менделеев (1871)
Нээсэн ба анх ялгасан Лекок де Буабодран (1875)
Хамгийн тогвортой изотопууд
изо БДТ ХЗҮ ЗТ ЗЭ (MeV) ЗБ
69Ga 60.11% 69Ga нь 38 нейтронтой үед тогтвортой
71Ga 39.89% 71Ga нь 40 нейтронтой үед тогтвортой
үзэх · хэлэлцэх · засах· эх сурвалж

Галли нь Ga химийн тэмдэг, 31 атомын дугаар бүхий химийн элемент. Элемент галли байгальд дангаар оршдоггүй, харин Ga(III) ул мөр төдий цайрын хүдрүүд ба бокситэд агуулагддаг. Галли нь хөнгөн, мөнгөлөг металл ба элемент галли нь бутрамхай хатуу боловч, 29.76 °C (85.57 °F)-д хайлдаг (тасалгааны температураас бага зэрэг их). Галлигийн хайлах температурыг эталон цэг болгон ашигладаг. Галинстан (68.5% галии, 21.5% инди, 10% цагаан тугалгаас тогтох хайлш) нь −19 °C (−2 °F) хайлах температуртай ба энэ нь усны хөлдөх температураас ч бага юм. 1875 онд нээгдсэнээс хойш, галлийг нам температурын хайлшуудыг хийхэд ашиглаж ирсэн. Галли мөн хагас дамжуулагчийн (допант) үйлдвэрлэлд ашиглагддаг.

Эх сурвалж[засварлах | edit source]

  1. Standard Atomic Weights 2013. Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights
  2. 2.0 2.1 Zhang Y (2011). "Corrected Values for Boiling Points and Enthalpies of Vaporization of Elements in Handbooks". J. Chem. Eng. Data 56 (2): 328–337. DOI:10.1021/je1011086.
  3. Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Citation/CS1/Configuration' not found.