Монгол хаад

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт
Их Монгол улсын төрийн тамга
Монголын эзэнт гүрний 15 хааны 8-ынх нь зураг
Монголын эзэнт гүрний тэлэлт болон хуваагдлын зураг
Их Монгол улсын хаад
Бага хаад

Энд монгол хаад хангуудын нэр, хаанчилсан он жилийг дурдав.

Хүннү улс (МЭӨ 209-МЭ 46 он)[засварлах | edit source]

  1. Түмэн шаньюй (240-209 он)
  2. Модун шаньюй (МЭӨ 209-174 он)
  3. Лаошан шаньюй (МЭӨ 174-161 он)
  4. Жюнчэн шаньюй (161-126 он)
  5. Ичиси шаньюй
  6. Увэй шаньюй
  7. Үшүлюй шаньюй
  8. Гуйлиху шаньй
  9. Чэдихоу шаньюй
  10. Хүлүгү шаньюй
  11. Хуанди шаньюй
  12. Хюили Жуанки шаньюй
  13. Уян Гуйди шаньюй
  14. Хуханье шаньюй
  15. Жижи шаньюй
  16. Фүжүлэй шаньюй
  17. Соушиэруди шаньюй
  18. Гуяа шаньюй
  19. Үжүлюй шаньюй (МЭӨ 8- МЭ 13)
  20. Үлэй Руоди шаньюй
  21. Юй шаньюй
  22. Удадихоу шаньюй (46-46)

Умард Хүннү (46-93 он)[засварлах | edit source]

  1. Пүнү шаньюй (46-?)
  2. Юйлиу шаньюй (?-87)
  3. Би шаньюй (88-91)
  4. Ючужянь шаньюй (91-93)

Сяньби[засварлах | edit source]

Таньшихуай хаан

Күйтү

Кэбинэн

Нирун[засварлах | edit source]

Жарун

Хульюй

Татар хаан

Чуну хаан

Амгай хаан

Тоба[засварлах | edit source]

Дао У ди (道武帝 daò wǔ dì)

Тоба Гүй (拓拔珪 tuò bá guī) 386-409
Мин Юань ди (明元帝 míng yuán dì) Тоба Сы (拓拔嗣 tuò bá sì) 409-423
Тай У ди (太武帝 tài wǔ dì) Тоба Тао (拓拔燾 tuò bá táo) 424-452
Нань Ань ван (南安王 nán ān wáng) Тоба Ю (拓拔余 tuò bá yú) 452
Вэнь Чэнь ди (文成帝 wén chéng dì) Тоба Жунь (拓拔濬 tuò bá jùn) 452-465
Шянь Вэнь ди (獻文帝 xiàn wén dì) Тоба Хун (拓拔弘 tuò bá hóng) 466-471
Шяо Вэнь ди (孝文帝 xiào wén dì) Юань Хун (元宏 yuán hóng) 471-499
Шуань Вэнь ди (宣武帝 xuān wǔ dì) Юань Кэ (元恪 yuán kè) 499-515
Шяо Мин ди (孝明帝 xiào míng dì) Юань Шю (元詡 yuán xǔ) 516-528
Шяомин хааны охин байхгүй 528
Южу (幼主 yòu zhǔ) Юань Жао (元釗 yuán zhāo) 528
Шяо Жуан ди (孝莊帝 xiào zhuāng dì) Юань Зи Ю (元子攸 yuán zǐ yōu) 528-530
Чан Гуан ван (長廣王 cháng guǎng wáng) Юань Е (元曄 yuán yè) 530-531
Жиэ Минь ди (節閔帝 jié mǐn dì) Юань Гун (元恭 yuán gōng) 531-532
Ань Дин ван (安定王 ān dìng wáng) Юань Лан (元朗 yuán lǎng) 531-532
Шяо У ди(孝武帝 xiào wǔ dì) эсвэл

Чу ди (出帝 chū dì)

Юань Шиу (元脩 yuán xiū) 532-535

Кидан[засварлах | edit source]

Амбагян (901-923)

Даозун хаан (1054-1101)

Тяньзуо (1101-1125)

Хамаг Монголын ханлиг[засварлах | edit source]

Хайду хан (1080?-1100?)

Тумбинай сэцэн (1100?-1130?)

Хабул хан (1130?-1148)

Амбагай хан (1148-?)

Хутула хан (?-1160?)

Есүхэй баатар (хан?) (1160-1171)

Тэмүжин Чингис хан (1189-1206)

Их Монгол улс[засварлах | edit source]

1. Чингис хаан (1206-1227) — 22 жил хаан суув. Есүхэйн хөвүүн.
     Тулуй ноён (1227-1229) — түр чөлөөний 3 жил хэрэг шийтгэв. Чингис хааны IV хүү.
2. Өгэдэй хаан (1229-1241) — 13 жил хаан суув. Чингис хааны III хүү.
     Турхан хатан (1243-1246) — түр чөлөөний 3 жил хэрэг шийтгэв. Өгөөдэй хааны хатан.
3. Гүюг хаан (1246-1248) — 3 жил хаан суув. Өгөөдэй хааны хүү.
     Огул Каймиш хатан (1248-1251) — түр чөлөөний 3 жил хэрэг шийтгэв. Гүюг хааны хатан.
4. Мөнх хаан (1251-1259) — 9 жил хаан суув. Тулуйн ахмад хүү.
     Аригбөх хаан (1260-1264) — Хубилайтай зэрэгцэн хаан болоод эцэстээ ялагдсан. Тулуйн отгон хүү.

Юань улс[засварлах | edit source]

5. Сэцэн (Хубилай) хаан (1260-1294) — 34 жил хаан суув. Тулуйн II хүү.
6. Өлзийт (Төмөр) хаан (1294-1307) — 13 жил хаан суув. Хубилай хааны ач хөвүүн.
7. Хүлэг (Хайсан) хаан (1308-1311) — 4 жил хаан суув. Хубилай хааны гуч.
8. Буянт (Аюурбарбад) хаан (1312-1320) — 9 жил хаан суув. Хубилай хааны гуч.
9. Гэгээн (Шадбал) хаан (1321-1323) — 4 жил хаан суув. Буянт хааны хүү.
10. Есөнтөмөр хаан (1324-1328) — 5 жил хаан суув. Хубилай хааны гуч.
11. Ашидхэв хаан (1328) — 1 сар хаан суув.Есөнтөмөрийн ахмад хөвгүүн
12. Хүслэн хаан (1329) — 1 жил хаан суув. Хүлэг хааны ахмад хүү.
13. Заяат (Төвтөмөр) хаан (1330-1332) — 4 жил хаан суув. Хүлэг хааны II хүү.
14. Ринчинбал хаан (1332) — 2 сар хаан суув. Хүслэн хааны хүү.
15. Ухаант (Тогоонтөмөр) хаан (1333-1370) — 38 жил хаан суув. Ринчинбал хааны ах.


Зүчийн улс[засварлах | edit source]

Алтан Ордын Улсын хаад

Цагаан орд[засварлах | edit source]

Тус ордыг 1446 онд Абулхаир хаан өөртөө нэгтэгсэн.

Хөх орд[засварлах | edit source]

Алтан Ордын жинхэнэ захирагчид нь 1361 он хүртэл Бат ханы угсааныхан байв

Ил Хан улс[засварлах | edit source]

Арпаг хорлосны дараа, Ил Хан улсын задралын үеэр байгуулагдсан тус бүс нутгийн улсууд өөр өөрсдийн удирдагчдыг хангаар өргөмжилжээ.

Ил Хаадын Улс

Зүүн Перс (Хорасан)-ээс ханд өргөмжлөгсөд:"

  • Тугайтөмөр (1338-1353) (1338-1349 онд Картууд; 1338-1339 ба 1340-1344 онд Жалайрууд; 1338-1341, 1344, 1353 онд Сарбадарууд тус тус хүлээн зөвшөөрсөн)
  • Лухман (1353-1388) (Тугайтөмөрийн хүү)

Цагадайн улс[засварлах | edit source]

Цагаадайн Улсын хаад

Цагадайн улс нь баруун (Мавренахр), зүүн Могулистан гэсэн хоёр хэсэгт хуваагдсан.

1370 оноос Цагадайн улсын хаад нь Доголон Төмөрийн тоглоомын хаад байв.

Өгэдэйн удам[засварлах | edit source]

Улс төрийн бутралын үеийн Монгол[засварлах | edit source]

16. Билэгт (Аюушридар) хаан (1370-1378) — 9 жил хаан суув. Тогоонтөмөрийн хүү.
17. Усгал (Төгстөмөр) хаан (1378-1388) — 11 жил хаан суув. Аюушридарын дүү.
18. Энхзоригт (Есүдар) хаан (1389-1392) — 4 жил хаан суув. Төгстөмөрийн хүү.

Дөрвөн ойрдын холбоо[засварлах | edit source]

Зүүнгар улс[засварлах | edit source]

Хошуудын ханлиг[засварлах | edit source]

  • Гүүш хан Төрбайх (1642-1655)
  • Даян Очир хан (1655-1669)
  • Гончиг Далай хан (1669-1698)
  • Ванжил хан (1698)
  • Лхазан хан (1698-1717)

Халимагийн хант улс[засварлах | edit source]

Олноо өргөгдсөн Монгол улс[засварлах | edit source]

Богд хаан (1911-1919); (1920-1924)

Мөн үзэх[засварлах | edit source]